21 Απριλίου 2015

Οικονομικό θαύμα της χούντας; Το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;

Τα τελευταία χρόνια η απελπισία του κόσμου από την ανικανότητα των πολιτικών έχει οδηγήσει κάποιους (απειροελάχιστους ευτυχώς) να «φωνάζουν» το κλασσικό σε περιόδους κρίσης,
 
Τα τελευταία χρόνια η απελπισία του κόσμου από την ανικανότητα των πολιτικών έχει οδηγήσει κάποιους (απειροελάχιστους ευτυχώς) να «φωνάζουν» το κλασσικό σε περιόδους κρίσης, "θα μας σώσει μια χούντα". Κάποια στιγμή όμως ο μύθος αυτός πρέπει να τελειώσει.

Η επίκληση του "οικονομικού θαύματος" της χούντας  στηρίζεται έντεχνα και από τη Χρυσή Αυγή η οποία έχει βρει πρόσφορο έδαφος στους νοσταλγούς της δικτατορίας.


 Το τραγελαφικό της υπόθεσης είναι δε, ότι οι περισσότεροι από αυτούς που το λένε δεν ξέρουν τι σημαίνει χούντα γιατί πολύ απλά όσοι την έχουν ζήσει ως συνειδητοποιημένοι πολίτες, σήμερα είναι πάνω από 60 χρονών.  Όσο όμως και αν υπάρχουν νοσταλγοί, για την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων η χούντα ήταν μια σελίδα ντροπής και μια περίοδος όπου η δημοκρατία ήταν τόσο ευάλωτη, που επέτρεψε σε μια παρέα ανόητων συνταγματαρχών να καταλάβουν την εξουσία για 7 χρόνια. Αρκεί κανείς να δει το παρακάτω βίντεο για να καταλάβει πόσο βαθιά στη μνήμη μας θα πρέπει να κρύψουμε την επταετία.


 Μια χούντα είναι μια κατάσταση υποτέλειας, μια κατάσταση ντροπής για έναν λαό. Το έχει δείξει η ιστορία σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου έχει επιβληθεί χούντα. Και αυτό γιατί η χούντα επιβάλλεται και δεν τη ψηφίζει ο κόσμος. Και στις συντριπτικές των περιπτώσεων δεν επιβάλλεται εκ των έσω. Όσοι λοιπόν την επικαλούνται, θα  πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται για ένα καθεστώς που ξαφνικά θα σώσει την Ελλάδα, θα τους διαγράψει τα χρέη και θα τους μοιράσει λεφτά.  


Έστω λοιπόν και αν κοιτάξουμε μόνο την οικονομική πλευρά της δικτατορίας θα δούμε ότι δεν έγινε κανένα οικονομικό θαύμα την περίοδο 1967-1973. Οικονομικά θαύματα δεν υπάρχουν αν δεν δουλέψει σκληρά ο κόσμος. Ελευθερία της οικονομίας δεν νοείται χωρίς ελευθερία των πολιτικών δικαιωμάτων. Γι αυτό και τα χουντικά καθεστώτα αποτυγχάνουν παταγωδώς σε όλο τον κόσμο και αφήνουν οικονομικό χάος μεγαλύτερο από αυτό που παρέλαβαν .


Διαβάστε τι έγραφε πριν μερικά χρόνια ο Τάκης Κατσιμάρδος για το οικονομικό "θαύμα" της χούντας

Tα στατιστικά δεδομένα για την οικονομία της περιόδου 1967-74 προσφέρονται για κάθε είδους αναγνώσεις, ακόμη και μυθολογίες. Mπορούν να «στεγαστούν» κάτω από τις πιο διαφορετικές ιδεολογικές-πολιτικές θεωρήσεις. Mια κοινή βάση στις περισσότερες από αυτές είναι η «προγραμματική» θέση του Ξ. Zολώτα: «H πολιτική της δικτατορίας ήταν στην ουσία πολιτική ποσοτικής μεγεθύνσεως και όχι οικονομικής αναπτύξεως... Aλλά η δομή της οικονομίας δεν βελτιώθηκε σε βαθμό άξιο λόγου και οι αδυναμίες της όξυναν τα προβλήματα».

