09 Ιανουαρίου 2017

David Bowie: Κοίτα εδώ ψηλά, είμαι στον ουρανό...

O χαμαιλέοντας της ροκ, που έφυγε σαν σήμερα πριν ένα χρόνο, και το διαστημικό τραγούδι που τον απογείωσε.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
 
O χαμαιλέοντας της ροκ, που έφυγε σαν σήμερα πριν ένα χρόνο, και το διαστημικό τραγούδι που τον απογείωσε.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Έφυγε δύο μέρες μετά τα 69α του γενέθλια, στις 10 Ιανουαρίου του 2016, περιτριγυρισμένος από την οικογένειά του, μετά από μια θαρραλέα, 18μηνη μάχη με τον καρκίνο.

 Η είδηση του θανάτου του συγκλόνισε πολλούς καλλιτέχνες - που με συγκίνηση μίλησαν για εκείνον- αλλά και εκατομμύρια θαυμαστές του σε όλον τον κόσμο. 


Σαν να ήξερε ότι έπρεπε να αποχαιρετήσει όσους τον αγαπούσαν και θέλησε να τους ετοιμάσει ένα τελευταίο τραγούδι για να τον θυμούνται… Ένα δώρο αποχωρισμού… Λίγα εικοσιτετράωρα πριν το τελευταίο του ταξίδι, λοιπόν, κυκλοφόρησε το τελευταίο του άλμπουμ Blackstar με το τραγούδι Lazarus.

“Look up here, I’m in heaven…” (Κοίτα εδώ ψηλά, είμαι στον ουρανό…) τραγουδά…

  Είναι κάποιοι άνθρωποι που γεννιούνται με ένα αστέρι που είναι τόσο φωτεινό που τους οδηγεί ψηλά… στην κορυφή… Αυτή είναι και η περίπτωση εκείνου που χαρακτηρίστηκε «χαμαιλέοντας της ροκ», ο άνθρωπος που με το ταλέντο και τις εκκεντρικές του εμφανίσεις άλλαξε για πάντα τον χώρο που υπηρέτησε με αγάπη και αφοσίωση σε ολόκληρη τη ζωή του.

 Την περίοδο της εφηβείας του αρχίζει να παίζει μουσική με φίλους αλλάζοντας συνέχεια συγκροτήματα μέχρι να βρει εκείνο το σχήμα που θα τον ικανοποιούσε. Το 1967 αποφασίζει να ακολουθήσει σόλο καριέρα παίρνοντας το όνομα του Jim Bowie- ενός θρυλικού Αμερικανού πολεμιστή που είχε δώσει το όνομά του σε ένα είδος μαχαιριού.

 Τι κι αν το πρώτο του άλμπουμ απέτυχε… ο David δεν πτοείται κι επιστρέφει δύο χρόνια αργότερα με ένα τραγούδι-σταθμό στην καριέρα του κορυφαίου καλλιτέχνη που κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει… 

 Ας γυρίσουμε χρόνια πίσω, λοιπόν, στο 1969, στην περίοδο του ψυχρού πολέμου και των ταξιδιών στο φεγγάρι. 

Στις 11 Ιουλίου του 1969, μόλις πέντε μέρες πριν ο άνθρωπος πατήσει πρώτη φορά στο φεγγάρι, κυκλοφορεί το Space Oddity που έφτασε στο Βρετανικό τοπ 5.

   

Ο ίδιος έβαλε τα πράγματα στη θέση τους μιλώντας για την πηγή έμπνευσης αυτού του θρυλικού τραγουδιού. Όπως δήλωσε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό Performing Songwriter το 2003 μόλις είδε την ταινία του Stanley Cubric, 2001: A Space Oddity συγκλονίστηκε και αποφάσισε να το γράψει. «Στην Αγγλία νόμιζαν πως το έγραψα για το θέμα της προσγείωσης, γιατί αυτό το θέμα «έπαιζε» πολύ τότε. Αλλά δεν ήταν έτσι. Αυτό το κομμάτι το εμπνεύστηκα επειδή είδα την ταινία ‘2001: A Space Odyssey’, την οποία βρήκα εκπληκτική. Με ενθουσίασε πραγματικά και το κομμάτι γράφτηκε πολύ εύκολα. Το έβαλε η βρετανική τηλεόραση σαν μουσική υπόκρουση για μια προσεδάφιση. Είμαι σίγουρος ότι δεν άκουσαν καν τους στίχους (γέλια). Δεν ήταν ωραίο αλλά φυσικά ήμουν περιχαρής όταν άκουσα το κομμάτι μου. Προφανώς, κάποιος στο BBC σκέφτηκε «Ω, ναι, το τραγούδι για το διάστημα, ο Major Tom, μπλα μπλα μπλα, αυτό είναι τέλειο.» Αλλά ούτε ένας δεν μπόρεσε να του πει «Μα, ο τύπος αποκλείεται στο διάστημα κύριε.» ήταν τα λόγια του. 

