Το Σύνδρομο της Βίας

Η περίπτωση του Δημήτρη Πατμανίδη, αποτελεί απλώς την αρχή σ’ έναν καινούργιο κρίκο βίας, που αυτή τη φορά έχει πεδίο δράσης τα σχολεία.

Image: Game Second Life

Λίγη ώρα πριν ξεκινήσει για τη μοιραία διαδρομή του, ο 19χρονος σπουδαστής της σχολής Ηλεκτρονικών Αυτοκινήτων του ΟΑΕΔ, Δημήτρης Πατμανίδης πρόσθεσε και την τελευταία φωτογραφία δίπλα στις άλλες που είχε ήδη τοποθετήσει στο διαδικτυακό τόπο που διατηρούσε στο MySpace. Τις εικόνες ενός νεαρού άνδρα, μάλλον αδύνατου και με λεπτά χαρακτηριστικά, που σε διαφορετικές πόζες, κρατάει πάντα στα χέρια του ένα όπλο. Και τη φωτογραφία σήμα κατατεθέν, αντίστοιχων περιπτώσεων, εκείνη που δείχνει, πως είναι έτοιμος για δράση, εκείνη που τον δείχνει ανφάς, με την κάνη του πιστολιού που κρατάει στο χέρι του να σημαδεύει το φακό. Στην περίεργη κουλτούρα, των νεαρών που καταφεύγουν σε μαζικές δολοφονίες και στο τέλος αυτοκτονούν, η ανάρτηση των φωτογραφιών τους στο ίντερνετ, δεν μοιάζει, αλλά είναι ένα αξιοπρόσεκτο τελετουργικό, που όλοι το τηρούν απαρέκλητα. Όσοι δεν έχουν ξανακούσει τον όρο, ή απλώς δεν γνωρίζουν το τι είναι το «μορφογενετικό πεδίο», θα δυσκολευτούν πολύ να καταλάβουν, το πώς, άτομα από διάφορα μέρη της γης, που όλα όμως ανήκουν στον λεγόμενο δυτικό κόσμο, ακολουθούν μια αντίστοιχη πορεία, που περιλαμβάνει την μοναχικότητα, την αποξένωση, την συγκέντρωση όπλων και στο τέλος την «ηρωική» απόφαση να βγουν στο δρόμο να σκοτώσουν και στο τέλος να σκοτωθούν, αφού πρώτα δώσουν το στίγμα με τις προθέσεις τους στο διαδίκτυο μέσα από προσωπικά προφίλ. Οι περισσότεροι θα ψάξουν να βρουν κοινά στοιχεία στις συνηθισμένες αιτίες. Την οικονομική ανέχεια, την περιθωριοποίηση, το διαλυμένο, πιθανόν, οικογενειακό περιβάλλον και άλλα σχετικά. Θα παραλείψουν όμως το βασικότερο. Το αίσθημα του «ξεχωριστού» που έχει ο δράστης. Το ότι αυτός ανήκει σε εκείνη την πολύ μικρή ομάδα του κάθε πληθυσμού, που διαθέτει τις δυο βασικότερες αρετές του «ήρωα» κατά τη δική τους αντίληψη. Την πολύ δύσκολη ικανότητα του να σκοτώσουν-πόσοι από εμάς θα μπορούσαμε να σκοτώσουμε έναν άλλον άνθρωπο ακόμη κι αν μας απειλούσε- και την ακόμη πιο δύσκολη ικανότητα να αυτοκτονήσουν. Ο Δημήτρης Πατμανίδης είχε από καιρό πάρει την απόφαση, μια και ήταν ένας από τους δέκτες του μορφογενετικού μηνύματος, αλλά η αφορμή στάθηκε η ερωτική έλξη για την κοπελίτσα που αναφέρει στο τελευταίο μήνυμά του. Το αν τον απέρριψε ή όχι, όπως λέει στο μήνυμά του έχει μόνο σχετική σημασία. Ήταν από καιρό «κουρδισμένος» για την πορεία του, που θα την έκανε έτσι κι αλλιώς. Η ύπαρξη κάποιας αγαπημένης, δεκτικής ή απορριπτικής δεν έχει σημασία, δίνει στο ακροατήριο του «ήρωα», ένα ξεχωριστό πρόσωπο, την ρομαντική αγαπημένη, που τον κάνει ακόμη πιο «πλήρη» για το μεγάλο ταξίδι. Και έτσι εκείνο το πρωί ο Δημήτρης Πατμανίδης, από καιρό αποφασισμένος, με τα χέρια και το σακίδιο γεμάτα με τα τελευταία όπλα του, έκλεισε πίσω του την πόρτα και βγήκε στο δρόμο για να σκοτώσει και να σκοτωθεί. Ευτυχώς για όσους τον συνάντησαν σ’ αυτή τη μοιραία διαδρομή και σε αντίθεση με αυτούς που προηγήθηκαν, ο Δημήτρης Πατμανίδης δεν ήταν τόσο καλός στο σημάδι. Έτσι η δράση του είχε μόνο έναν σοβαρά τραυματία και νεκρό μόνον τον ίδιο. Για το Δημήτρη Πατμανίδη όμως ο στόχος είχε επιτευχθεί. Και ο στόχος ήταν το να «ξεχωρίσει», όχι όμως με οποιοδήποτε τρόπο, όχι με το να παίξει σε κάποιο σήριαλ, ή να γίνει με οποιοδήποτε σχετικό τρόπο κάποιου είδους διασημότητα. Αλλά με ένα τρόπο, που μόνο λίγοι μπορούν. Με το να σκοτώσει και να σκοτωθεί. Για τη φοβισμένη μάζα, ο τρόπος του Πατμανίδη, ανήκει στη χωρία του «αποτρόπαιου», αυτού που ούτε να συζητήσουν δεν θέλουν. Οι νεανικές κουλτούρες όμως είναι περίεργες και τελείως ακατάληπτες για τους λίγο μεγαλύτερους και «αστικοποιημένους», όπου αυτό που προέχει είναι κατ’ αρχάς η ασφάλεια. Πολλοί δεν έχουν ίσως προσέξει πως οι νεαροί μακελάρηδες και τελικώς αυτόχειρες, έχουν στο διαδίκτυο θαυμαστές. Για πολλούς νεαρούς οι σχολικοί και κοινωνικοί μακελάρηδες αποτελούν κάποιο είδος «ήρωα», που κάποια στιγμή θα ήθελαν και οι ίδιοι να μιμηθούν. Η κουλτούρα του Πατμανίδη, είναι ευτυχώς μόνο για λίγους. Αλλά δυστυχώς και αυτοί οι λίγοι είναι αναλογικά πάρα πολύ. Ήδη υπήρξαν διάφορες αναλύσεις με τις «αριστερού» τύπου κατευθύνσεις. «Να βρούμε τα αίτια», «να θεραπεύσουμε τις αιτίες» κ.λ.π. πέρα από το είναι λόγια του αέρα -γιατί οι αιτίες απλώς δεν θεραπεύονται, το συντριπτικά μεγάλο μέρος μιας κοινωνίας πάντα θα υποφέρει και ένα μεγάλο τμήμα της θα ζει πάντα στα όρια της απελπισίας, κι αυτό το ξέρουν καλύτερα απ’ όλους όσοι ζητάνε να ¨θεραπευτούν τα αίτια»- δεν έχουν και κανένα αντίκρισμα. Όσοι νομίζουν ότι αν θεραπευθούν οι κοινωνικές και οικονομικές αιτίες, θα εκλείψουν τα φαινόμενα της βίας , ξεχνούν κάτι βασικό. Ότι η βία είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης. Γιατί όπως έχει αποδείξει η Ιστορία, οι πεινασμένοι πράγματι σκοτώνουν. Δυστυχώς όμως η Ιστορία έχει επίσης αποδείξει, ότι και οι χορτασμένοι σκοτώνουν επίσης. Και συνήθως περισσότερους και πιο μαζικά από ότι οι πεινασμένοι.

