Παραλία ή Κάλπη;

Το δίλλημα δεν τίθεται για κανέναν λογικό άνθρωπο και η επιλογή είναι «παραλία».

Image: Vojo Stanic: Composition

Την περασμένη Κυριακή ξύπνησα σχετικά νωρίς, όπως τον τελευταίο καιρό. Πριν από τις οκτώ και καθώς είχα και κάποια δουλειά βρέθηκα έξω μετά από μισή ώρα. Παρ’ όλο που ήταν ακόμη νωρίς, ο ήλιος ήταν ήδη αρκετά ψηλά και η ζέστη είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή. Εκείνο το πρωί είχα σκοπό να κατέβω σε κάποια παραλία, κατά προτίμηση στον Αστέρα της Βουλιαγμένης, που δεν τον έχω δει από τότε που ανακαινίστηκε πέρσι. Παλιότερα κατέβαινα πολύ συχνά στις παραλίες που είναι γύρω από την Αθήνα, αλλά αυτή η συνήθεια είχε κοπεί σιγά σιγά από τότε που άρχισα να περιστοιχίζομαι από διαθέσιμες πισίνες. Αυτή την Κυριακή όμως μια και κάποιος φίλος είχε ρίξει την ιδέα, σκέφτηκα ότι ήταν καλή ευκαιρία να ξαναξεκινήσω τις παλιές συνήθειες. Το καλό με τις παραλίες δεν είναι μόνο το ότι κάνεις μια βουτιά και ξεχνάς την καλοκαιρινή ζέστη, αλλά έχεις και την ευκαιρία να μάθεις ποια είναι και η τελευταία μόδα στα μπικίνι. Δυστυχώς όμως εκείνο το πρωί της Κυριακής οι δουλειές που με περίμεναν κράτησαν λίγο πάρα πάνω, μέχρι τις εντεκάμιση κι έτσι ήταν πια αργά για να υποστώ και την κίνηση που θα συναντούσα ώσπου να φτάσω στην παραλία. Η ζέστη ξεπερνιέται μεν μ’ ένα κρύο ντους το οποίο όμως δεν είναι αρκετό για να αναπληρώσει και τα μπικίνι. Σ’ αυτή τη ζωή δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Δεν πειράζει όμως. Υπάρχουν πολλές Κυριακές για την παραλία. Ειδικά δε η Κυριακή της 7ης Ιουνίου. Η Κυριακή των Ευρωεκλογών. Γι αυτή την Κυριακή θα ήμουν διατεθειμένος να υποστώ ακόμη και την κίνηση της παραλιακής, προκειμένου να φτάσω σε κάποια παραλία, αν εν τω μεταξύ δεν προκύψει κάποια ιδέα για το τριήμερο. Εκείνο που δεν πρόκειται να κάνω ακόμη κι αν με τραβάνε είναι να πάω να ψηφίσω.

Η πολιτική και η ενασχόληση με τη πολιτική είναι ένα πράγμα που με ενδιέφερε από τότε που ήμουν μικρός. Μου ήταν πάντα μια πολύ ενδιαφέρουσα ασχολία, ότι είχε να κάνει με την πολιτική και σιγά σιγά έγινε κι ένα μέρος της δουλειάς μου. Το τερπνό μετά του ωφελίμου. Είχα παρακολουθήσει από κοντά και ζούσα κι εγώ όπως κι όλοι μας άλλωστε όλες τις πολιτικές εξελίξεις από τη Μεταπολίτευση και μετά. Και ήταν κάποιες εποχές, που ειδικά για την Ελλάδα ήταν πραγματικά συνταρακτικές, καθώς μια κοινωνία που είχε περάσει μια Κατοχή, έναν Εμφύλιο και μια Χούντα προσπαθούσε να βρει τα καινούργια στίγματά της σ’ έναν καινούργιο κόσμο που επίσης άλλαζε μέσα από γεγονότα παγκόσμιας εμβέλειας. Θα ήταν λοιπόν σχετικά αξιοπερίεργο το πώς αυτό το αυθόρμητο ενδιαφέρον για την πολιτική έχει αρχίσει να γυρίζει και σε κάτι που μάλλον πλησιάζει την απέχθεια. Αλλά δεν είναι περίεργο, καθώς όλα τα πράγματα αφ’ ενός έχουν την εξήγησή τους και αφ’ ετέρου υπάρχουν και κάποιες νομοτέλειες από τις οποίες δεν ξεφεύγει γενικά κανείς. Πράγμα που σημαίνει πως σχεδόν στα πάντα υπάρχουν κάποια όρια, που όταν ξεπεραστούν, οδηγούν σε μια καινούργια σχέση με άγνωστες παραμέτρους. Και στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι αυτό που συμβαίνει και ευτυχώς ή δυστυχώς δεν είναι κάτι που απασχολεί μόνο εμένα προσωπικά, αλλά εδώ και μερικούς μήνες κάθε μέρα όλο και περισσότερο κόσμο.