 Μερικές δεκαετίες αργότερα, ο Καναδός κυβερνήτης του διαστημικού σταθμού, Chris Hadfield, έφτιαξε μια εκπληκτική διασκευή του ‘Space Oddity’, γυρίζοντας ένα συγκλονιστικό βίντεο ενώ ήταν σε τροχιά γύρω από τη Γη.

 Ο τίτλος σημαίνει «Διαστημική Ιδιορρυθμία», βέβαια η λέξη odd έχει πολλές εκφάνσεις. Το τραγούδι περιγράφει την ιστορία ενός φανταστικού χαρακτήρα, του αστροναύτη Major Tom, ο οποίος «χάνει» την επικοινωνία του με τη Γη -ό,τι κι αν σημαίνει αυτό και περιπλανιέται στο διάστημα.

  “Space Oddity” 

Ground Control to Major Tom

 Ground Control to Major Tom

 Take your protein pills and put your helmet on 

Ground Control to Major Tom 

Commencing countdown, engines on 

Check ignition and may God’s love be with you [spoken]

 Ten, Nine, Eight, Seven, Six, Five, Four, Three, Two, One,

 Liftoff This is Ground Control to Major Tom

 You’ve really made the grade

 And the papers want to know whose shirts you wear 

Now it’s time to leave the capsule if you dare 

This is Major Tom to Ground Control

 I’m stepping through the door 

And I’m floating in a most peculiar way 

And the stars look very different today 

For here Am I sitting in a tin can

 Far above the world Planet Earth is blue

 And there’s nothing I can do 

Though I’m past one hundred thousand miles

 I’m feeling very still

 And I think my spaceship knows which way to go 

Tell my wife I love her very much she knows

 Ground Control to Major Tom 

Your circuit’s dead, there’s something wrong 

Can you hear me, Major Tom? 

Can you hear me, Major Tom? 

Can you hear me, Major Tom? 

Can you…. Here am I floating round my tin can

 Far above the Moon Planet Earth is blue 

And there’s nothing I can do. 

 Διαστημική Ιδιορρυθμία

 Επίγειος έλεγχος προς επισμηναγό Τομ, 

επίγειος έλεγχος προς επισμηναγό Τομ,

παρ` τα πρωτεϊνούχα χάπια σου και βάλ` το κράνος σου

Έλεγχος προς επισμηναγό Τομ,

αρχίζει η αντίστροφή μέτρηση,

 κινητήρες σε λειτουργία, 

τσεκ ανάφλεξης

 κι ας ειν` η αγάπη του Θεού μαζί σου Δεκα,

 εννιά, οκτώ, επτά έξι, πέντε, τέσσερα, τρια, δύο, ένα, απογείωση

 Εδώ επίγειος έλεγχος προς επισμηναγό Τομ

 τα κατάφερες πράγματι καλά 

κι οι εφημερίδες θέλουν να μάθουν ποιανών πουκάμισα φοράς,

 τώρα ήρθ` η ώρα ν` αφήσεις τη κάψουλα αν τολμάς 

 Εδώ επισμηναγός Τομ προς επίγειο έλεγχο

 διαβαίνω την πόρτα και αιωρούμαι με τον πλέον αλλόκοτο τρόπο 

και τ` αστέρια φαντάζουν πολύ διαφορετικά σήμερα

 Αφού εδώ, κάθομαι σ` ένα κονσερβοκούτι,

 μακριά πάν` απ` τον κόσμο, 

ο πλανήτης γη είναι γαλάζιος

 και δεν υπάρχει κάτι που να μπορώ να κάνω 

 Αν και έχω ξεπεράσει τα εκατό χιλιάδες μίλια (την ώρα

) αισθάνομαι τόσο ακίνητος

και νομίζω πως το διαστημόπλοιό μου ξέρει που να πάει,

 πέστε στην γυναίκα μου πως την αγαπώ πάρα πολύ, 

το ξέρει Επίγειος έλεγχος προς επισμηναγό Τομ,

 τα κυκλώματά σου είναι νεκρά, κάτι πάει στραβά. 

Μπορείς να μ` ακούσεις επισμηναγέ Τομ;

 Μπορείς να μ` ακούσεις επισμηναγέ Τομ; 

Μπορείς να μ` ακούσεις επισμηναγέ Τομ;

 Μπορείς ... 

 Εδω αιωρούμαι τριγύρω απ` το κονσερβοκούτι μου

 μακριά πάν` απ` την σελήνη,

 ο πλανήτης γη είναι γαλάζιος

 και δεν υπάρχει κάτι που να μπορώ να κάνω

 Το 1972 με το άλμπουμ “The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars” και το τραγούδι Starman παρουσιάζεται ως ένας εξωγήινος, δημιουργώντας έτσι μία καινούρια περσόνα, που ονόμασε Ziggy Stardust. Και ποιος δεν θυμάται εκείνη την ανδρόγυνη φιγούρα με τα με φανταχτερά ρούχα και τα πολύχρωμα μαλλιά που δηλώνει δημοσίως της ομοφυλοφιλικές του τάσεις- ένα επιτυχημένο διαφημιστικό τρυκ.


