2009: The year of Living Dangerously

Image: Vojo Stanic "The Night"

Καθώς η μεγάλη κρίση αναγκάζει πολλές φίρμες να περικόψουν τα έξοδά τους και ανάμεσα σ’ αυτά τις διαφημιστικές δαπάνες, το 2009 γίνεται η χρονιά, που πολλές επιχειρήσεις Μέσων Ενημέρωσης, θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα επιβίωσης.

Τα νέα έχουν αρχίσει να μην είναι καλά εδώ και μήνες. Μέχρι την πτώση της Lehman Brothers, πολλοί είχαν τις ελπίδες, ότι ακόμη υπήρχαν ελπίδες τα πράγματα θα μπορούσαν να αρχίσουν να γίνονται καλύτερα από το Σεπτέμβριο ή το αργότερο, τα Χριστούγεννα. Η πτώση της γιγαντιαίας αυτής Τράπεζας επενδύσεων, που βρέθηκε αντιμέτωπη με τη πτώχευση μετά από 158 χρόνια ζωής, ήταν το σημείο καμπής που έδειξε ότι τα πράγματα θα γίνονταν αρκετά χειρότερα πριν καλυτερέψουν. Σε παγκόσμιο επίπεδο η πτώση της Lehman αποτέλεσε το ξύπνημα σε έναν οικονομικό εφιάλτη και την αρχή ενός ακόμη πιο καθοδικού σπιράλ. Τρομαγμένες από το αβέβαιο μέλλον που ανοιγόταν μπροστά το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, πάτησε φρένο. Σε οικονομικούς όρους αυτό σήμαινε περικοπή εξόδων, προκειμένου να διατηρηθεί η ρευστότητα, που πια δεν μπορούσε να εξασφαλίσει το τραπεζικό σύστημα. Αυτό σήμαινε από τη μια μεριά απολύσεις και από την άλλη περιστολή των διαφημιστικών εξόδων. Για τα περισσότερα Μέσα Ενημέρωσης τα νέα της περικοπής των διαφημιστικών εξόδων άρχισαν να μοιάζουν με θανατική καταδίκη. Στην Ελλάδα τα περισσότερα μέσα Ενημέρωσης έχουν μπει από χρόνια σε περίοδο καθοριστικής κρίσης, εξ αιτίας της ανόδου του ίντερνετ. Σ’ ένα «πόλεμο» που κάποια στιγμή, σε δέκα ή σε είκοσι χρόνια, θα χαθεί οριστικά. Για τη δισκογραφική βιομηχανία ο πόλεμος αυτός κράτησε περισσότερο από δέκα χρόνια, με τέλος την άνευ όρων παράδοση των δισκογραφικών εταιρειών παγκοσμίως στην παντοδυναμία του ίντερνετ. Για τα Μέσα Ενημέρωσης ο πόλεμος αυτός βρίσκεται ήδη στο μέσο τους.

Με έναν θανάσιμο αντίπαλο όπως το ίντερνετ να παραμονεύει, τα νέα για περικοπή των διαφημιστικών εξόδων, ηχούν μάλλον σαν την αρχή του τέλους. Οι περισσότερες επιχειρήσεις Μέσων στην Ελλάδα έχουν ήδη τεράστια ανοίγματα σε τραπεζικές οφειλές, που θα ήταν έτσι κι αλλιώς δύσκολο να αποπληρωθούν. Η επιβάρυνση των επιτοκίων και η δυσκολία στην εξεύρεση καινούργιων πιστώσεων, κάνει το γρίφο να μοιάζει με γόρδιο δεσμό. Τα αυξημένα έσοδα που τα Μέσα περίμεναν, όπως κάθε φορά στο τέλος του χρόνου, στο «δυνατότερο» διαφημιστικά τρίμηνο Οκτωβρίου -Νοεμβρίου- Δεκεμβρίου- θα ήταν μια ανάσα, ένα φιλί ζωής, που θα επέτρεπε μια παράταση χρόνου, στο διάστημα του οποίου πολλοί θα μπορούσαν να αναζητήσουν άλλες λύσεις. Επενδυτικά κεφάλαια, συμπράξεις, εξαγορές ή συμμαχίες. Η περικοπή της διαφημιστικής δαπάνης, κάνει για πολλά Μέσα την κατάσταση τραγική, με ουσιαστικά ανύπαρκτες επιλογές. ΄Ηδη σε πολλά Μέσα έχουν αρχίσει απολύσεις. Για τον Οκτώβριο η πτώση της διαφημιστικής δαπάνης έφτασε το 26%, ενώ αντίστοιχα θα είναι τα νούμερα για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί στη διάρκεια του 2009, που το οικονομικό τσουνάμι θα πλήξει την πραγματική οικονομία. Για τα Μέσα Ενημέρωσης στην Ελλάδα, το 2009 θα είναι η πιο επικίνδυνη χρονιά, “The Year of Living Dangerously” μια και πολλά από αυτά θα αντιμετωπίσουν τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία τους, που μάλλον θα κρίνει το αν θα επιβιώσουν ή όχι.