Όσο ακόμη βρίσκονταν στα πράγματα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου, τα πολιτικά πράγματα γενικά στην Ελλάδα ήταν κάτω από κάποιο σχετικό έλεγχο. Ήταν τέτοιος ο φόβος που προξενούσαν τόσο ο Καραμανλής όσο και ο Παπανδρέου στα στελέχη τους, που οι συμπεριφορές, αυτών των στελεχών, είτε επρόκειτο για απλούς βουλευτές , είτε για Υπουργούς, δεν ξεπερνούσαν κάποια όρια. Υποθέτω ότι και τότε τα φαινόμενα διαφθοράς θα ήταν κατά κάποιο τρόπο ένα συνηθισμένο φαινόμενο. Η πολιτική είναι έτσι κι αλλιώς μια υπόθεση, που δημιουργεί αφ’ εαυτού φαινόμενα διαφθοράς. Έχει πολλή σημασία όμως, το μέχρι που φτάνουν αυτά τα φαινόμενα και σε ποιο επίπεδο κινούνται. Μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι όσοι βρίσκονταν στο πολιτικό προσκήνιο, στο διάστημα που κυριάρχησαν αυτοί οι δύο άνδρες, δηλαδή από το 1974 μέχρι το 1996, είτε δεν ήταν τόσο διεφθαρμένοι είτε αν ήταν, ήξεραν να το κρύβουν. Ένα κομβικό σημείο στο διάστημα της πρωθυπουργικής θητείας του Ανδρέα Παπανδρέου, ήταν αυτό το περίφημο «είπαμε να κάνει ένα δωράκι στον εαυτό του, αλλά όχι και 500 εκατομμύρια», που φέρεται να είπε ο τότε Πρωθυπουργός. Πολλοί λένε πως ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν είπε ποτέ αυτή τη φράση, αλλά το γεγονός- και δεν είναι καθόλου τυχαίο- πως τα Μέσα Ενημέρωσης της εποχής, την έκαναν με κάθε τρόπο γνωστή, έβαλε με τον τρόπο του και ένα «πλαφόν» στο αποδεκτό επίπεδο διαφθοράς. Κατά κάποιο τρόπο δηλαδή ήταν σαν η «μίζα» να καθορίστηκε στα πεντακόσια εκατομμύρια-σε δραχμές βέβαια. Είτε είπε τη φράση, είτε δεν την είπε ο Παπανδρέου θα έπρεπε να είχε βρει τρόπο να τη διαψεύσει . Δεν την έκανε κι έτσι και στον ίδιο έμεινε η ρετσινιά, αλλά και αυτό είναι το χειρότερο, δόθηκε κι ένα μήνυμα σε όσους ενδιαφέρονταν. Σ’ αυτήν την περίοδο και μέχρι το θάνατο του Παπανδρέου ωστόσο, εκτός από το σκάνδαλο με τον Κοσκωτά δεν ήρθε κανένα άλλο μεγάλο σκάνδαλο στην επιφάνεια. Είναι όμως χαρακτηριστικό για την περίοδο που θα ακολουθούσε, το ότι οι ίδιοι εκδότες που έριξαν τον Παπανδρέου ήταν οι ίδιοι που χαρακτήρισαν αυτή την περίοδο ως «βρώμικο 89». Σε μια παλιότερη περίοδο ήταν οι πολιτικοί που μπορούσαν να χαρακτηρίζουν έτσι ή αλλιώς κάποιες περιόδους. Από το 89 όμως που δόθηκαν οι τηλεοπτικές άδειες έτσι όπως δόθηκαν, ήταν φανερό ότι γινόταν μια γιγαντιαία μετάβαση εξουσίας, από την πολιτική προς τους «διαπλεκόμενους». Ο Σημίτης εξελέγη από αυτό το κονγκλάβιο των συμφερόντων, εξ αιτίας του ότι κατά τη γνώμη τους ήταν περισσότερο «διαχειρίσιμος». Και δεν είχαν άδικο. Από την περίοδο του Σημίτη ξεκινά μια περίοδος, όπου η πολιτική έχανε συνέχεια έδαφος, μια που οι «διαπλεκόμενοι», είχαν πια στα χέρια τους τα πάντα, δηλαδή το χρήμα και τα Μέσα Ενημέρωσης. Η περίοδος του Σημίτη ήταν μια θλιβερή περίοδος για την πολιτική στην Ελλάδα, στην διάρκεια της οποίας τα κάθε είδους συμφέροντα έκαναν πάρτυ, που κορυφώθηκε με την υπόθεση του Χρηματιστηρίου, απ’ όπου ξεκίνησε και η μεγάλη κατρακύλα της μικρής ιδιωτικής οικονομίας. Η άνοδος του Καραμανλή στην εξουσία, έδωσε σε πολλούς την ελπίδα, πως το «σύστημα» θα μπορούσε να μπει σε κάποιον έλεγχο. Πολύ σύντομα όμως αποδείχτηκε ότι ο Καραμανλής είτε δεν ήθελε είτε δεν μπορούσε να ελέγξει αυτό το σύστημα εξουσίας, που πια ξεκοκάλιζε και διέφθειρε τα πάντα. Κι έτσι το πάρτυ συνεχίστηκε μια και η διαφθορά έχει γίνει πια το κύριο συστατικό του πολιτικού μας συστήματος. Και δεν είναι μόνο αυτό. Είναι το ότι από την περίοδο ήδη του Σημίτη μπήκε και το στοιχείο το κυνισμού, σαν δεύτερο χαρακτηριστικό του πολιτικού μας συστήματος. Ένα κυνισμό που θεσμοθετήθηκε με τον περίφημο πια νόμο «περί ευθύνης Υπουργών», που ουσιαστικά επιτρέπει αν όχι επιβάλλει την υψηλή διαφθορά. Για να καταλάβετε το πόσο κυνικό έχει γίνει το σύστημα, προσπαθήστε να σκεφτείτε, τι ήξεραν και τι σκέφτονταν, όσοι έφτιαξαν και ψήφισαν αυτόν τον νόμο και φυσικά και όσοι τον διατήρησαν. Και επίσης όσοι παραμένουν σ’ αυτό το σύστημα, δηλαδή οι 300 της Βουλής, όταν η πολιτική ζωή κυριαρχείται από αυτό το «νόμο της διαφθοράς», όπως θα μείνει στην Ιστορία και όπως αποδείχτηκε άλλωστε και από τα σκάνδαλα που ξεπηδάνε από κάθε γωνιά. Και αυτά είναι μόνο η κορφή του παγόβουνου. Η πραγματικότητα είναι πολύ χειρότερη. Μην ξεχνάτε ότι το σκάνδαλο της Ζήμενς, ήρθε στην επιφάνεια, επειδή ασχολήθηκαν οι Γερμανοί εξ αιτίας του ότι ενοχλήθηκαν οι Αμερικανοί από την συμπεριφορά της Ζήμενς. Αλλιώς δεν θάχε γίνει τίποτα.

