Το Ανδρικό Πρότυπο

Image: Edward Cullen Marlon Brando

Τα ανδρικά όπως και τα γυναικεία «πρότυπα», αποτελούν μια πραγματικότητα από τότε που καθιερώθηκε ο κινηματογράφος.

Η αίθουσα που προβαλλόταν εκείνο το βράδυ η μάλλον νεανική ταινία “Twilight”, που εδώ παίχτηκε με τον τίτλο «Λυκόφως» ήταν γεμάτη παρ’ όλο που η ώρα ήταν προχωρημένη. Το μεγαλύτερο μέρος του κοινού ήταν πιτσιρίκες , γύρω στα 16-17 τους , όπως και αρκετά, αλλά λιγότερα, αγόρια της ίδιας ηλικίας. Πιθανόν να ήταν το κοινό που λίγα χρόνια πριν, παρακολουθούσε τις ταινίες του Χάρυ Πότερ και που τώρα σε μια ηλικία που η σεξουαλικότητα έχει αρχίσει να παίζει σοβαρότερο ρόλο στη ζωή τους έχουν στραφεί σε κάτι πιο κατάλληλο για την ηλικία τους. Στην ταινία που βλέπεται ευχάριστα και από μεγαλύτερες ηλικίες το θέμα περιστρέφεται γύρω από τον έρωτα ενός νεαρού στην όψη βρυκόλακα, του ΄Εντουαρντ, με μια κοινή θνητή, την Μπέλα, που στη διάρκεια της ταινίας τα δίνει όλα για μια αγάπη που σύμφωνα με τα λόγια της θα ήθελε να κρατήσει για πάντα, παρά τις διαφορές που την χωρίζουν με τον αγαπημένο τους. Στη διάρκεια της ταινίας οι πιτσιρίκες στο ακροατήριο δεν έπαψαν κάθε τόσο να ξεφωνίζουν επιδοκιμαστικά στις πολλές ατάκες που στη διάρκεια της ταινίας ανταλλάσσει το ερωτευμένο ζευγάρι. Σ’ αυτήν την ηλικία των 16 με 17 ετών, λειτουργούν ακόμη τα αρχέγονα ερωτικά ένστικτα, που στη διάρκεια της ζωής μας μεταλλάσσονται από την συνήθως πεζή πραγματικότητα. Σ’ αυτές της ηλικίες το ρομαντικό στοιχείο εξακολουθεί να είναι ακόμη κυρίαρχο και για την γυναικεία ψυχή, ο απέθαντος άνδρας-βρυκόλακας με τις υπερφυσικές δυνάμεις, αποτελεί ένα αξεπέραστο ερωτικό πρότυπο, όχι μόνο γιατί τα ένστικτα που τον τραβούν προς την αγαπημένη του είναι άγρια και ζωώδη, αλλά και γιατί μπορεί να οδηγήσει τη αγαπημένη του σ’ ένα πάθος πέρα από τη ζωή και το θάνατο, αυτό που αποτελεί δηλαδή, μια αυθεντική παρόρμηση στους νεανικούς έρωτές μας. Πέρα από αυτά, το πρότυπο του άνδρα- βρυκόλακα, μιλάει βαθιά στο ασυνείδητό μας, εκπροσωπώντας τον προαιώνιο ανθρώπινο πόθο της αθανασίας. Και το ασυνείδητό μας γνωρίζει πως αυτό, η αθανασία δηλαδή, δεν αποτελεί απλώς μια επιθυμία, αλλά μια δυνατότητα για το πνεύμα μας, στην οποία προσπαθούμε απεγνωσμένα να φτάσουμε χωρίς επιτυχία, εκτός από ελάχιστους που στη διάρκεια της ζωής τους, μπορούν να την αγγίξουν για κάποιο διάστημα.

Image: Brad Pitt as "Benjamin Button" The Curious Case of Benjamin Button

Σε μια άλλη ταινία αυτής της εποχής στον συγκινητικό και οσκαρικό Μπέντζαμιν Μπάτον, ένα πιο ώριμο κοινό αποτελούμενο από ζευγάρια κάπως μεγαλύτερης ηλικίας, στα τριάντα και στα σαράντα τους, παρακολουθούσαν τη συγκινητική ιστορία ενός παντοτινού έρωτα ανάμεσα σε μια χειραφετημένη γυναίκα και σ’ έναν άντρα που κάπoια στιγμή παίρνει το σημερινό πρόσωπο του Μπραντ Πιτ και που «μεγαλώνει» ανάποδα, δηλαδή γεννιέται γέρος και όσο πάει γίνεται νεότερος. Και στις δυο αυτές ιστορίες εκείνο που τις κάνει κατά κάποιο τρόπο σχετικές, πέρα από το ότι είναι στην ουσία ερωτικές ιστορίες, είναι το ότι ο άντρας της ιστορίας αποτελεί ένα όλως διόλου ξεχωριστό ον.

