Η Ελλάδα και η Οικονομική Κρίση

Image: Maurits Cornelis Escher «Relativity, 1953» lithograph

Όπως και σε πολλά άλλα η Ελλάδα αποτελεί μια ειδική περίπτωση. Έτσι και σ’ αυτήν την παγκόσμια οικονομική κρίση, οι επιπτώσεις θα είναι «ειδικού τύπου».

Την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου, τα καταστήματα στην Ερμού ήταν έτοιμα ν’ ανοίξουν κατ’ εξαίρεση, προκειμένου να μπορέσουν κάπως να αναπληρώσουν τα κυριολεκτικά «σπασμένα». Καθώς ο κόσμος είχε αρχίσει δειλά δειλά να εμφανίζεται στην Ερμού, μετά από ένα δεκαπενθήμερο, στη διάρκεια του οποίου αυτός ο παραδοσιακός εμπορικός δρόμος, είχε μεταβληθεί σε κάποιου είδους «άβατο», μια ομάδα εκατό περίπου ατόμων, με αντιπροσώπους του ΚΚΕ και του Σύριζα, αντιπροσώπους συνδικαλιστικών οργανώσεων και κάποιους άλλους, άρχισε αρχικά να παρελαύνει κατά μήκος της Ερμού, εκφράζοντας την αντίθεσή του, με αυτό το κυριακάτικο άνοιγμα των καταστημάτων, θεωρώντας πως ήταν μέρος κάποιου δόλιου σχεδίου μεταξύ της Νέας Δημοκρατίας και του Πασόκ, με τελικό σκοπό την καταστρατήγηση της κυριακάτικης αργίας. Στη συνέχεια αυτή η ομάδα σε μια επίδειξη χαριτωμένης τραμπουκικής νοοτροπίας και ελαφρώς φασιστικής, άρχισε να διώχνει κάποιους εργαζόμενους απ’ όσα καταστήματα είχε την άποψη πως δεν έπρεπε να λειτουργήσουν και στη συνέχεια να τα κλείνει, προπηλακίζοντας και κάποιους από τους επίδοξους πελάτες κάποιων καταστημάτων.. Τις ίδιες ώρες στα περίπτερα η Καθημερινή παρουσίαζε μια ενδιαφέρουσα έρευνα, σύμφωνα με την οποία, τα κόμματα είναι ο τελευταίος σε αξιοπιστία θεσμός, με προτελευταίο τις κυβερνήσεις.

Αυτή η επίδειξη κοινωνικής αναλγησίας, για τοςυ ημικαταστραμένους ιδιοκτήτες και εργαζόμενους των καταστημάτων της Ερμού, που επλήγησαν καίρια από τις ταραχές των προηγούμενων ημερών, είναι και χαρακτηριστική των κατά δήλωσή τους «αριστερών» κομμάτων. Αριστερά κόμματα δεν υπάρχουν, όπως δεν υπάρχουν και δεξιά. Τα κόμματα είναι εξουσιαστικοί μηχανισμοί και κάποια από αυτά έχουν μεγαλύτερη απήχηση, οπότε ονομάζονται κόμματα εξουσίας και κάποια από αυτά έχουν μικρότερη απήχηση. Τα τελευταία δύο χρόνια το πιο ανεγκέφαλο κόμμα της Βουλής ο Σύριζα μας έχει συνηθίσει σε καιροσκοπικές ενέργειες, απ’ όποια εκδήλωση νομίζει ότι μπορεί να κερδίσει ψήφους. Το ΚΚΕ, αν και εκτός τόπου και χρόνου γενικώς, μας είχε συνηθίσει σε πιο σοβαρές συμπεριφορές. Πιός ζήτησε από όλους αυτούς τους γελοίους τραμπούκους που είχαν μαζευτεί το πρωί της Κυριακής στην Ερμού να μας πει τι πρέπει να κάνουμε; Κανείς δεν χρειάζεται καθοδηγητές, ιδίως σε μια εποχή που έχει γίνει φανερό το π΄σο ακριβά χρεώνουν τις υπηρεσίες τους. Λίγη ώρα αργότερα, ο κόσμος που μαζεύτηκε στην Ερμού και που ήρθε όχι μόνο από την Αθήνα , αλλά και από άλλες γωνιές τις Ελλάδας, για να ψωνίσει, αλλά κυρίως για να ενισχύσει τα εμπορικά τις Ερμού έδωσε την απάντησή στους καθοδηγητές» και αποδεικνύοντας, ότι η έννοια της αλληλεγγύης δεν έχει χάσει τελείως το νόημά της, στην ανισόρροπη κοινωνία μας.

