Πλατεία Συντάγματος: το ιστορικό σημείο συγκέντρωσης των Ελλήνων

Η πλατεία Συντάγματος αποτελεί –όχι άδικα- την ιστορικότερη πλατεία της Ελλάδας. Σημείο σταθμός για εκατομμύρια κατοίκους και επισκέπτες της Ελλάδας, καθώς βρίσκεται στον ομφαλό της Αθήνας. Η συγκοινωνία αρκετά βοηθητική για να κάνει οποιοσδήποτε ένα πέρασμα από το Σύνταγμα, ενώ η θέα προς την Ακρόπολη απλά απολαυστική.

Η ιστορία της πλατείας Συντάγματος είναι πολύ μεγαλύτερη από τη φήμη της. Με ιστορικά κτίρια, αγώνες και διαλέξεις των Ελλήνων, η περιοχή του Συντάγματος δεν έχει παρά να μας αποκαλύψει τα μυστικά του.

Η παλιά πλατεία Ανακτόρων

Με την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, η παλιά πλατεία Ανακτόρων μετονομάστηκε σε πλατεία Συντάγματος. Μέχρι το 1843 η  Αθήνα είχε λίγο πιο έξω από τα όρια του κέντρου, την πλατεία Ανακτόρων, εκεί όπου έδρευε ο βασιλιάς Όθωνας με την Αμαλία. Ακριβώς στο χώρο της σημερινής πλατείας βρισκόταν η Κάτω Πύλη της παλιάς πόλης.

Στο χώρο της σημερινής πλατείας Συντάγματος κινδύνευσε αρκετές φορές να χάσει τη ζωή της η Αμαλία με πυροβολισμούς από την περιοχή του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετανια», ενώ με αντίστοιχους κινδύνους βρέθηκε αντιμέτωπος και ο Όθωνας λίγο πριν την υπογραφή του Συντάγματος. 

Μια ματιά πίσω στο παρελθόν

Μπορεί με μία σημερινή ματιά στη γύρω περιοχή της πλατείας Συντάγματος να αντικρίζουμε ψηλά κτίρια, κίνηση και μία πολύβουη, πλακόστρωτη οδό Ερμού, όμως τότε η εικόνα ήταν αρκετά διαφορετική. Η γύρω περιοχή δεν ήταν καθόλου οικοδομημένη.  Από την κεντρική είσοδο της Βουλής θα μπορούσε να δει κανείς τον κάμπο του Ρουφ – Ρέντη – Μοσχάτου με τα χωράφια και τα εξοχικά σπίτια.  Το μπλε της θάλασσας, η Σαλαμίνα, καθώς και η Αίγινα ήταν ορατά με γυμνό μάτι λόγω της καθαρής ατμόσφαιρας, πριν εισβάλουν τα χιλιάδες αυτοκίνητα στους δρόμους της Αττικής. 

Την περίοδο εκείνη, την αρχή της οδού Ερμού σηματοδοτούσε ένα φοίνικας. Στη μέση της διαδρομής Σύνταγμα – Μοναστηράκι βρισκόταν από τότε η εκκλησία Καπνικαρέα, αν και το 1836 η `Οθωνική Κυβέρνηση επεδίωξε να την κατεδαφίσει, γιατί εμπόδιζε την κυκλοφορία. Τον 20^ο αι. στα  δυτικά υπήρχε η οδός Σταδίου με σημεία κατατεθέν το μεγάλο βιβλιοπωλείο «Ελευθερουδάκης» και το ζαχαροπλαστείο «Ζαχαράτου», το οποίο πολλές φορές αποτέλεσε και πολιτικό στέκι συζητήσεων.

Το παράδοξο των συγκεντρώσεων στην πλατεία Συντάγματος

Η πλατεία Συντάγματος αποτέλεσε και αποτελεί έως τις ημέρες μας μία νίκη του λαού έναντι στο τότε πολίτευμα, για έναν πιο δημοκρατικό, ελληνικό κόσμο. Το παράδοξο της πλατείας ήταν πως αποτελούσε μέρος συγκέντρωσης χαράς του ελληνικού λαού.