Ένα από τα κάποια καλά αυτών των πέντε χρόνων της Νέας Δημοκρατίας, είναι ότι κατάφερε επιτέλους να πουλήσει τον ΟΤΕ και την Ολυμπιακή, που ήταν δυο από τις μεγαλύτερες εστίες διαφθοράς αυτή την περίοδο της Μεταπολίτευσης.

Ένα από τα χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου-και αυτό είναι καλό- είναι το ότι έπαψαν πια να λειτουργούν οι «εναλλακτικές λύσεις». Παλιότερα οι ψηφοφόροι, στο ρόλο του θύματος πάντα, πίστευαν πως μετά από μια κακή περίοδο διακυβέρνησης από ένα κόμμα, υπήρχε το εναλλακτικό κόμμα εξουσίας, οπότε κατά κάποιο τρόπο τα πράγματα εκτονώνονταν. Ένα από τα καλά λοιπόν της σημερινής περιόδου, είναι ότι όλα πια έχουν γίνει διάφανα. Και κανείς και δικαίως δεν πιστεύει σε εναλλακτικές λύσεις. Από μια μεριά λοιπόν θα έλεγε κανείς ότι τα πράγματα είναι αδιέξοδα. Και σε κάποιο μέτρο είναι. Όμως οι κοινωνίες δεν ζουν με αδιέξοδα. Το τωρινό πολιτικό σκηνικό είτε θα αλλάξει και θα βελτιωθεί κάτω από την πίεση των πραγμάτων, είτε θα αντικατασταθεί από κάποιες άλλες πολιτικές δυνάμεις. Έτσι κινείται πάντα η Ιστορία και δεν περιμένει κανένα. Για να πειστεί όμως ένα σύστημα να αλλάξει πρέπει να φάει και μερικές γερές σφαλιάρες.

