09 Ιανουαρίου 2017

Joan Baez: η βασίλισσα της folk και το τραγούδι-ύμνος στη ζωή

Η ερμηνεύτρια που συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τον Bob Dylan, γεννήθηκε σαν σήμερα πριν από 76 χρόνια.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
 
Η ερμηνεύτρια που συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τον Bob Dylan, γεννήθηκε σαν σήμερα πριν από 76 χρόνια.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

“Είναι πιο εύκολο να κάνεις σχέση με 10.000 παρά με τον εαυτό σου.” είπε κάποτε η  Αμερικανίδα «βασίλισσα» της φολκ που συμμετείχε ενεργά στους αγώνες για τα δικαιώματα του πολίτη. Μια γυναίκα που έκανε την τέχνη του τραγουδιού και την πολιτική διαμαρτυρία συνώνυμα. Πρότυπο κάθε εξεγερμένης έφηβης τη δεκαετία του ’60. Δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από την Τζόαν Μπαέζ που γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 9 Ιανουαρίου του 1941 στο Στέιτεν Άιλαντ της Νέας Υόρκης.


   

Όλα ξεκίνησαν το 1959 όταν εμφανίστηκε στο φεστιβάλ του Νιούπορτ- στη φολκ σκηνή της Ανατολικής Ακτής προκαλώντας ενθουσιασμό στους πάντες. Ήταν 26 ετών όταν τραγούδησε αντιπολεμικά τραγούδια έξω από ένα κέντρο επιλογής στρατιωτών στην Καλιφόρνια και φυλακίστηκε για σαρανταπέντε μέρες. Ένα χρόνο αργότερα, το 1968, παντρεύτηκε τον ειρηνιστή Ντέιβιντ Χάρις δίνοντας τίτλους τέλους στο γάμο τους τέσσερα χρόνια αργότερα.

   

Ιδιαίτερα μαχητική η Μπαέζ κατά των φυλετικών διακρίσεων, του πολέμου του Βιετνάμ, των πολιτικών διωγμών και φυλακίσεων. Όλο αυτό το σθένος το εξέφρασε μέσα από τα τραγούδια της, τις συμμετοχές της σε συναυλίες, καθώς και εκτός σκηνής. Συνέχισε την κοινωνική της δράση και τις επόμενες δεκαετίες και παράλληλα αποτέλεσε σημαντική παρουσία στο χώρο της μουσικής. Η συνεργασία της με τον Μπόμπ Ντύλαν διήρκησε αρκετά χρόνια κι έληξε με το κορυφαίο τραγούδι που έγραψε η Μπαέζ. «Diamonds and Rust».


   

Μπορεί οι συνθέσεις της να μην είχαν διθυραμβικές κριτικές, αλλά η ερμηνεία της σε πολλά από τα φολκ και φολκ-ροκ τραγούδια σύγχρονων μουσικών ήταν συγκλονιστική. 

Η Λέσλι Μπέρμαν στη μουσική εγκυκλοπαίδεια του περιοδικού Rolling Stone “Women In Rock” γράφει για την Μπαέζ: «Οι βρετανικές φολκ μπαλάντες, τα σύγχρονα αντιπολεμικά τραγούδια διαμαρτυρίας, τα μυστικιστικά ποιήματα του Μπομπ Ντίλαν, η βιμπράτο φωνή που έγινε το σήμα κατατεθέν της και η ξεκάθαρη πολιτική της στάση, της εξασφάλισαν την απρόκλητη προσοχή ενός τεράστιου πλήθους που γοητευόταν από τη φολκ. Παρά την αναντιστοιχία της με τις νέες συνθήκες στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στη διάρκεια της δεκαετίας του ’70 και ’80, οι δίσκοι της εξακολουθούν να κυκλοφορούν, συντηρώντας την κληρονομιά και ένα ευρύ κοινό, ενώ η επιρροή της στις γυναίκες τραγουδίστριες της φόλκ συνεχίζεται απρόσκοπτα.» 

Στη δεκαετία του ’90, η Μπαέζ επικεντρώνεται στην κάντρι, στη ροκ καθώς και στους αφρικανικούς ρυθμούς αναζητώντας μια νέα προσωπική έκφραση.

Η Μπαέζ μέχρι σήμερα έχει ηχογραφήσει περισσότερα από τριάντα άλμπουμ κι έχει ερμηνεύσει υπέροχα τραγούδια τόσο δικά της τραγούδια όσο και άλλων δημιουργών. Οι στίχοι των τραγουδιών της είναι κυρίως στα Αγγλικά και στα Ισπανικά, αλλά έχει ερμηνεύσει τραγούδια και σε άλλες γλώσσες.Εκείνο που έχω ξεχωρίσει είναι το “Gracias a la Vida”. Ένα τραγούδι-ύμνο στη ζωή που έχει τραγουδηθεί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Κι έχει αγαπηθεί όπου υπάρχουν άνθρωποι – μαχητές για μια καλύτερη ζωή. 

