Μουσική με άρωμα Ανατολής – Επιστροφή στην κατασκευή παραδοσιακών μουσικών οργάνων

Τα εργαστήρια κατασκευής μουσικών οργάνων έχουν τις ρίζες τους στην Μικρά Ασία. Οι πρώτοι κατασκευαστές που ήρθαν από την Ανατολή το 1922 εγκαταστάθηκαν αρχικά στον Πειραιά. Δύο από αυτούς ξεκίνησαν την μαζική παραγωγή μουσικών οργάνων. Ο ένας μετέφερε το εργαστήρι του στην Αθήνα. Στον χώρο της οργανοποιίας υπήρχαν πολλά μυστικά και για τον λόγο αυτό στην μαζική παραγωγή κάθε υπάλληλος κατασκεύαζε ένα συγκεκριμένο τμήμα του οργάνου και δεν γνώριζε λεπτομέρειες για την εργασία συνολικά. 

Κάποιοι από τους οργανοποιούς όμως σιγά σιγά έμαθαν την διαδικασία κατασκευής ενός οργάνου από την αρχή ως την ολοκλήρωσή του. Από το 1965-70 και μετά στα Δυτικά προάστια της Αθήνας, σχεδόν σε κάθε συνοικία υπήρχε κι ένας οργανοποιός. Κάποιοι ασχολήθηκαν με την καλλιτεχνική οργανοποιία και κάποιοι με την μαζική παραγωγή.

Στο εργαστήριό σου κατασκευάζονται έγχορδα και κυρίως μπουζούκια. Πόσο δημοφιλές είναι το συγκεκριμένο όργανο;

Το μπουζούκι εξελίχθηκε από τρίχορδο σε τετράχορδο από τον Μανώλη Χιώτη. Αυτό το έκανε πιο εύκολο στην τεχνική και πιο προσιτό. Ενώ αρχικά το μπουζούκι ήταν ένα όργανο παραδοσικό και που αφορούσε κυριώς την ψυχαγωγία ανθρώπων των χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων, πέρασε στα μεγάλα σαλόνια και δεν έλειπε από μεγάλες μουσικές εκδηλώσεις. Αυτό συμβαίνει και στις μέρες μας.

Πότε ξεκίνησε να λειτουργεί το εργαστήριο αυτό, που άνηκε αρχικά στον πατέρα σου;

Το συγκεκριμένο εργαστήρι λειτουργεί από το 1976. Η παράδοση πέρασε από τον πατέρα μου, που αρχικά ήταν επιπλοποιός σ`εμένα.

Ο Νίκος από μικρός είχε καθημερινή επαφή με την εργασία του πατέρα του. Ο ίδιος είναι μουσικός και κατασκευαστής και δεν θα μπορούσε να συνέβαινε διαφορετικά.

Όταν κατασκευάζει κάποιος μουσικά όργανα θα πρέπει όχι απλώς να γνωρίζει από μουσική, αλλά να είναι ο ίδιος πολύ καλός μουσικός. Αυτό συμβαίνει καθώς ο ήχος έχει άμεση συνάφεια με τον τρόπο κατασκευής του μουσικού οργάνου. Ο κατασκευαστής ακολουθεί διαφορετική διαδικασία ανάλογα με το πόσο γλυκός ή βαρύς θέλει να είναι ο ήχος που βγαίνει από το έγχορδο. Σε αυτό παίζει μεγάλο ρόλο η κατασκευή του σκάφους και το καπάκι του οργάνου, που γίνεται από μαλακό ξύλο.

Πόσες ώρες εργάζεσαι καθημερινά και ποιοί είναι οι πιο συχνοί πελάτες;

Στα εργαστήρια κατασκευής μουσικών οργάνων ο κατασκευαστής δεν έχει ωράριο. Ο ίδιος είναι ταυτόχρονα τεχνίτης και καλλιτέχνης. Εδώ φτιάχνονται συλλεκτικά όργανα στα μέτρα του κάθε καλλιτέχνη ώστε ν` αποτελέσουν τον συνοδοιπόρο του για μια ζωή. Έπειτα περνούν από χέρι σε χέρι σαν οικογενειακά κειμήλια. Στο εργαστήριό μου κατασκευάζονται αποκλειστικά έγχορδα όργανα και κατά κύριο λόγω μπουζούκια. Οι πελάτες είναι τόσο ερασιτέχνες, όσο κι επαγγελματίες μουσικοί. Κάποιοι πελάτες έρχονται για να παργγείλουν την κατασκευή ενός οργάνου, ενώ κάποιοι άλλοι έρχονται για αναπροσαρμογή κάποιου παλιού.