Για το γυναικείο συλλογικό ασυνείδητο ο επιθυμητός άνδρας ήταν πάντα αυτός, που στα μάτια της αγαπημένης του ξεχώριζε, με το ένα ή με τον άλλο τρόπο από τους υπόλοιπους. Για τις γυναίκες το ανδρικό πρότυπο αποτελείται από δυο κύρια στοιχεία. Από την εξωτερική εμφάνιση, που παίζει ρόλο, όσο και για τους άντρες παίζει και η γυναικείο ομορφιά, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα. Αλλά ενώ οι άνδρες αρκούνται συχνά στην εξωτερική εμφάνιση, που συχνά είναι αρκετή για να κάνει μια γυναίκα ακαταμάχητη, για τις γυναίκες τα πράγματα διαφέρουν. Το άλλο κύριο στοιχείο έλξης για τις γυναίκες, είναι η ανδρική «δύναμη», που σε παλιότερες εποχές εκφραζόταν με τη σωματική ρώμη, αλλά στην πολύ πιο περίπλοκη εποχή μας αυτή η ανδρική «δύναμη», εκφράζεται με πολλούς τρόπους, που σαν βάση τους όμως έχουν κάποιο είδος «εξουσίας», πολιτικής, οικονομικής ή κάποιου άλλου είδους. Μια γυναίκα πρέπει να αισθάνεται σιγουριά για το ότι ο «άντρας» της μπορεί πρώτον να συντηρήσει την ίδια και την οικογένειά της, τωρινή ή μελλοντική και δεύτερον να την προστατέψει, από τους όποιους «κινδύνους» παρουσιάζονται στη σύγχρονη ζωή, είτε αυτοί οι κίνδυνοι είναι οικονομικοί, είτε οτιδήποτε άλλο. Σε παλιότερες εποχές οι κίνδυνοι, ήταν φυσικοί. Σήμερα είναι πολύ πιο περίπλοκοι. ΄Ένα μόνο δεν ανέχονται οι γυναίκες. Τους άντρες που λυγίζουν κάτω από το βάρος τα σχέσης τους με τη συγκεκριμένη γυναίκα. Που λυγίζουν κάτω από το βάρος των πολλών μεταπτώσεων μιας σχέσης. Γενικά οι γυναίκες δεν ανέχονται τους άνδρες που «λυγίζουν» γενικώς. Οι γυναίκες θέλουν τους άνδρες πάντα «όρθιους» και σε σχέση με τα προβλήματα της σχέσης τους και σε σχέση με τη ζωή γενικότερα.

Image: Actor George Clooney mingles at the White House Correspondents' Dinner in Washington on Sunday, April 29, 2006.

Τα ανδρικά πρότυπα, είναι μια «εφεύρεση» της σχετικά πρόσφατης εποχής . Τα ανδρικά , όπως και τα γυναικεία πρότυπα, ακόμη και ως όρος, καθιερώθηκαν από τότε που εφευρέθηκε ο κινηματογράφος. Εξ αιτίας και του μεγέθους της κινηματογραφικής οθόνης, όπου όσοι εμφανίζονται εκεί, είναι έτσι κι αλλιώς “bigger than life”, οι σκοτεινές αίθουσες που συγκέντρωναν μεγάλες μάζες, όπως συγκεντρώνουν και σήμερα, εκτός από το ότι έγιναν το πιο άμεσο μέσο μαζικής πλύσης εγκεφάλου, δημιούργησαν μεγάλες κοινωνικές μάζες που για πρώτη φορά, είχαν τις ίδιες παραστάσεις. Και αυτός ήταν ο λόγος που οι κινηματογραφικοί αστέρες, σε μια μίξη όπου το αληθινό πρόσωπο συγχέεται με το ρόλο που ερμηνεύει, μετατρέπονται σε μαζικά πρότυπα. Για το συνειδητό μας ο Μπράντ Πιτ, ή ο Τζωρτζ Κλούνευ, είναι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι. Για το ασυνείδητό μας όμως, οι ίδιοι ηθοποιοί αποτελούν ένα και το αυτό με τους ρόλους που ερμηνεύουν, γι αυτό και γίνονται αντικείμενα τέτοιας υστερικής λατρείας από το κοινό. Πρόκειται εν ολίγοις; για μια μαζική παράκρουση, που ισχύει κυρίως για τους αστέρες του κινηματογράφου και λιγότερο για τους αστέρες της τηλεόρασης, των σπορ ή άλλων εκφράσεων της σύγχρονης ζωής. Γι αυτό άλλωστε και στην πρεμιέρα του Twilight στις ΗΠΑ όπου οι εκεί μάζες έχουν ενσωματώσει περισσότερο από κάθε άλλη κοινωνία, την κινηματογραφική κουλτούρα στο συλλογικό ασυνείδητό τους, οι πιτσιρίκες που είχαν μαζευτεί για την πρεμιέρα της ταινίας, ζητούσαν από τον νεαρό πρωταγωνιστή που περνούσε από μπροστά τους να τις δαγκώσει, πιστεύοντας ασυνείδητα πως ο ηθοποιός ήταν επίσης και ο βρυκόλακας που ερμήνευε.