Το να επιχειρήσει κανείς να κάνει μια πρόβλεψη για τις επιπτώσεις της επερχόμενης οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα είναι περίπου αδύνατο. Και η εικόνα που δίνουν τα Μέσα Ενημέρωσης δεν βοηθά, καθώς είναι τόσο προσαρμοσμένα στον εντυπωσιασμό και όχι στην ψύχραιμη ανάλυση. Με την εξαίρεση δυόμιση περίπου εφημερίδων. Εδώ και μια βδομάδα, από τις μέρες ήδη των ταραχών, που η Ερμού και άλλα σημεία της Αθήνας καίγονταν, το Mall στο Μαρούσι, είχε καταργήσει την έννοια του αδιαχώρητου, με των κόσμο που γέμιζε τα μαγαζιά ψωνίζοντας, ενώ στο όροφο που βρίσκονται τα καφέ και τα εστιατόρια, για να βρείς θέση έπρεπε να περιμένεις συνήθως , από ένα τέταρτο μέχρι μισή ώρα. Και όσο πλησίαζαν τα Χριστούγεννα, αλλά και η Πρωτοχρονιά, ο κόσμος γινόταν ακόμη περισσότερος. Την παραμονή των Χριστουγέννων, η Αράχωβα θύμιζε πολυσύχναστους δρόμους της Αθήνας σε ώρα αιχμής, ενώ όλα τα καταλύματα είχαν πληρότητα που άγγιζε το 100% και αυτό συνέβαινε σε όλα τα χειμερινά θέρετρα της χώρας. Παρ’ όλες τις ζοφερές τηλεοπτικές εκπομπές και τα δελτία ειδήσεων, τα συνεχή τηλεοπτικά ρεπορτάζ για την επικείμενη οικονομική καταστροφή δεν φαίνεται να αγγίζουν αυτό΄ςυ που γεμίζουν στις κεφετέριες, από την Κηφισιά, μέχρι τη Γλυφάδα και το Μπουρνάζι. Στο Χρηματιστήριο όμως οι μετοχές των εισηγμένων έχουν πάρει την κατηφόρα, από την οποία δεν φαίνεται ότι πρόκειται να συνέλθουν σύντομα. Κάποιοι βέβαια έχουν αρχίσει να το βλέπουν αυτό και σαν ευκαιρία, αλλά διστακτικά. Στις αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και ιδίως των πολυτελών χτυπάνε μύγες και το κλίμα δεν είναι καλό. Πολλές μάντρες μεταχειρισμένων έχουν ήδη κλείσει. Η οικοδομική δραστηριότητα έχει μειωθεί, όπως και η ζήτηση, αλλά οι τιμές των ακινήτων ακόμη δεν έχουν πέσει. Πολλοί υποθέτουν ότι οι τιμές των ακινήτων θα πέσουν το 2009, αλλά αυτό μένει να το δούμε. Πολλές εμπορικές επιχειρήσεις κάθε τύπου και μεγέθους, έχουν μεγάλ προβλήματα. ΄Άλλες πάλι πάνε πολύ καλά. ΄Ισως καλύτερα από πριν, γιατί κάποιο μέρος του ανταγωνισμού, έχει ήδη χαθεί.. Οι σφραγισμένες επιταγές το Νοέμβριο μόνο ξεπέρασαν τα 150 εκατομμύρια ευρώ, ποσό ρεκόρ, ενώ από την αρχή του χρόνου έχουν ξεπεράσει το 1,1 δις ευρώ, κι αυτό ποσό ρεκόρ.