 

 Και τί δεν έχει γραφτεί γι’ αυτό το άλμπουμ όπως και για το Space Oddity και πόσες εικασίες δεν έχουν γίνει. Ότι είχε σχέση με το γεγονός της προσσελήνωσης, ότι ο ίδιος ο Bowie προέρχεται από το διάστημα (!)… Αυτό, ίσως, συνέβαλε στη δημιουργία ενός μύθου… 

Και μύθοι σαν εκείνον δεν έρχονται συχνά στη γη

 Το 1974 μένει πια μόνιμα στο Λος Άντζελες με στόχο να κατακτήσει την Αμερική. Τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει από τα ναρκωτικά είναι αρκετά και ο εθισμός στην κοκαΐνη τον αφήνει σκελετωμένο και με ψυχολογικές διαταραχές. Αυτό δεν τον αποτρέπει από το να φτάσει στην 8η θέση των αμερικάνικων chart με το αλμπουμ “David Live” και ένα χρόνο αργότερα, να συναρπάζει το κοινό του με το άλμπουμ “Young Americans”

 Το 1976 μεταμορφώνεται σε «Άσπρο Δούκα». Κι αυτή είναι η νέα του περσόνα.

   

 Οι δηλώσεις του υπέρ του φασισμού και του Χίτλερ καθώς και ο δημόσιος χαιρετισμός του όπως οι Ναζί, σοκάρουν… Αργότερα, “Ήμουν τελείως τρελός. Με ένοιαζε μόνο η μυθολογία. Όλο αυτό το πράγμα με τον Χίτλερ… ήταν λες και ανακάλυψα τον βασιλιά Αρθούρο”. 

Στο τέλος εκείνης της δεκαετίας, εγκαθίσταται στη Γερμανία κι απομακρύνεται από τα ναρκωτικά. Δημιουργεί την «Τριλογία του Βερολίνου» που αποσπά θετικές κριτικές.

 Επιστρέφει με τον ήρωα του “Space Oddity” τον “Major Tom” και το τραγούδι “Ashes to Ashes”. Πρωταγωνιστώντας στον «Άνθρωπο Ελέφαντα» στο Broadway, αποδεικνύει την θεατρικότητά του. Έχει επιτυχημένες συνεργασίες με σπουδαίους καλλιτέχνες όπως ο Μικ Τζάγκερ, η Τίνα Τέρνερ, Nina Simone, οι Queen με το υπέροχο “Under Pressure”.

   

Eίναι το 1989 όταν αποφασίζει να εγκαταλείψει τη σόλο καριέρα και να γίνει μέλος του συγκροτήματος “Tin Machine”, με το οποίο κυκλοφορεί δύο άλμπουμ, χωρίς όμως επιτυχία. Το 1990, γνωρίζει τη γυναίκα της ζωής του, το top model Iman και μένουν ενωμένοι μέχρι το τέλος της ζωής του. “Σκεφτόμουν πώς θα ονομάσουμε τα παιδιά μας απ’ τη νύχτα που γνωρίστηκαμε. Ήταν ακαριαίο”, δηλώνει αργότερα ο Bowie. Παντρεύονται δύο χρόνια μετά τη γνωριμία τους και αποκτούν μια κόρη, την Alexandria.

   


Το 2004 παθαίνει καρδιακή προσβολή και χρειάζεται άμεση επέμβαση. Τότε ανακοινώνει ότι θα αποσυρόταν για ένα διάστημα για λόγους υγείας.

 Το 2006, στα 59 του χρόνια, βραβεύεται για τη προσφορά του στη μουσική δίνοντας την τελευταία ζωντανή συναυλία σε φιλανθρωπική εκδήλωση στη Νέα Υόρκη....

 Το 2013 κάνει την επανεμφάνισή του με το άλμπουμ “The Next Day”. Το κοινό το υποδέχεται με ενθουσιασμό και κερδίζει αμέσως τη δεύτερη θέση των chart.

   

 O θρυλικός David Bowie νομίζω πως δεν κατάφερε μόνο να αλλάξει τη μουσική. Δημιούργησε ένα σύμπαν «μαγικά πασπαλισμένο» με τραγούδια, ερμηνείες, εμφανίσεις που θα μας συντροφεύουν σε πολλά… Στον τρόπο που ερωτευόμαστε, που αγαπάμε, που πονάμε… Και… ίσως όλα αυτά, μόνο ένας άνθρωπος από «άλλον πλανήτη» θα μπορούσε να τα καταφέρει…