«Για τους περισσότερους από εσάς μπορεί να ακούγομαι παρανοϊκός, εγκληματίας ή δολοφόνος… Κάνετε λάθος, εσείς είστε τα νοητικώς στερημένα θρασύδειλα εγκληματικά καθάρματα που βρίζουν υπό την κάλυψη της ανωνυμία, της ιδιότητας του καθηγητή ή των πολυάριθμων παρεών…Δεν έχω γνωρίσει παρά ένα άτομο που να αξίζει σαν άνθρωπος και την οποία πίστευα πως είχα ερωτευτεί. Νιώθω πολύ άσχημα που με απέρριψε και ελπίζω πως με ότι κάνω την Παρασκευή θα αλλάξει γνώμη για μένα»…γράφει μεταξύ άλλων ο Δημήτρης Πατμανίδης στο τελευταίο του σημείωμα που άφησε εν είδη «διαθήκης» αλλά και «παρακαταθήκης». Ακόμη και ένας πρωτοετής της ψυχολογίας διαβάζοντας το σημείωμα του Πατμανίδη μπορεί να καταλάβει πως το σημείωμα δεν γράφτηκε από κάποιον ψυχοπαθή, αλλά από κάποιον άνθρωπο απλώς αποφασισμένο. Πολλοί όπως είπαμε και πιο πάνω θα αναζητήσουν τις αιτίες αποκλειστικά στις οικονομικές δυσκολίες και στην αποξένωση. Αν και πράγματι αυτά ήταν μέσα στις αιτίες που όπλισαν το χέρι του νεαρού δράστη το «κλειδί» της ενέργειάς του βρίσκεται στην τελευταία φράση του σημειώματός του. «…ελπίζω πως με ότι κάνω την Παρασκευή θα αλλάξει γνώμη για μένα».