Πριν από μερικές μέρες άκουγα τον Νίκο Χατζηνικολάου σε μια ραδιοφωνική εκπομπή του να λέει, πως η αποχή δεν είναι λύση και ότι πρέπει να πάμε να ψηφίσουμε για να δείξουμε ότι είμαστε παρόντες και διάφορα άλλα τέτοια. Ενδιαφέρουσα άποψη κι αν είχε και κάποια λογική θα ήταν ακόμη καλύτερη. Τα ίδια πάνω κάτω διάβαζα και σε κάποιες κυριακάτικες εφημερίδες. Είναι φυσικό πολλά Μέσα Ενημέρωσης να έχουν παρόμοιες απόψεις. Εξ άλλου αυτό πουλάνε τα Μέσα Ενημέρωσης. Πολιτική αντιπαράθεση. Όπως άλλοι πουλάνε ντομάτες και πατάτες, έτσι και τα Μέσα Ενημέρωσης πουλάνε πολιτική αντιπαράθεση. Έστω κι αν είναι γιαλαντζί. Αν δεν υπάρχει πολιτική αντιπαράθεση τα πολιτικά Μέσα Ενημέρωσης δεν έχουν ζήτηση. Γι αυτό κι αν δεν υπάρχουν πραγματικές αντιπαραθέσεις τα Μέσα Ενημέρωσης πρέπει να τη εφευρίσκουν.
Μια άλλη μέρα μιλούσα με τον φίλο μου τον Μανώλη, που έχει πάνω κάτω τις ίδιες απόψεις με μένα, αλλά μου έλεγε πως θα πάει να ψηφίσει, γιατί δεν θέλει να χάσει το δικαίωμά του σαν πολίτης, δεν ήθελε να «τους το χαρίσει» όπως είπε, αλλά θα έριχνε λευκό. Είναι κι αυτό μια άποψη σεβαστή. Που δείχνει ότι ο κάτοχός της διατηρεί και κάποια ίχνη ρομαντισμού σε σχέση με την πολιτική. Εγώ πάλι δεν διατηρώ κανένα ρομαντισμό σε σχέση με την πολιτική. Προτιμώ τις γυναίκες. Ιδίως όταν φοράνε μπικίνι. Ο Μανώλης δεν έχει ακόμη καταλάβει καλά το πώς κάποιοι κανονικοί άνθρωποι μετατρέπονται σε παχύδερμα, όταν ανακατεύονται με την πολιτική. Και αυτό γιατί ότι κι αν κάνουν οι πολιτικοί, οι ψηφοφόροι θα πηγαίνουν στην κάλπη. Είναι η ίδια νοοτροπία που έκανε τον Καλλιγούλα να φέρει το άλογό του στη ρωμαϊκή σύγκλητο και ανάγκασε τους άλλους συγκλητικούς να το ψηφίσουν κι αυτό για εκπρόσωπο της Συγκλήτου. Αν κάτι μετατρέπει τους πολιτικούς σε παχύδερμα, είναι η ανάγκη των ψηφοφόρων να είναι αιωνίως θύματα. Στη σημερινή κατάσταση, τα πράγματα έχουν ξεφύγει από κάθε όριο. Και το μόνο που θα τους αναγκάσει κάπως να σκεφτούν και κάπως να αρχίσουν να αλλάζουν είναι το να μην πάει κανείς να τους ψηφίσει. Το να είναι κανείς συνειδητός πολίτης, άλλες φορές απαιτεί το να υπηρετεί το συνταγματικό του δικαίωμα και να πηγαίνει να ψηφίζει. Όταν όμως το σύστημα που κυβερνά έχει σαπίσει σε τέτοιο βαθμό και όταν το μόνο που μπορεί να συνεφέρει ένα σάπιο σύστημα, είναι το να γυρίσει την πλάτη σε ολόκληρο το σύστημα, τότε η αποχή δεν είναι απουσία. Είναι παρουσία και μάλιστα η μόνη.