Σεργκέι Ραχμάνινοφ : H μουσική είναι αρκετή για μια ζωή, αλλά η διάρκεια μιας ζωής δεν είναι ποτέ αρκετή για τη μουσική

Γεννήθηκε στο Σεμιόνοβο, κοντά στο Νόβγκοροντ σε μια πλούσια οικογένεια με ακόμα πέντε παιδιά και ισχυρό στρατιωτικό υπόβαθρο. Τα πρώτα μαθήματα πιάνου, ο Ραχμάνινοφ τα παίρνει από τη μητέρα του στο οικογενειακό κτήμα τους στο Oneg. Ο πατέρας του ήταν ο αξιωματικός εν αποστρατεία του Ρωσικού στρατού Βασίλι Ραχμάνινοφ, ενώ η μητέρα του ήταν κόρη στατηγού με μεγάλη ακίνητη περιουσία. Σε εκείνη οφειλόταν και η εξαιρετική οικονομική άνεση της οικογένειας. Ωστόσο, κάποια στιγμή τα οικονομικά τους άρχισαν να δυσχεραίνουν, καθώς ο πατέρας του έμπλεξε με τη χαρτοπαξία. Αναγκάζονται να μετακομίσουν  μετακόμισαν σε ένα μικρό σπίτι στην Αγία Πετρούπολη, όπου ο Ραχμάνινοφ σπουδάζει στο Ωδείο με υποτροφία. Αργότερα, πηγαίνει στη Μόσχα όπου σπουδάζει  πιάνο με τον Nikolay Zverev και τον Alexander Siloti, μαθητή του Φραντς Λιστ και ξάδελφο του Ραχμάνινοφ. Παράλληλα μελετά αρμονία με τον Anton Arensky και αντίστιξη με τον Sergei Taneyev. Σπουδαστής ακόμα, γράφει την μονόπρακτη όπερα Aleko κι ενθουσιάζει όλους τους δασκάλους του, που του απένειμαν το Χρυσό Μετάλλιο.

Από πολύ νωρίς έδειξε μεγάλες δεξιότητες στη σύνθεση. Δεν θεωρούνται τυχαία τα χέρια του “μαγικά”. Στα δεκατρία του μόλις χρόνια, συνθέτει τα πρώτα του σοβαρά έργα για πιάνο, ενώ φοιτούσε στον Zverev. Το 1892, στα 19 του χρόνια, ολοκληρώνει το πρώτο του κοντσέρτο για πιάνο και το 1917 το αναθεωρεί.

Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά στην πρώτη του Συμφωνία το 1897, απέσπασε δυσάρεστες κριτικές. Κάποιοι έκριναν ότι αυτό συνέβη εξαιτίας του διευθυντή ορχήστρας Alexander Glazunov που απεχθανόταν το έργο του και ήρθε μεθυσμένος την βραδιάς παρουσίασής του.

Δυστυχώς ο Ραχμάνινοφ οδηγήθηκε σε νευρικό κλονισμό.  Σε αυτό συνετέλεσε εκείνη η καταστροφική υποδοχή, συνδυαστικά με την αγωνία του για την ένσταση της Ορθόδοξης Εκκλησίας να παντρευτεί την ξαδέλφη του, Ναταλία Satina. Βυθισμένος στην κατάθλιψη, δυσκολεύτηκε να γράψει πολλά έργα εκείνο το χρονικό διάστημα. Όλα βελτιώνονται στην ψυχική του διάθεση όταν ξεκινά ψυχοθεραπεία με τον πρωτοπόρο τότε ψυχολόγο Nikolai Dahl. Η ανάκαμψη για τον σπουδαίο καλλιτέχνη έρχεται γρήγορα.

Συνθέτει το Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 2, το 1901, το οποίο αφιερώνει στον Δρ Dahl. Στην πρεμιέρα του είχε εξαιρετική υποδοχή. Εκεί παίζει πιάνο ο ίδιος, παραμένοντας στην ιστορία ως ένα από τα πιο δημοφιλή του έργα.