Πόσο διαρκεί η κατασκευή ενός μπουζουκιού;

Η διαδικασία κατασκευής μπορεί να διαρκέσει 1 μήνα. Ωστόσο ο κατασκευαστής, λόγω μεγάλου όγκου δουλειάς ποτέ δεν ασχολείται μόνο με ένα όργανο. Η δουλειά γίνεται παράλληλα σε περισσότερα από ένα όργανα. Τα βασικά μέρη του ακουστικού οργάνου είναι το σκάφος, το καπάκι και το μπράτσο. Είναι πολύ πιθανό ταυτόχρονα ο κατασκευαστής να ετοιμάζει 2-3 ίδια μέρη και να τα προσαρμόζει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά που θέλει να έχει το έγχορδο που φτιάχνει.

Είναι μεγάλο το κόστος αγοράς ενός χειροποίητου μπουζουκιού;

Το κόστος εξαρτάται από τα υλικά, τον ήχο και το σχέδιο. Ένα μπουζούκι περίτεχνο εμφανισιακά, γεμάτο σχέδια καί καλό σε ήχο έχει υψηλότερο κόστος, αλλά όχι απαγορευτικό για την αγορά του. Το σκάφος του οργάνου, που λειτουργεί ως ηχείο βγάζει μελοδικότερο ήχο ανάλογα με το πόσα κομμάτια ξύλου – ντούγιες (οι ρίγες που βλέπουμε στο κάτω μέρος του σκάφους) το συνθέτουν. Ένα πολύ καλό μπουζούκι αποτελείται από 60 ντούγιες.

Τα παιδιά σήμερα έχουν στραφεί στα ψηφιακά μέσα παραγωγής ήχου και μουσικής. Θεωρείς πως υπάρχει ενδιαφέρον απο την νέα γενιά σε σχέση με την παραδοσιακή μουσική και τα πιο παραδοσιακά όργανα;

Τα ψηφιακά μέσα είναι σίγουρα πιο εύκολα για να προσεγγίσει κάποιος την μουσική. Με αυτά τα μέσα όμως είσαι εκτελεστής κι όχι μουσικός ,με την έννοια οτι δεν έχεις μουσική παιδεία και στην πραγματικότητα δεν αναγνωρίζεις μουσικές ποιότητες με τον τρόπο που το κάνει αυτό ένας καλλιτέχνης μουσικός. Θεωρώ πως η μουσική είναι ένα μέσο ψυχοθεραπείας. Ένα όργανο χειροποίητο και φτιαγμένο από φυσικά υλικά, όπως είναι το ξύλο, βγάζει φυσικό ήχο.Τα παιδιά σήμερα ενδιαφέρονται για όργανα όπως το μπουζούκι, αλλά πρόκειται κυρίως για παιδιά που έχουν μυηθεί σε αυτό το είδος μουσικής από μικρή ηλικία. Τα τελευταία χρόνια γενικά παρατηρώ μία επιστροφή της νεολαίας στην παράδοση.

Η μουσική είναι μέσο ψυχοθεραπείας μας λέει ο Νίκος κι έχει απόλυτο δίκιο. Τόσο η μουσική όσο κι ο συνδυασμός όλων των τεχνών βοηθούν στην εξύψωση του ανθρώπου. Είναι υπέροχο στις μέρες μας να υπάρχουν άνθρωποι όπως ο Νίκος Πρόκος, που με την αγάπη τους για την μουσική  διατηρούν ζωντανή την παράδοση και δίνουν κίνητρο στους νέους να έχει συνέχεια αυτή  η προσπάθεια.

Το εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων βρίσκεται στην οδό Παύλου Μελά 36, στο Περιστέρι

Μπορείτε επίσης να δείτε τα μουσικά όργανα που κατασκευάζονται εδώ στην ιστοσελίδα:

prokosmusic.gr