Το να προσπαθήσει κανείς να υπολογίσει τις επιπτώσεις της κρίσης στη Ελλάδα, που σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις πρόκειται να πλήξει τη χώρα μας από την αρχή του χρόνου, είναι μάλλον αδύνατο. Υπάρχουν μεγάλες κατηγορίες πολιτών που για την ώρα δεν θα πληγούν καθόλου. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, δεν θα έχουν επιπτώσεις στα εισοδήματά τους. Το ίδιο δεν πρόκειται να πληγούν και οι γιατροί και οι δικηγόροι. ΄Όπως και οι νοσοκομειακές μονάδες. Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να αρρωσταίνουν, όπως και να χρειάζονται δικηγόρους. Οι εκδοτικές επιχειρήσεις όμως, που ήδη έχουν μεγάλα προβλήματα, θα αποκτήσουν ακόμη περισσότερα και πολλές από αυτές δύσκολα θα επιβιώσουν. Κάποιες βέβαια θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν ακ΄μη και με μεγάλες ζημιές. Ήδη όμως οι περισσότερες έχουν αρχίσει μεγάλες περικοπές σε προσωπικό. Αυτές που θα πληγούν περισσότερο είναι οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις τις περιφέρειας και πολλές από αυτές δεν θα αντέξουν, δημιουργώντας και πρόσθετα προβλήματα ανεργίας. Πολλές μεγάλες και κάποτε γιγαντιαίες επιχειρήσεις επίσης θα κατεβάσουν ρολά. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα, ποια από τα πολύ μεγάλα επιχειρηματικά ονόματα, αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Αρκετοί από αυτούς όμως, θα οδηγηθούν στην χρεωκοπία. Ο εφοπλιστικός κλάδος που την τελευταία δεκαετία είχε πραγματοποιήσει, ακόμη και για τους ίδιους απίστευτα υπερκέρδη, τα οποία επενδύονταν σε αγορές ακινήτων και επιχειρήσεων, τώρα δημιουργεί απίστευτες υπερζημιές. Καινούργιοι επιχειρηματίες όμως ξεπροβάλουν, που θα εκμεταλλευτούν στο έπακρο την αδυναμία κάποιων πρώην ισχυρών.

The X Factor

Όλα αυτά όμως έστω και κατά προσέγγιση θα μπορούσαν κάπως να υπολογιστούν δίνοντας μια ρεαλιστική εικόνα. Υπάρχει όμως ένας άλλος παράγοντας που κάνει τις προβλέψεις αδύνατες. Και αυτό ο παράγοντας δεν είναι άλλος από την παραοικονομία. Από το πολύ μεγάλο επίπεδο, όπως είναι το μαύρο πολιτικό χρήμα για παράδειγμα, μέχρι το πολύ μικρό, το μαύρο χρήμα που διακινείται στην Ελλάδα αγγίζει απίστευτα ποσά. Τα χρήματα από τις δουλειές της νύχτας, από τα ναρκωτικά, από τα τιμολόγια που δεν κόβονται, αλλά και από κάθε άλλο είδος εισοδήματος που δεν δηλώνεται. Το ζήτημα είναι πως κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει, ούτε κατά προσέγγιση, ποιο είναι το μέγεθος της παραοικονομίας στην Ελλάδα. Κατά τα’ άλλα όμως, η παραοικονομία και το μαύρο χρήμα που παράγει, αυτό το θεωρητικά αντικοινωνικό μέγεθος, που αποτελεί όμως και το πιο δημοφιλές σπορ στην Ελλάδα, θα αποτελέσει και την πρώτη γραμμή άμυνας της ελληνικής οικονομίας απέναντι στην επερχόμενη κρίση. Όσον αφορά στα υπόλοιπα, αυτή η κρίση θα μοιάζει με μπίλια του μπιλιάρδου. Κανείς δεν ξέρει ποιαν άλλη μπίλια θα χτυπήσει πρώτη, ούτε και πόσες καραμπόλες θα κάνει. Όπως λέγανε όμως και οι παλιότεροι, ο πρώτος κανόνας στο μπιλιάρδο είναι να βρίσκεις τρύπα.