Ο Δημήτρης Πατμανίδης πίστευε πως η αγαπημένη του και μέσω αυτής ολόκληρη η κοινωνία-γιατί αυτή ήταν η πραγματική αγαπημένη του- θα αλλάξει γνώμη γι αυτόν. Θα καταλάβει δηλαδή η κοινωνία αυτό που δεν είχε αντιληφθεί ως τότε , αλλά ο ίδιος γνώριζε. Το ότι ήταν ικανός για «ξεχωριστά» πράγματα. Να φτάσει εκεί που ελάχιστοι θα τολμούσαν. Για όσους δεν μπορούν να αντιληφθούν τα «σύνδρομα της βίας» αρκεί ίσως να πούμε πως αυτού του είδους οι ενέργειες που όσο πάει πολλαπλασιάζονται, αποτελούν μια μόδα. Ένα είδος «σπορ». Ίσως το πιο «εξτρήμ σπορ» απ’ όλα. Γι αυτούς που δεν καταλαβαίνουν πως σκέπτονται οι σημερινοί νέοι, που είναι πολύ πιο διαφορετικοί από τις προηγούμενες γενιές, μια και μεγάλωσαν κυρίως μέσα στον αρνητισμό των μηνυμάτων που προωθεί η τηλεόραση, θα σημειώσουμε πως και το σπάσιμο της βιτρίνας έχει γίνει κι αυτό ένα είδος νεανικού κοινωνικού σπορ. Γι αυτό και ανάμεσα στους κουκουλοφόρους δεν θα βρείτε μόνο νεαρούς του κοινωνικού περιθωρίου, αντιεξουσιαστές και αναρχικούς, αλλά και παιδιά πολύ εύπορων οικογενειών, που είναι πιθανόν όταν δεν σπάνε βιτρίνες να παίζουν τένις. Απλώς το σπάσιμο της βιτρίνας είναι η «εύκολη πίστα», για να μιλήσουμε με όρους σκι. Ο Πατμανίδης και οι ελάχιστοι που μπορούν να ακολουθήσουν αυτό το δρόμο είναι «σκιέρ» για «μαύρες πίστες» και ακόμη περισσότερο. Δυστυχώς το παράδειγμα του Πατμανίδη θα έχει συνέχεια, γιατί έτσι λειτουργούν κοινωνικά αυτά τα πράγματα. Ένα ακόμη φράγμα στη σύγχρονη έκφραση της βίας έχει ξεπεραστεί και το «μήνυμα» έχει ήδη σταλεί. Και ακόμη πιο δυστυχώς, όπως ο Πατμανίδης και όλοι οι άλλοι πριν από αυτόν η δράση θα εξελιχτεί στον άμεσο περίγυρο, που αποτελεί το κοινωνικό τους περιβάλλον. Δηλαδή κατά κύριο λόγο στα σχολεία, που αποτελούν την άμεση απομίμηση της κοινωνίας που έχουν γνωρίσει οι δράστες. Η περίπτωση του Πατμανίδη και του καινούργιου «δρόμου» που άνοιξε, αποτελεί έναν ακόμη κρίκο στους πολλούς γρίφους της εποχής μας , που δεν έχουν απάντηση.