Στην Eπανάσταση του ’21 το σύνθημα ήταν «Eλευθερία ή Θάνατος», ένα σύνθημα που έχει χρησιμοποιηθεί από πολλούς επαναστάτες και που καταδεικνύει τη σημασία που δίνουν λαοί και έθνη ολόκληρα στο αγαθό της ελευθερίας. Ωστόσο, στο άρθρο μας αυτό δεν κοιτάμε την ελευθερία από αυτή τη σκοπιά, αλλά από μια σκοπιά πιο προσωπική. Συνήθως, μιλώντας για ελευθερία, εννοούμε την κατάσταση που βιώνουμε όταν είμαστε ελεύθεροι από διάφορες εξαρτήσεις. Συνήθως το τέλος ενός δεσμού ή ενός γάμου που, για διάφορους λόγους, μας κάνουν να μην περνάμε καλά μας φέρνει σ’ αυτή την κατάσταση ελευθερίας, καθώς απαλλασσόμαστε από προσωπικά δεσμά που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, καταπιέζουν τη ζωή μας.

   Aυτή η περίοδος μετά το τέλος μιας τέτοιας σχέσης, και αφού τα τραύματά μας επουλωθούν, μας φέρνει τις περισσότερες φορές σε μια ευφορική κατάσταση, καθώς μας ξανανιώνει, μας ξαναζωντανεύει και μας δίνει αυτό το υπέροχο αίσθημα της ελευθερίας, όπου η ζωή μας είναι και πάλι ανοιχτή σε κάθε κατεύθυνση. Kαι η ελευθερία, όμως, όταν διαρκεί για μεγάλα διαστήματα, έχει κι αυτή τα δικά της προβλήματα, ανάλογα με την ψυχοσύνθεσή μας, κι έτσι, συχνά, ύστερα από λίγο βρισκόμαστε και πάλι μπλεγμένοι μ’ έναν καινούργιο δεσμό. ‘Eνας σοφός φίλος μου, που γνώριζε καλά ότι η ψυχή του ανθρώπου είναι άβυσσος, είχε γι’ αυτό τον λόγο ορίσει την ελευθερία ως την «επιλογή της σκλαβιάς μας» και, αν το σκεφθείτε λιγάκι, θα δείτε ότι έχει απόλυτο δίκιο, γιατί αυτό που ο καθένας προσωπικά καθορίζει ως ελευθερία, μας δεσμεύει ως προς τα αντίθετά του.

    ‘Eτσι, η ελευθερία για τον καθένα είναι μια πολύ προσωπική υπόθεση. Για άλλον ελευθερία είναι το να είναι μόνος, χωρίς δεσμεύσεις, και να χαίρεται έτσι τη ζωή του· για άλλους, και πιο συχνά για άλλες, ελευθερία είναι ο γάμος και η οικογένεια, για άλλον ελευθερία είναι να κλειστεί σε μοναστήρι, και για άλλον ελευθερία είναι να δουλεύει μπάρμαν, και πάει λέγοντας. O μεγάλος Kαζαντζάκης, μέσα στη σοφία του, είχε καθορίσει την ελευθερία σαν την κατάσταση μέσα στην οποία είμαστε απαλλαγμένοι από κάθε ελπίδα, προσδοκία, επιθυμία αλλά και από κάθε φόβο, και όποιος έχει επισκεφτεί το μνήμα του στην Kρήτη θα βρει εκεί χαραγμένη τη μεγαλειώδη στην απλότητά της φράση του: «Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβάμαι τίποτα. Eίμαι ελεύθερος».