Νίκος Γκάτσος:Χάρτινο το φεγγαράκι, ψεύτικη ακρογιαλιά, αν με πίστευες λιγάκι θα `σαν όλα αληθινά
Όταν οι στίχοι του κορυφαίου ποιητή, Νίκου Γκάτσου, συναντώνται με τη μουσική του Μεγάλου Ερωτικού, Μάνου Χατζιδάκι, τότε γίνεται το θαύμα... Ο ανεπανάληπτος ποιητής γεννήθηκε στις 30/4/1915. -Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Νίκος Γκάτσος…Ο ανεπανάληπτος ποιητής, μεταφραστής και στιχουργός – ο οποίος γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου του 1911 ή στις 30 Απριλίου του 1915 – είναι μια ξεχωριστή περίπτωση για τα ελληνικά γράμματα. Με την περίφημη “Αμοργό” -τη μοναδική ποιητική σύνθεση στο ενεργητικό του-θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ποιητές μας.
“Μνημειώδες έργο του νεοελληνικού ποιητικού επειδή περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του Μεσοπολέμου” τη χαρακτήρισε ο Μάνος Χατζιδάκις και πρόσθεσε:
“Έχουμε δείγματα ποιητών που γράφουν πάρα πολλά και που δεν προσθέτουν τίποτε, όχι μόνο στην ποίηση, αλλά ούτε καν στη δική τους ποιητική παρουσία. Ο Γκάτσος το απέφυγε αυτό. Έγραψε ένα μόνο έργο. Σ’ ένα μεγάλο ποιητή, ξέρετε, υπάρχουν δύο στοιχεία που πρέπει να είναι απόλυτα ισοβαρή για να μπορέσει να υπάρξει: το στοιχείο της τόλμης, του οράματος, και το στοιχείο της κριτικής, της κρίσης. Πρέπει το ένα να μην υπερβαίνει το άλλο. Αν το στοιχείο του οράματος υπεβαίνει το στοιχείο της κριτικής, δεν είναι μεγάλος ο ποιητής· μπορεί να έχει ενδιαφέρουσες στιγμές, αλλά ποτέ δεν είναι μεγάλος. Αν πάλι η κριτική υπερβαίνει τη διάθεση του οράματος, τότε αναστέλλει το γράψιμο. Στον Γκάτσο, από ένα σημείο και μετά, συνέβη αυτό: η κριτική υπερέβη το όραμα. Η βαθύτατη αυτή κριτική σκέψη που τον χαρακτηρίζει και που τον έκανε πολύτιμο δάσκαλο για όσους ξέραν να δεχτούν τα μαθήματά του, στάθηκε ανασταλτική για τον ίδιο στη συνέχιση του γραψίματος.”
Η συνεισφορά του Γκάτσου στο τραγούδι είναι τεράστια. Έφερε την ποίηση στον στίχο, καταφέρνοντας να δώσει, κυρίως μέσω της συνεργασίας του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον κανόνα του ποιητικού τραγουδιού. Είχε σπουδαίες συνεργασίες με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Δήμο Μούτση, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Χριστόδουλο Χάλαρη, καθώς και με νεώτερους συνθέτες. `Εγραφε, συνήθως, πάνω στη μελωδία, με πρώτο το «Χάρτινο το φεγγαράκι» σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι.
Ο Μεγάλος Ερωτικός λέει για εκείνον:
«Πολλοί συγκαταλέγουν τον Γκάτσο ανάμεσα σ’όλους εκείνους που γράφουν στίχους. Όμως αυτός δεν έχει σχέση με τους άλλους. Ο ένας ξεκινάει από την ποίηση, οι άλλοι ξεκινάνε από τους στίχους και προσπαθούν να πλησιάσουν την ποίηση, αλλά παραμένουν στιχουργοί. Ενώ ο Γκάτσος, παρ’ όλο που στιχουργεί για να κάνει ένα τραγούδι, παραμένει πάντα ποιητής. ».
Για τη συνεργασία τους και για το υπέροχο τραγούδι «Χάρτινο το φεγγαράκι» που πρώτη ερμήνευσε η Νάνα Μούσχουρη, σχολιάζει:”Όταν πρωτογνωριστήκαμε εγώ ήμουν δεκαεπτά ετώ κι εκείνος εικοσιοκτώ. Από το «Λεωφορείον ο πόθος» είναι και το τραγουδάκι «Χάρτινο το φεγγαράκι». Εκείνο τον καιρό δεν φανταζόμασταν ότι θα μπορούσε ποτέ ο κόσμος να τραγουδάει: «Χάρτινο το φεγγαράκι / ψεύτικη η ακρογιαλιά». Ήταν η εποχή που όλοι τραγουδούσαν: «Να το πάρεις το κορίτσι / μην το παιδεύεις» ─η αποθέωση του μικροαστισμού. Τα δικά μας τα τραγούδια τα τραγουδούσαν οι φίλοι μας μόνο.”
Οι στίχοι του Νίκου Γκάτσου είναι πραγματικά εκπληκτικοί… Σου φέρνουν διάφορες εικόνες στο μυαλό…Ένα χάρτινο φεγγαράκι πάνω από μια ψεύτικη ακρογιαλιά… Αν όλοι μας πιστεύαμε έστω και λίγο στην αγάπη που νιώθουμε για κάθε τι όμορφο στη ζωή μας, για τους ανθρώπους που είναι στο πλάι μας, τότε, ίσως, θα ‘ταν όλα αληθινά!
Χάρτινο το φεγγαράκι
Θα φέρει η θάλασσα πουλιά κι άστρα χρυσά τ’ αγέρι να σου χαϊδεύουν τα μαλλιά, να σου φιλούν το χέρι.
Χάρτινο το φεγγαράκι, ψεύτικη ακρογιαλιά, αν με πίστευες λιγάκι θα `σαν όλα αληθινά.
Δίχως τη δική σου αγάπη δύσκολα περνά ο καιρός. Δίχως τη δική σου αγάπη είναι ο κόσμος πιο μικρός.
Χάρτινο το φεγγαράκι, ψεύτικη ακρογιαλιά, αν με πίστευες λιγάκι
Μελίνα Μερκούρη
Δήμητρα Γαλάνη
Μάριος Φραγκούλης
Ελεονώρα Ζουγανέλη