Image: The Wild One Marlon Brando 1954, Paul Newman

Οι αστέρες του κινηματογράφου ως ανδρικά πρότυπα καθιερώθηκαν, σχεδόν αμέσως με την καθιέρωση του κινηματογράφου με πρώτο τέτοιο ανδρικό πρότυπο τον Ροδόλφο Βαλεντίνο. Τα αληθινά όμως ανδρικά πρότυπα άρχισαν να γίνονται πιο «χειροπιαστά» από την δεκαετία του πενήντα, όπου η αλματώδης άνοδος των Μέσων Ενημέρωσης, μετέτρεψαν το θέμα σε μια βιομηχανία «προτύπων». Ήταν τρεις αστέρες της δεκαετίας του πενήντα, που δημιούργησαν τα βασικά ανδρικά πρότυπα και που επηρέασαν όσο κανένας άλλος τις γενιές της εποχής. Ο Μάρλον Μπράντο, ο Τζέημς Ντην και ο Πωλ Νιούμαν, ο τελευταίος εκείνης της εποχής που πέθανε μόλις πριν λίγους μήνες. Οι τρεις αυτοί αστέρες, που ήταν συγχρόνως και μεγάλες προσωπικότητες, έφτιαξαν τα καινούργια ανδρικά πρότυπα και αισθητικά, αλλά και κοινωνικά και ψυχολογικά. Και οι τρεις είχαν τα αισθητικά χαρακτηριστικά που αναζητούσε η εποχή, αλλά ήταν και ψυχολογικά περίπλοκοι-εκτός ίσως από τον Πωλ Νιούμαν, που ήταν ο πιο «βατός» από τους τρεις.

Image: James Dean in "Giant", 1956 , Sean Connery

Τότε στη δεκαετία του πενήντα, που και οι τρεις ήταν λίγο πάρα πάνω από είκοσι ετών, έφτιαξαν τα πρώτα μεγάλων μαζικών διαστάσεων πρότυπα ανδρικού κάλους. Και όχι άδικα. Στη νεαρή τους ηλικία είχαν και οι τρεις αξεπέραστες φάτσες. Οι επόμενες δεκαετίες κάπως μπερδεύτηκαν με τα ανδρικά πρότυπα, μια και η εποχή έγινε πολύ πιο περίπλοκη. Έτσι εκτός από τον Σων Κόνερυ, που παρέμεινε για δεκαετίες το απόλυτο ανδρικό πρότυπο, η εποχή έφτιαξε μια παραλλαγή προτύπων που ξεκινούσε από τον Γούντυ Άλλεν και έφτανε μέχρι τον Σβαρτζενέγκερ και τον Σταλόνε, που για κάποιο διάστημα μεσουράνησαν. Στη σημερινή εποχή τα πράγματα έχουν κάπως ξεκαθαρίσει με κύρια ανδρικά πρότυπα, γενικής αποδοχής, τον Μπραντ Πιτ και τον Τζωρτζ Κλούνευ, ενώ η πιο πρόσφατη»εισαγωγή» στην κατηγορία των προτύπων περιλαμβάνει τον Αυστραλό Χιου Τζάκμαν, που η φετινή άνοδός του τον έφερε στη θέση του πιο «σέξυ άνδρα» στον κόσμο υποσκελίζοντας τους δυο άλλους, που εναλλάσσονταν εδώ και χρόνια στην πρώτη θέση.

Image: Hugh Jackman

Τα ανδρικά πρότυπα, όπως και τα γυναικεία, είναι μια κοινωνική τάση που ισχύει, είτε το θέλουμε ούτε όχι. Η μαζική πλύση εγκεφάλου που δημιουργεί ο κινηματογράφος και τα Μέσα Ενημέρωσης, είναι ένα μέρος της σημερινής πραγματικότητάς μας. Η επιρροή των μαζικών προτύπων συνήθως είναι θετική. Δημιουργεί αισθητικά πρότυπα , αλλά και πρότυπα συμπεριφοράς, που συνήθως κινούνται σε θετική κατεύθυνση. Ωστόσο ένας σοφός φίλος μου που τώρα πια δεν ζει, είχε μια σοφότερη άποψη. «Στη ζωή» έλεγε «δεν είναι προτιμότερο να προσπαθούμε να μοιάσουμε σε κάποιον που μας αρέσει, γιατί συνήθως θα καταλήξουμε να γίνουμε κάποιου είδους κακέκτυπο. Είναι προτιμότερο, να προσπαθούμε να μην μοιάσουμε σε ότι δεν μας αρέσει, είτε στην εμφάνιση, είτε στην συμπεριφορά». Και ως συνήθως είχε δίκιο.