Ο Ραχμάνινοφ  ηρεμεί εντελώς όταν μετά  από χρόνια αρραβώνα με την ξαδέλφη του Natalia, του επιτρέπεται να παντρευτεί το 1902. Παρέμειναν παντρεμένοι κι ευτυχισμένοι μαζί έως το θάνατο του συνθέτη και μαζί αποκτούν δύο κόρες,  την Ιρίνα και την Τατιάνα.

Το 1904, του προτείνουν τη θέση του διευθυντή ορχήστρας στο θέατρο Bolsjoj όπου παραμένει για δύο χρόνια κι αποχωρεί εξαιτίας των πολιτικών εξελίξεων στη Ρωσία. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1908 μετακομίζει στην Ιταλία και αργότερα στη Δρέσδη, περιμένοντας να εξομαλυνθεί η πολιτική κατάσταση στη χώρα του.

Η φήμη του ως συνθέτη εδραιώνεται με το Δεύτερο Κοντσέρτο του για πιάνο. 

Κανένας δεν μπορούσε να αμφισβήτήσει την άρτια τεχνική του και τις θρυλικές ρυθμικές του εκτελέσεις ήταν θρυλικές. Τα εντυπωσιακά μεγάλα χέρια του μπορούσαν  να καλύψουν μία δωδεκάδα, αφήνοντάς τον στην ιστορία για τις μοναδικές του ηχογραφήσεις του…

Ο Ραχμάνινοφ συνέχισε τις συνθέσεις του γράφοντας τη Συμφωνία Νο 3 το 1935. Πέντε χρόνια αργότερα, το 1940, συνθέτει τους Συμφωνικούς Χορούς που αποτελούν το τελευταίο ολοκληρωμένο του έργο.

Στις 17 Φεβρουαρίου του 1943 δίνει το τελευταίο του ρεσιτάλ…

Στην τελευταία συνέντευξη της ζωής του, έχοντας πια καταξιωθεί και ζήσει πολλές εμπειρίες,  λέει : «Η αδιάκοπη μου θέληση να συνθέσω μουσική είναι μια εσωτερική παρό­τρυνση του να εκ­φράσω μουσικά τα συναισθήματά μου, όπως η ομιλία για να προφέρω τις σκέψεις μου. Αυτή πρέπει να είναι και η λειτουργική σημα­σία της σύνθεσης στην ζωή κάθε συνθέτη. Κάθε άλλη, είναι δευτερευούσης σημα­σίας. Δε συμπαθώ τους συνθέτες που γράφουν με βάση προκαθορι­σμένες θεωρίες ή υιοθετούν ένα στυλ, μόνο και μόνο επειδή είναι στη μόδα. Οι μεγάλες σελίδες της μουσι­κής ποτέ δε γράφτηκαν με αυτό τον τρόπο και τολμώ να πω πως ούτε πρό­κειται. Η μουσική οφείλει –σε τε­λική ανά­λυση- να είναι η έκφραση της προσωπικότητας του συνθέτη, οφείλει να αντικατοπτρίζει τη χώρα γέννησής του, αγαπημένα συναισθή­ματα, τη θρησκεία του, τη γλώσσα του, τα βιβλία και τις εικόνες που αγάπησε και τον επηρέασαν, οφείλει να είναι το σύνολο των εμπειριών του. Μελετή­στε τα αριστουργήματα των μεγάλων συνθετών και θα βρείτε κάθε πτυχή της προσωπικότητας και του περιβάλλοντός τους στη μουσική τους. Ο χρόνος μπορεί να αλλάξει τις τεχνικές που χρησιμο­ποιούνται στη μου­σική, δε θα αλλάξει όμως ποτέ την αποστολή της…»

Δυστυχώς, το χειμώνα του 1943, κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας , πέφτει βαριά άρρωστος. Ο Ραχμάνινοφ που  ήταν ανέκαθεν βαρύς καπνιστής, διαγνώστηκε ότι πάσχει από καρκίνο του πνεύμονα. Φεύγει από τη ζωή στις 28 Μαρτίου του 1943 στο Beverly Hills της Καλιφόρνιας.