Η κρίση όμως δεν πλήττει μόνο τα ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης. Η κρίση είναι παγκόσμια και για πρώτη φορά έχει πλήξει και την κατανάλωση πολυτελών ειδών. Ως τώρα, οι πολλές προηγούμενες οικονομικές κρίσεις, που δεν είχαν βέβαια την έκταση και το βάθος, της τωρινής συγκυρίας, δεν είχαν καταφέρει να πλήξουν την κατανάλωση σε είδη πολυτελείας. Τις μεγάλες επώνυμες φίρμες δηλαδή. Οι καταναλωτές ειδών πολυτελείας, είχαν πολύ περισσότερα οικονομικά «αναχώματα» στο οπλοστάσιό τους. ΄Ετσι μέχρι και τον Αύγουστο η κατανάλωση ειδών πολυτελείας δεν είχε διαφορές με τα προηγούμενα χρόνια. Η πτώση της Lehman, όπου πολλοί από αυτούς που ανήκουν στα πολύ μεγάλα εισοδήματα έχασαν πολύ μεγάλο μέρος και καμιά φορά και το σύνολο της περιουσίας τους, ήταν και γι αυτό το είδος κατανάλωσης, το σημείο καμπής. Από τον Αύγουστο η πτώση έγινε εμφανής και έφτασε για πολλά είδη στο επίπεδο του 20%. Τα αυτοκίνητα πολυτελείας είναι αυτά που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες, με τις καινούργιες παραγγελίες να μειώνονται δραματικά. Το ίδιο ισχύει και για τα ρολόγια, τις μεγάλες φίρμες ένδυσης, τα κοσμήματα κ.λ.π.

Η Graff Diamonds μια από τις μεγαλύτερες φίρμες διαμαντιών, με έδρα το Λονδίνο ανήγγειλε ήδη την περιστολή των διαφημιστικών εξόδων. Η γνωστή ιταλική φίρμα ένδυσης Brioni ανακοίνωσε ότι θα περικόψει τα διαφημιστικά της έξοδα κατά 10-15%. Μια από της μεγαλύτερες ξενοδοχειακές φίρμες στον κόσμο, η Orient-Express Hotels , την αναβολή του χτισίματος των καινούργιων ξενοδοχείων που σχεδίαζε να φτιάξει στο Μαϊάμι, την Ισπανία και την Ιταλία και άρα και την διαφήμιση που θα έκανε για το λανσάρισμά τους. Το ίδιο έκανε και ο Ντόναλντ Τραμπ, που ανέβαλε την ανέγερση ενός κτιρίου πολυτελών γραφείων στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, με προϋπολογισμό 300 εκατομμύρια δολάρια. Το ίδιο έκανε και η πιο γνωστή φίρμα πολυτελών ξενοδοχείων στον κόσμο, η Ριτζ Κάρλτον , που ανέβαλε το χτίσιμο των ξενοδοχείων, που σχεδίαζε να φτιάξει, στη Φλόριντα, το Βανκούβερ και την Καλιφόρνια. Οι διαφημιστικές σελίδες στα αμερικάνικα περιοδικά «πολυτελείας» έπεσαν φέτος το Δεκέμβριο κατά 22% σε σχέση με πέρσι. Το τεύχος του Δεκεμβρίου της αμερικάνικης Vogue είχε φέτος 221 διαφημιστικές σελίδες, ενώ το αντίστοιχο περσινό 284. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία της Vogue, η Conde Nast ανακοίνωσε ότι θα εκδώσει μόνο δυο τεύχη του Men’s Vogue μέσα στο 2009, από τα 10 που θα εξέδιδε σε κανονικές συνθήκες. Οι διαφημιζόμενοι ειδών πολυτελείας, από τη μεριά τους, αντιμετωπίζοντας τα δικά τους προβλήματα και γνωρίζοντας το πόσο απεγνωσμένα τα περιοδικά χρειάζονται τις διαφημίσεις τους, ζητούν ολοένα και μεγαλύτερες εκπτώσεις, κάνοντας έτσι την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη.

Εκείνο που φαίνεται σίγουρο, είναι το ότι τον Δεκέμβριο του 2009, θα κυκλοφορούν λιγότερα περιοδικά από το Δεκέμβριο του 2008. Και αυτό που θα ισχύει παγκόσμια θα ισχύσει και στην Ελλάδα. Όπως όλα δείχνουν, ο κλάδος των Μέσων Ενημέρωσης, που θα πληγεί κατ’ αρχάς περισσότερο από αυτή την κρίση, θα είναι ο περιοδικός Τύπος. Η πιο δύσκολη χρονιά στην ιστορία των Μέσων Ενημέρωσης, αρχίζει τον προσεχή Γενάρη. Και μάλλον δεν θα είναι η τελευταία.