Ο πόλεμος των Mall

Μια επική οικονομική μονομαχία, ανάμεσα στα πιο παλιά και στα πιο καινούργια πολυκαταστήματα..

Τα βράδια του Σαββάτου, στο Mall στο Μαρούσι, ανεβαίνοντας από τη μεγάλη κυλιόμενη σκάλα, που οδηγεί από το δεύτερο όροφο, όπου στεγάζονται πολλά και διάφορα εμπορικά καταστήματα, στον τρίτο όροφο όπου στεγάζονται, αναρίθμητα καφέ, χώροι εστίασης και οι δεκαπέντε κινηματογραφικές αίθουσες της Village Roadshow, της εταιρείας από την Αυστραλία, που έφερε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, το 1994, την ιδέα των μούλτιπλεξ αιθουσών, δημιουργώντας μια καινούργια πραγματικότητα, ο επισκέπτης θα βρεθεί ανάμεσα σε ένα μεγάλο πλήθος ασυνήθιστα χτενισμένων νεαρών και αγοριών, που ακολουθούν απλώς, την αισθητική και την κοινωνική «φιλοσοφία» των λεγόμενων “emo”. Μαλλιά βαμμένα κατάμαυρα και χτενισμένα έτσι, που μια μεγάλη φράντζα καλύπτει το ένα μάτι, με πιθανό στόχο πιαθνόν το να βλέπουν τον μισό κόσμο. Ο υπόλοιπος κόσμος ως γνωστόν ανήκει στους λεγόμενους “trendy”. Αν τα βράδια του Σαββάτου, το Mall γίνεται ένας άτυπος χώρος συγκέντρωσης για τους περισσότερους emo, που κάποιος μπορεί να βρει μαζεμένους στον ίδιο χώρο, τις υπόλοιπες μέρες και ώρες της βδομάδας, το Mall γίνεται χώρος συγκέντρωσης για ένα μεγάλο και ετερώνυμο πλήθος, που ψάχνει να βρει ευκαιρίες αγορών ή να περάσει μερικές ώρες στα καφέ και τα εστιατόρια ή τελικά να καταλήξει σε κάποια κινηματογραφική αίθουσα. Στη πραγματικότητα το Mall ήταν ένα γιγαντιαίο εμπορικό πείραμα. Στη διάρκεια του 1995 όσοι συμμετείχαν εμπορικά σ’ αυτό το πείραμα, έλπιζαν για την επιτυχία, αλλά δεν μπορούσαν και να είναι σίγουροι. Οι υπεύθυνοι της Lamda Developments της θυγατρικής εταιρείας της Eurobank , δεν ήταν ακόμη σίγουροι ότι θα έπαιρναν τελικά την άδεια λειτουργίας του χώρου. ΄Όπως είναι γνωστό, ο χώρος που στήθηκε το Mall είχε τους περιορισμούς της χρήσης γης που επιβάλει ο όρος «αμιγούς» κατοικίας, που ισχύει για πολλές περιοχές στο Μαρούσι, αλλού σωστά και αλλού τελείως παράλογα. Ο πόλεμος των συμφερόντων, είναι κι εδώ παρών.

Το Mall τότε για να μπορέσει να χτιστεί είχε υπαχθεί στα λεγόμενα Ολυμπιακά Ακίνητα. Το πώς είχε υπαχθεί στα Ολυμπιακά Ακίνητα, ενώ περατώθηκε τον Νοέμβριο του 1995, ανήκει στην κατηγορία των ελληνικών θαυμάτων. Είχαν γίνει τότε πολλές ενστάσεις και έτσι οι υπεύθυνοι της Lamda ανησυχούσαν, ή έλεγαν πως ανησυχούσαν τέλος πάντων για την τελική έκβαση της υπόθεσης. Υπάρχει όμως περίπτωση να υπάρξουν προβλήματα, όταν πίσω από αυτή την υπόθεση, υπάρχει ένα όνομα του επιχειρηματικού εύρους του Σπύρου Λάτση για παράδειγμα; Μάλλον δεν υπάρχει. Το καλοκαίρι του 2005,είχα πάει στο Mall με ένα φίλο που ενδιαφερόταν να νοικιάσει ένα χώρο για να τον κάνει καφέ. Εκείνη την εποχή οι μόνοι ελεύθεροι χώροι ήταν ήταν στο «πατάρι» που βρίσκεται πάνω από τον τέταρτο όροφο. Παρ’ όλο που το ενοίκιο ήταν σχετικά φθηνό , 20 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, ο φίλος μου τελικά δεν έκανε την επένδυση, γιατί φοβήθηκε πως ο κόσμος δεν θα ανέβαινε μέχρι και τον τελευταίο όροφο. Λίγους μήνες αργότερα θα καταλάβαινε πως η απόφασή του ήταν λανθασμένη. Το Mall γέμισε με κόσμο από την πρώτη μέρα που άνοιξε. Στα καφέ έπρεπε να περιμένεις αρκετή ώρα για να βρεις θέση και το ίδιο γεμάτοι ήταν και όλοι οι χώροι εστίασης όπως και οι κινηματογράφοι. Για κάποιο διάστημα πολλοί δεν ήξεραν, πως θα πήγαιναν οικονομικά τα καταστήματα στους άλλους ορόφους, μια και τα ενοίκια εκεί ήταν αρκετά τσουχτερά και τον πρώτο καιρό η κίνηση ήταν ακόμη «διστακτική». Τώρα μετά από τρία χρόνια τα περισσότερα μαγαζιά έχουν μεγάλη πελατεία. Δεν μπορώ να ξέρω αν το καθ’ ένα από αυτά είναι κερδοφόρα επιχείρηση , μια και δεν γνωρίζω τα λειτουργικά έξοδά τους. Ενοίκια, μισθοί, κόστος του franchise κ.λ.π. Πάντως παράπονο δεν μπορούν να έχουν. Εκείνοι που έχουν παράπονο, είναι τα μαγαζιά , τα καφέ και οι χώροι εστίασης στο Μαρούσι, που είδαν την πελατεία τους να μειώνεται σημαντικά εξ’ αιτίας του Mall. Το Mall, είναι στην πραγματικότητα μια μικρή εμπορική πολιτεία, με πελάτες από κάθε μεριά της Αθήνας, που εκεί βρίσκουν, ένα πλήρη χώρο για αγορές και αναψυχή. ΄Ένα μεγάλο και ριψοκίνδυνο επικίνδυνο επιχειρηματικό εγχείρημα, είχε τελικά στεφθεί με επιτυχία, παρά τους κατ’ αρχήν φόβους.