Τα περισσότερα από τα δημιουργήματά του είναι γραμμένα σε ένα ήρεμο παραδοσιακό ρομαντικό ύφος. Θα λέγαμε ότι μοιάζει αρκετά με εκείνοτου Τσαϊκόφσκι, αν και μερικά από τα μεταγενέστερα έργα του, έχουν συναισθηματικά ανεξάρτητο ύφος (το Τέταρτο Κοντσέρτο για Πιάνο και οι Παραλλαγές σε ένα θέμα του Corelli).

Η σωρός του Σεργκέι Ραχμάνινοφ βρίσκεται στο Κοιμητήριο Kensico στη Valhalla, της Νέας Υόρκης.Τα πρώτα τρία κοντσέρτα του για πιάνο συγκαταλέγονται  ανάμεσα στα σπουδαιότερα έργα της μουσικής βιβλιογραφίας.

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ :

Συμφωνικά έργα

• 3 Συμφωνίες
• Συμφωνικοί χοροί, op.45
• “Το νησί των νεκρών” (Συμφωνικό ποίημα)

Για πιάνο και ορχήστρα

• 4 Κοντσέρτα για πιάνο
• “Ραψωδία σε ένα θέμα του Παγκανίνι”

Μουσική δωματίου

• Τρίο αρ.1 σε σολ ελασ. «Trio élégiaque»
• Τρίο αρ. 2 σε ρε ελασ. op.9
• 2 Κομμάτια για βιολοντσέλο και πιάνο op. 2
• Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο op. 6
• 2 κουαρτέτα εγχόρδων σε σολ. ελας.
• Μελωδία για βιολοντσέλο και πιάνο
• Ρομάντσα για βιολοντσέλο και πιάνο

Έργα για πιάνο

• 2 Σονάτες για πιάνο
• 24 Πρελούδια για πιάνο
• Etudes-Tableaux για πιάνο
• 5 Morceaux de Fantaisie op. 3
• Σουίτες για 2 πιάνα, op. 5 & 17
• 6 κομμάτια για τέσσερα χέρια op. 11
• 6 Moments Musicaux Op. 16
• Παραλλαγές σε ένα θέμα του Σοπέν op. 22
• Παραλλαγές σε ένα θέμα του Κορέλλι op. 42

Όπερες

• Aleko
• Francesca da Rimini, op. 25
• The Miserly Knight

Θρησκευτική μουσική

• Λειτουργία του Χρυσοστόμου op. 31

(πηγή:Βικιπαίδεια)

Ακολουθούν 5 κορυφαία έργα του Σεργκέι Ραχμάνινοφ…

Πρελούδιο σε σολ μινόρε

Πρόκειται για την απόλυτη επιτυχία… ικανή να μετατρέψει κάποιους  σε φανατικούς οπαδούς της κλασικής μουσικής…

Κοντσέρτο για πιάνο Νο 2

`Ενα χιλιοπαιγμένο κλασσικό κομμάτι που όλοι πρέπει να γνωρίζουμε…  Είναι τόσο μεγαλοφυές που κανένας επαγγελματίας πιανίστας στον κόσμο δεν μπορεί να μην περιλαμβάνει στο ρεπερτόριό του…

Κοντσέρτο για πιάνο Νο 3

Εκπληκτικό,  παιγμένο και με τα 88 πλήκτρα του πιάνου. Παίχτηκε με υπέροχο τρόπο στην ταινία του Σκοτ Χικς «Ο σολίστας».

Βοκαλίζ

`Ενα πραγματικό αγαπημένο τραγούδι που μοιάζει με άσκηση φωνητικής. Ωστόσο, το θέμα του είναι το τραγούδι του κύκνου για την ανεπανάληπτη γυναικεία ομορφιά.

Ελεγειακό τρίο

Αφιερωμένο στον Πιότρ Ιλίτς Τσαϊκόφσκι, δάσκαλο και φίλο του Ραχμάνινοφ. Zωγραφίζει το το μεταθανάτιο πορτρέτο του μεγάλου συνθέτη και παρόλο που είναι αρκετά θλιβερό… είναι υπέροχο…