Μπορεί στις ημέρες μας μία συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος να μας εγείρει αισθήματα οργής, θυμού και διαμαρτυρίας, όμως τότε αποτελούσε τρόπο έκφρασης χαράς.  Είναι ακριβώς εκείνη η πλατεία, που συγκεντρώθηκε ο λαός να επευφημήσει τον Ελευθέριο Βενιζέλο, όταν ανέλαβε την ελληνική κυβέρνηση. Αντίστοιχα, εκεί μίλησε ο Γ. Παπανδρέου στον Οκτώβριο του 1944 και ο Τσόρτσιλ τον ίδιο χρόνο.

Παρόλα αυτά, στις ημέρες μας οι μνήμες αυτές έχουν χαθεί στα χρονοντούλαπα της ελληνικής ιστορίας. Η πλατεία Συντάγματος αποτελεί τον προορισμό της αδικίας, της επανάστασης και κατά πολύ της υποκρισίας. Από τα «κλεμμένα» μαρμαρένια μνήματα ενός ακόμα Αθηναίου δημάρχου και τις εκδηλώσεις κατάθλιψης των emo, η πλατεία Συντάγματος έγινε mainstream και η στάση στα σκαλοπάτια της αποτέλεσε τάση μόδας! Άτομα ανεξαρτήτου ηλικίας σταματούν για μία τουλάχιστον δίωρη στάση δίπλα από το μετρό για αμπελοφιλοσοφίες και επιδείξεις είτε αθλητικές (skateboard και parcour), είτε ενδυματολογικές (hipsters, yuccies) ακόμα και μουσικές (metalheads, rappers, emo). 

Τα σκαλοπάτια του Συντάγματος όλους τους χωράει, όλους όσο ακόμα βρίσκονται στη θέση τους, γιατί οι διαδηλώσεις στην Ελλάδα απαιτούν κράνος και αν δεν είσαι εξοπλισμένος, αρκεί να ξηλώσεις λίγα από τα μάρμαρα του σιντριβανιού ή των σκαλοπατιών για να τα φέρεις στο κεφάλι κάποιου.

Από μέρος επίδειξης και φιλοσοφίας, η πλατεία Συντάγματος γίνεται πεδίο μάχης. Η αέναη κόντρα της εκάστοτε εξουσίας και «άτυπου» στρατού (βλέπε ΜΑΤ) με τον λαό (και λίγες από τις παρατάξεις, που κατά καιρούς εισβάλουν στις ειρηνικές διαδηλώσεις) καλά κρατεί. Από σημείο διαμαρτυρίας ως κεντρικός άξονας της πόλης μεταλλάσσεται σε σημείο υποκρισίας. Οι κουρασμένοι «Αγανακτισμένοι», οι διχασμένοι του «ναι ή όχι» αλλά και οι εργατοπατέρες των αντίστοιχων συνδικάτων για ακόμα μία φορά αμαυρώνουν τους αγώνες των Ελλήνων και βάζουν στη μαύρη λίστα την ιστορική πλατεία. 

Πλέον η μαρμάρινη σκάλα της πλατείας Συντάγματος φιλοξενεί μαζί με τους μουσικούς του δρόμου και τους μετανάστες του κόσμου, που καμία πολιτεία – ούτε η ελληνική- δε φρόντισε για την πρόνοια και την μεταφορά τους στην επόμενη χώρα υποδοχής. Μέχρι στιγμής «λιάζονται», όπως λένε πρώην κυβερνητικές φωνές και αναμένουν για τη τύχη τους.

Αν και η πλατεία Συντάγματος έχει ανακαινιστεί αρκετές φορές στην ιστορία της, δεν έχει αλλάξει ποτέ ριζικά την μορφή της, όπως συνέβη με την Ομόνοια. Το χέρι των ειδικών μπορεί να επεμβαίνει στην αισθητική της, το περιεχόμενο της όμως ορίζεται από το λαό. Η πορεία θα δείξει πως θα μείνει στην ιστορία αυτό τον αιώνα….