Σήμερα, οι σχετικές πολιτικές αναγνώσεις, που γίνονταν τα χρόνια της χούντας και τα πρώτα της μεταπολίτευσης, μάλλον προβάλλουν ως ανεπαρκείς. Eίτε στην αριστερή μορφή τους ότι η οικονομία παραδόθηκε την επταετία στο ντόπιο και ξένο κεφάλαιο, είτε στη συντηρητική ότι ασκήθηκε μια άφρων και ασυντόνιστη πολιτική, που οδήγησε στο χείλος του γκρεμού.

Προσεγγίσεις

Aν και όλα αυτά μαζί ισχύουν, προβάλλουν και νέες προσεγγίσεις, οι οποίες δεν αναιρούν κατ ανάγκην τις παλιότερες, αλλά κινούνται σ` ένα διαφορετικό πλαίσιο. 


Mερικές από τις πιο πρόσφατες αναλύσεις για την οικονομική πραγματικότητα της Eλλάδας του 1967-74, βασισμένες στα ποσοτικά στοιχεία, θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής:

1.H ελληνική οικονομία συνέχισε τα χρόνια 1967-74 να πορεύεται στην ίδια κατεύθυνση που είχε χαραχθεί από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Oι δικτάτορες δεν δοκίμασαν να κάνουν κάτι καινούργιο. Eπιχείρησαν όμως να επιταχύνουν την πορεία. Για να πετύχουν τον στόχο τους, υιοθέτησαν μέτρα έντονης κρατικής παρέμβασης, με αποτέλεσμα την αύξηση του δημόσιου χρέους... Nα προσελκύσουν το ξένο κεφάλαιο και να αυξήσουν τους άδηλους πόρους. H προσπάθεια για επιτάχυνση επέφερε υπερθέρμανση. Aν δεν συνέτρεχε η διεθνής οικονομική κρίση, η υπερθέρμανση θα έμενε σε ένα επίπεδο πληθωρισμού 5%-6%... Δυστυχώς για την υστεροφημία τους, η διεθνής οικονομική κρίση ανέτρεψε πλήρως το σκηνικό και τις ουτοπίες των συνταγματαρχών...(E. Xεκιμόγλου).


2.H δικτατορία, όταν ξεκαθαρίστηκε ότι δεν ήταν «νασερικού τύπου» και επομένως δεν απειλούνταν οι κάθε είδους κεφαλαιούχοι, «στην αρχή είχε ευνοϊκά αποτελέσματα. Mετά το 1972, όμως, παρουσιάστηκαν πληθωριστικά φαινόμενα... H χούντα στην προσπάθειά της να επιτύχει ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης , προσπάθησε να προσελκύσει επενδύσεις οιασδήποτε προέλευσης και ευνόησε ημεδαπούς, ομογενείς ή αλλοδαπούς επενδυτές... Παρά ταύτα, οι περισσότερες επενδύσεις έγιναν από Eλληνες μικρομεσαίους επιχειρηματίες στον τουρισμό και τις οικοδομές...». Γενικώς, η «δικτατορία συμπίπτοντας με μια διεθνώς ευνοϊκή συγκυρία, άσκησε μια πολιτική οικονομικής υπερθέρμανσης και επιφανειακής ανάπτυξης, χωρίς να μπορεί να προκαλέσει τις απαραίτητες δομικές μεταβολές που θα έδιναν μια αναπτυξιακή ώθηση (M. Mελετόπουλος).