Την ίδια περίπου εποχή, που λειτούργησε το Mall, ξεκίνησε τη λειτουργεία του και ένας άλλος εμπορικό πολυχώρος. Το Attica, της Τράπεζας Πειραιώς, στο πρώην κτίριο του Μτοχικού Ταμείου Στρατού, στην καρδιά της Αθήνας, ανάμεσα στην Πανεπιστημίου , τη Σταδίου και την Βουκουρεστίου. Και γι αυτό το εγχείρημα, υπήρχαν παρόμοιες επιφυλάξεις, αν και κάπως διαφοροποιημένες, που είχαν να κάνουν περισσότερο με το αν ένας τέτοιος εμπορικός πολυχώρος, θα μπορούσε να είναι επιτυχημένος στο Κέντρο της Αθήνας. Τώρα, τρία χρόνια μετά το ξεκίνημά του, στις αρχές του Σεπτέμβρη, το Attica ανακοίνωσε πως στο πρώτο επτάμηνο του 2008, ο τζίρος των κατστημάτων αν΄βηκε κατά 26%, φτάνοντας τα 62,5 εκατ. ευρώ, σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία, ενώ οι πωλήσεις αναμένεται να κινηθούν στους ίδιους ρυθμούς μέχρι το τέλος της χρονιάς, οπότε ο τζίρος θα ξεπεράσει τα 100 εκατ. ευρώ, με κέρδη που αναμένεται να αγίξουν τα 8 εκτ. ευρώ. Μια σίγουρα ικανοποιητική εξέλιξη.

Στον κόσμο όμως των επιχειρήσεων, ο αγώνας δεν τελειώνει ποτέ. Τα πολυκαταστήματα, αποτελούν πια μια καινούργια πραγματικότητα και για την Αθήνα και για την υπόλοιπη Ελλάδα, πράγμα που θα έχει σαν αποτέλεσμα, την δημιουργία νέων τέτοιων πολυκαταστημάτων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Κάτι αντίστοιχο δηλαδή με την εμφάνιση των Σούπερ Μάρκετ στη δεκαετία του ’70. Το Μινιόν, που από πέρσι έχει περάσει στα χέρια του ομίλου της Folli Follie, αναμένεται να είναι έτοιμο στα τέλη του 2009. Στις αρχές Σεπτεμβρίου επίσης κατάφερε τελικά να πάρει την οικοδομική άδεια και η Μπάμπης Βωβός για το πολυκατάστημα που θα ετοιμάσει στον Βοτανικό, ένα μεγαθήριο 70.000 τ.μ. ( σε σχέση με τα 55.000 τ.μ. του Mall) που η κατασκευή του αναμένεται να κοστίσει γύρω στα 250 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το μπίζνες πλαν, ο τζίρος των καταστηματων τον πρώτο χρόνο αναμένεται να φτάσει τα 35. εκατ. ευρώ και οι επισκέπτες να ξεπεράσουν τα 2,4 εκατ.

Ανάλογα εμπορικά κέντρα ήδη χτίζονται ή προγραμματίζονται, σε κάθε σχεδόν μεριά της Ελλάδας. Έτσι λοιπόν από το 2010, ο μεγάλος πόλεμος των εμπορικών πολυκαταστημάτων, θα είναι μια πραγματικότητα, ενώ κανείς ακόμη δεν μπορεί να προβλέψει με σιγουριά τους νικητές και τους χαμένους του μέλλοντος. Η μάχη θα είναι σκληρή και ο αγώνας μακρύς. Τα πρώτα θύματα όμως , αναμένεται να είναι κυρίως ανάμεσα στους «αμάχους», τα μικρά δηλαδή μεμονωμένα καταστήματα , είτε του κέντρου είτε της περιφέρειας, που αναμένεται να συναντήσουν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης, στον απόηχο αυτής της μεγάλης μάχης των μεγαθηρίων. Κάποια στιγμή, βέβαια , στο μέλλον, η αγορά θα βρει μια καινούργια ισορροπία, όπως έγινε και με τα μικρά μπακάλικα της γειτονιάς, που ένα μεγάλο μέρος τους έσβησε εξ’ αιτίας του ανταγωνισμού από τα Σούπερ Μάρκετ. ΄Εως ότου όμως η αγορά της περιφέρειας βρει την καινούργια της ισορροπία, πολλοί εν τω μεταξύ, θα έχουν αναγκαστεί να αλλάξουν δουλειά. ΄Όταν τα σημάδια των καιρών είναι πια φανερά, είναι καλό κανείς να προετοιμάζεται για το μέλλον.