 Το έγραψε το 1966 η Χιλιανή Violetta Parra λίγο πριν δώσει τέλος στη ζωή της.

Τραγική ειρωνία από τη μία να ευχαριστεί τη ζωή για όσα της χάρισε και λίγο μετά να στερεί από τον εαυτό της το θείο δώρο της ζωής. Το τραγούδι της είναι μάθημα για όλους μας

Είναι τόσο γρήγοροι οι ρυθμοί της καθημερινότητας που πολλές φορές ξεχνάμε να εκτιμάμε τις μικρές, απλές χαρές που ζούμε.

 Το ότι έχουμε δυο μάτια που μπορούν να δουν την απίστευτη ομορφιά του απέραντου ουρανού με τα αστέρια, που μπορούν να διακρίνουν «το μαύρο από το άσπρο», τον άνθρωπο για τον οποίο νιώθουμε το μοναδικό συναίσθημα της αγάπης.

 Έχουμε τους ήχους και την αλφαβήτα για να εκφράσουμε όλα όσα επιθυμούμε να πούμε στα αγαπημένα μας πρόσωπα, αλλά και να ακούσουμε όμορφα λόγια από εκείνα.

 Έχουμε «βήματα» για τα «κουρασμένα» πόδια μας που μπορούν να μας οδηγήσουν όπου θέλουμε να πάμε.

 Έχουμε το γέλιο, το δάκρυ και τα όπως λέει η στιχουργός «τα υλικά» για τη δημιουργία αυτού του όμορφου τραγουδιού. «Για να γίνει δικό σας και δικό μου». Το τραγούδι έγινε ευρέως γνωστό το 1974 με την ερμηνεία της Τζοάν Μπαέζ όταν το συμπεριέλαβε , στο Ισπανικό της άλμπουμ.

 Αυτό που επιθυμούσε ήταν να περάσει ένα μήνυμα ελπίδας προς τους Χιλιανούς που ζούσαν τότε κάτω από τη δικτατορία του Πινοσέ, αλλά και απαξίωσης για την πολιτική των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική.

  Gracias a la vida 


 Gracias a la vida que me ha dado tanto

  Me dio dos luceros que cuando los abro 

 Perfecto distingo lo negro del blanco  

Y en el alto cielo su fondo estrellado  

Y en las multitudes el hombre que yo amo 

Gracias a la vida que me ha dado tanto  

Me ha dado el sonido y el abecedario 

 Con él las palabras que pienso y declaro  

Madre amigo hermano y luz alumbrando 

 La ruta del alma del que estoy amando 

Gracias a la vida que me ha dado tanto  

Me ha dado la marcha de mis pies cansados  

Con ellos anduve ciudades y charcos  

Playas y desiertos montañas y llanos  

Y la casa tuya, tu calle y tu patio 

Gracias a la vida que me ha dado tanto  

Me dio el corazón que agita su marco 

 Cuando miro el fruto del cerebro humano  

Cuando miro al bueno tan lejos del malo 

 Cuando miro…  


 Eυχαριστώ τη ζωή

Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά,

 μου έδωσε δυο μάτια κι όταν τα άνοιξα

 μπόρεσα να ξεχωρίσω το μαύρο από το άσπρο 

 και τ’ αστέρια στον απέραντο ουρανό και στο πλήθος,

 τον άντρα που αγαπώ 

 Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά,

 μου έδωσε ήχους και την αλφαβήτα  

και μ αυτά τις λέξεις για να σκεφτώ, 

να το φωνάξω Μητέρα, φίλε, αδελφέ

 και ασίγαστη φλόγα,

 ο δρόμος για την ψυχή αυτού που αγαπώ

 Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά 

 μου έδωσε τον ήχο και μέσα στην μεγαλοσύνη του καταγράφει,

 μέρα και νύχτα, τους γρύλους 

και τα καναρίνια σφυριά, κινητήρες, γαυγίσματα σκύλων, καταιγίδες

 και τη φωνή την τόσο τρυφερή αυτού που αγαπώ 

 Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά

 μου έδωσε τα βήματα στα κουρασμένα μου πόδια 

 με αυτά περπάτησα μέσα από πόλεις κι’ από λάσπη,

 ακρογιαλιές και έρημους. βουνά και πεδιάδες

 και το σπίτι σου, το δρόμο και την αυλή σου.

 Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά 

 Μου έδωσε το γέλιο, μου ‘δωσε το δάκρυ 

 κι έτσι ξεχωρίζω την καλή τύχη από την καταστροφή, 

 τα δυο υλικά που φτιάξανε το τραγούδι μου 

 και το τραγούδι το δικό σας που είναι και δικό μου

 Ευχαριστώ τη ζωή που μου έδωσε τόσα πολλά