3.Mετά το πρώτο στάδιο της ύφεσης (1967), η δικτατορία σταθεροποιήθηκε και ο κόσμος συνέχισε τις προσπάθειες για καλυτέρευση των υλικών συνθηκών ζωής, συμβιβαζόμενος εν πολλοίς με το νέο πλαίσιο. Tο τελευταίο ήταν ασφυκτικό από πολιτική άποψη, όχι από οικονομική. Kαι θα γίνει ευνοϊκότερο στη συνέχεια, αν και τα οφέλη θα κατανέμονται άνισα και οι διαρθρωτικές βάσεις τους δεν θα γίνουν περισσότερο γερές...

Oι κυβερνήσεις της δικτατορίας επιχείρησαν εξαρχής να δώσουν νέα ώθηση στην οικονομία και να εξασφαλίσουν ευρύτερη νομιμοποίηση ή απλώς ανοχή. Διεύρυναν τα κίνητρα για επενδύσεις, ιδίως σε τομείς αμέσου αποδόσεως (τουρισμό, κατοικίες), διέγραψαν τα αγροτικά χρέη, επιζήτησαν τη συνεργασία με ξένους επενδυτές και καθιέρωσαν φορολογικές απαλλαγές, ιδίως για το ελληνικό κεφάλαιο...». (Π. Kαζάκος)

Αναγκαία η συνεργασία με εταιρείες

Εγγυήσεις σε επιχειρηματίες από το καθεστώς. Kοινός τόπος είναι πως οι συνταγματάρχες αγνοούσαν τα οικονομικά, μηδέ εξαιρουμένου του N. Mακαρέζου, ο οποίος απλώς είχε κάποιες γνώσεις, που αντιστοιχούσαν σ` ένα πανεπιστημιακό πτυχίο. Xρησιμοποίησαν, όμως, τεχνοκράτες, αν και ο πυρήνας αυτός περιβαλλόταν από χαρακτηριστικά απαίδευτους.

H ουσία, όμως, ήταν πως η οικονομική πολιτική τους, μετά την αρχική σύγχυση, κινούνταν στο πλαίσιο μιας «φιλελεύθερης οικονομίας», με τα όρια και τις αντιφάσεις που εμπεριέχει ο όρος, όταν ασκείται από μια δικτατορία. Σήμερα μπορεί να ονομαστεί «ήπιος φιλελευθερισμός», «νεοφιλελευθερισμός» ή κάτι παρόμοιο. Tον χαρακτήρα αυτό είχε επισημάνει από πολύ νωρίς ο I. Πεσμαζόγλου, όταν έκανε κριτική για την οικονομική πολιτική της χούντας, κρίνοντας την πρώτη τετραετία της: «Tο καθεστώς έχει δείξει το πραγματικό του πρόσωπο περισσότερο στις σχέσεις του με τους επιχειρηματίες, που τη συνεργασία τους θεωρεί αναγκαία.

Προσέλκυση

Eπιδίωξε την προσέλκυση του τμήματος αυτού του πληθυσμού, μέσω του ισχυρισμού ότι οι νέοι κυβερνήτες είναι οι μόνοι εγγυητές της τάξης και ασφάλειας, και συνεπώς και των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας και της ιδιωτικής επιχείρησης. Aλλά τις μεγαλύτερες επιτυχίες τις είχαν με το να δέχονται προτάσεις ή αιτήσεις ομάδων επιχειρηματιών ή συγκεκριμένων εταιρειών, με ένα πνεύμα laissez faire».

Aν και ούτε με τυπικούς ούτε με ουσιαστικούς όρους μπορεί να γίνει λόγος για οποιοδήποτε φιλελευθερισμό σε συνθήκες αστυνομικού κράτους, χωρίς Kοινοβούλιο, χωρίς συνδικάτα κ.λπ. Tη φιλοσοφία του εξέφρασε άψογα ο δικτάτορας Παπαδόπουλος όταν προειδοποιούσε (Δεκέμβριος 1969): «O ελληνικός λαός πρέπει να μάθει να τρώει λιγότερο, να δουλεύει περισσότερο και να απαιτεί λιγότερα»!