Μαύρος Σεπτέμβρης

Αυτός ο Σεπτέμβρης θα είναι διαφορετικός από όλους τους προηγούμενους. Και δεν θα είναι προς το καλύτερο…

«Όταν θα ανοίξουν τα σχολεία, εγώ δεν πρόκειται να στείλω τις κόρες μου» είπε ένας φίλος με έμφαση, που έχει και δυο μικρές ανήλικες κορούλες. Η αιτία για την τόσο απόλυτα σίγουρη απόφασή του δεν είναι άλλη από τα σχετικά ανησυχητικά νέα για την πολύ ταχεία εξάπλωση αυτής της «νέας γρίπης», που αρχικά την γνωρίσαμε με το όνομα «γρίπη των χοίρων». Και είναι πραγματικά λίγο περίεργο το πώς αυτή η γρίπη μεταδίδεται με τέτοιους ρυθμούς στη μέση του καλοκαιριού. Στη Αγγλία μέσα σε μια μόνο βδομάδα 50.000 (!) άτομα κόλλησαν αυτόν τον ιό, χωρίς ευτυχώς άλλες παρενέργειες.

Τις ίδιες ημέρες ο Υπουργός υγείας Δημήτρης Αβραμόπουλος, είχε επισκεφτεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για να τον ενημερώσει αρχικά, αλλά και για να του αναπτύξει τα μέτρα που προτίθεται να πάρει η πολιτεία, προκειμένου οι επιπτώσεις αυτής της γρίπης, από την οποία αναμένεται να νοσήσει, τουλάχιστον το ένα τρίτο του πληθυσμού στη διάρκεια του χειμώνα. Την επόμενη ημέρα η δημοσιογραφική ανοησία, έσπευσε να κατηγορήσει τον Αβραμόπουλο, γιατί ανακοίνωσε τα μέτρα που προτίθεται να λάβει. Ένα τομέας της κοινής μας ζωής που διεκδικεί το τίτλο του «χειρότερου» από τη πολιτική, είναι σίγουρα η δημοσιογραφία. Καλά έκανε φυσικά ο Αβραμόπουλος και ανακοίνωσε τα μέτρα. Ωστόσο το θέμα δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι το κατά πόσο, ανάλογα και με την εξάπλωση αυτής της γρίπης, θα μπορεί να λειτουργήσει η οικονομία. Γιατί δεν είναι μόνο το αν και κατά πόσο θα μπορέσουν να λειτουργήσουν τα σχολεία από το Σεπτέμβρη. Όσοι έχουν μικρά παιδιά εξ άλλου γνωρίζουν ότι το σχολείο, αποτελεί μια από τις κύριες εστίες της εξάπλωσης τέτοιων εποχικών νοσημάτων.

Το ζήτημα είναι αν αυτή η γρίπη εξαπλώνεται με τέτοιους ρυθμούς μέσα στο καλοκαίρι, πως από το Σεπτέμβρη θα λειτουργήσουν οι επιχειρήσεις, όπου πολλοί άνθρωποι μαζεύονται στον ίδιο χώρο, πως θα λειτουργήσουν τα εστιατόρια, οι καφετέριες, οι κινηματογράφοι κ.λ.π. Οι ειδικοί για το θέμα υπολογίζουν ότι αυτή η γρίπη θα κοστίσει στην ελληνική οικονομία γύρω στα 3 δις ευρώ-αν και δεν μπορώ να καταλάβω πως προκύπτουν οι σχετικοί υπολογισμοί. Το καλό βέβαια με αυτή την υπόθεση της γρίπης, είναι το ότι με την εξαίρεση κάποιων σπάνιων περιπτώσεων, τα συμπτώματα σε όσους έχουν νοσήσει μέχρι τώρα, είναι μάλλον ήπια, όσο δηλαδή και μιας κανονικής γρίπης. Αν υπάρχει κάτι σίγουρο μέχρι στιγμής , είναι το ότι πολλές φαρμακευτικές εταιρίες θα κερδίσουν πάρα πολλά λεφτά. Ήδη κερδίζουν δηλαδή, αλλά όταν κυκλοφορήσει και το εμβόλιο, ο τζίρος που θα κάνει αυτή η ιστορία, θα είναι αντάξιος της προβολής που είχε η νέα γρίπη. Πράγμα που κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι αυτός ο ιός δεν ξεφύτρωσε από το πουθενά, αλλά από κάποιο πολύ εμπεριστατωμένο εργαστήριο. Οπότε ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας θα ξεπεράσει εύκολα αυτήν την κρίση, αν την αισθάνθηκε και καθόλου δηλαδή.

Η γρίπη όμως είναι ένα μόνο από τα θέματα που εκτός από την δημόσια υγεία θα επηρεάσουν και τη οικονομία. Το δεύτερο μεγάλο θέμα είναι οι ακάλυπτες επιταγές. Σε προηγούμενα τεύχη του Κλικ είχαμε γράψει για το «τσουνάμι» των ακάλυπτων επιταγών που αναμένεται να πλήξει την ελληνική οικονομία τον Σεπτέμβρη. Πολλοί επιχειρηματίες που πιέζονται από την έλλειψη ρευστότητας, είχαν καταφέρει με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, να μετακυλήσουν ένα μέρος των υποχρεώσεών τους, μέσω επιταγών για το Σεπτέμβρη, ελπίζοντας πως στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα θα κατάφερναν ίσως να τα φέρουν βόλτα ή να είχαν βελτιωθεί κάπως τα πράγματα γενικά. Δυστυχώς όμως οι προβλέψεις δεν είναι καλές. Ήδη μέσα στο πρώτο εξάμηνο οι ακάλυπτες επιταγές είχαν φτάσει το 1,7 δις ευρώ, σπάζοντας μέσα σε έξη μήνες το ρεκόρ της χειρότερης χρονιάς σε σχέση με τις ακάλυπτες επιταγές. Η χειρότερη «επίδοση» είχε καταγραφεί μέσα στο 2005, όπου στη διάρκεια του δωδεκαμήνου είχαν σφραγιστεί επιταγές ύψους 1,6 δις ευρώ. Όλοι περιμένουν ότι στη φετινή χρονιά οι ακάλυπτες επιταγές θα ξεπεράσουν τα 3 δις ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι περισσότεροι από τους μισούς επιχειρηματίες και νοικοκυριά της χώρας, στο τέλος της χρονιάς θα βρίσκονται στον Τειρεσία, πράγμα που από μόνο του αποτελεί και ένα μεγάλο πρόβλημα.

Το πρόβλημα όμως είναι ακόμη πιο σύνθετο μια κάθε ακάλυπτη επιταγή μεταφέρει το πρόβλημα αυτούσιο και στο επόμενο επιχειρηματία που είχε πάρει και συνήθως προεξοφλήσει την επιταγή. Είναι δηλαδή οι ακάλυπτες επιταγές μια καθαρόαιμη οικονομική «ίωση» καθώς κάθε ακάλυπτη επιταγή μεταφέρει την «ίωση» στον επόμενο επιχειρηματία. Πολλοί έλπιζαν ότι η καλοκαιρινή περίοδος θα μπορούσε να διορθώσει κάπως τα πράγματα με το εισόδημα που θα εισέρεε από τον τουρισμό. Έστω και αν η κίνηση όπως φαίνεται θα είναι κατώτερη από άλλες χρονιές για κάποιους θα αποτελέσει μια μικρή ή μεγαλύτερη ανάσα. Για κάποιους άλλους όμως μια και τα έσοδα δεν θα φτάσουν για να καλύψουν τα κενά, ο Σεπτέμβρης θα τους βρει μπροστά σε ανυπέρβλητα προβλήματα. Από το Σεπτέμβρη μέχρι και τον Δεκέμβρη, πολλές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να βάλουν λουκέτο. Αν υπάρχει κάτι καλό σ’ αυτή την αρνητική εξέλιξη, είναι το ότι μέχρι τον Δεκέμβριο θα έχουμε μάθει το αληθινό βάθος της κρίσης στην ελληνική οικονομία.

Ένα τρίτο γεγονός που θα κάνει την εμφάνισή του με μεγάλη ένταση τον Σεπτέμβρη δεν έχει να κάνει με την ελληνική οικονομία, αλλά είναι τέτοιας εμβέλειας που θα έχει επιπτώσεις και στην ελληνική οικονομία. Και αυτό δεν είναι άλλο από τις κινέζικες επενδύσεις σε αμερικάνικα ομόλογα. Όπως είναι γνωστό οι Κινέζοι έχουν κάνει τεράστιες επενδύσεις σε ομόλογα του αμερικάνικου δημοσίου, που αγγίζουν το ένα τρις δολάρια. Αυτό κάνει αυτές τις δυο οικονομίες αλληλοεξαρτώμενες. Το πρόβλημα γεννιέται από τον διαφορετικό τρόπο που οι δυο αυτοί οικονομικοί γίγαντες αντιμετωπίζουν το θέμα.

Οι Κινέζοι από τη μεριά τους πιέζουν για την κατάργηση του δολαρίου ως διεθνούς μέσου συναλλαγών και την καθιέρωση ενός καινούργιου παγκόσμιου νομίσματος, μια εξέλιξη που για να συμβεί θα έπρεπε να προηγηθούν τεράστιες ανατροπές στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που κανείς δεν μπορεί ούτε καν να υποθέσει. Οι Αμερικανοί από τη μεριά τους όχι μόνο δεν επιθυμούν κάτι τέτοιο, αλλά έχουν και τεράστια προβλήματα από το ότι Κινέζοι δεν αφήνουν να εξελιχθεί σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς η ισοτιμία του κινέζικου νομίσματος, του γουάν. Αυτό δυνητικά σημαίνει πως θεωρητικά είναι δυνατόν από τον Σεπτέμβρη μπορεί να βρεθούμε μπροστά απρόβλεπτες παγκόσμιες εξελίξεις, που θα μπορούσαν να επανακαθορίσουν τα πάντα.

Ο φετινός Σεπτέμβρης λοιπόν δεν προβλέπεται καλός. Από την άλλη μεριά κάθε κρίση δημιουργεί και καινούργιες ευκαιρίες. Το ζήτημα είναι ποιοι και κατά πόσο θα έχουν τις αντοχές ώστε να επωφεληθούν.