Το μετέωρο βήμα του Γιώργου Παπανδρέου (Μέρος Β)

Το καλό με τον Γιώργο Παπανδρέου είναι το ότι ξέρει να κολυμπάει καλά. Γιατί μάλλον θα το χρειαστεί. Και πιο σύντομα απ’ όσο φαντάζεται.

Eικονογράφηση: Salvador Dali, Sleep - Le Sommeil, 1937

Στον Γιώργο Παπανδρέου πρέπει μάλλον πάντα να του άρεσαν τα ταξίδια. Και αν δεν του άρεσαν του έγιναν αναγκαστικά συνήθεια από την εποχή της θητείας του στο Υπουργείο Εξωτερικών, επί Κυβερνήσεων Σημίτη, στη διάρκεια της οποίας το μεγαλύτερο διάστημα ξοδεύτηκε εκτός Ελλάδος. Ήδη στις 50 μόνο πρώτες μέρες της Πρωθυπουργικής του θητείας, που ξεκίνησε μ’ ένα ταξίδι στην Τουρκία, έχει κάνει πέντε-έξη ταξίδια κιόλας, με πιο εξωτικό αυτό στον Άγιο Δομίνικο. Το τι ακριβώς πέτυχε με αυτό το ταξίδι πιθανόν να μην το κατάλαβε ούτε ο ίδιος, αλλά αυτό το ταξίδι ήταν αρκετό, για να ξεκινήσουν τα πρώτα έστω και διστακτικά σχόλια για το πώς αντιλαμβάνεται το ρόλο του ως Πρωθυπουργός. Ο Κώστας Καραμανλής στα πεντέμιση χρόνια που κυβέρνησε είχε ένα άλλο στυλ διαχείρισης της πρωθυπουργικής ιδιότητας. Στις πέντε το απόγευμα το μαγαζί έκλεινε και αν οι Υπουργοί τύχαινε να αντιμετωπίζουν προβλήματα αντιθέσεων, η μόνιμη επωδός ήταν «βρέστε τα μεταξύ σας». Ο Παπανδρέου αντίθετα αντιμετωπίζει το δικό του ρόλο με τα συνεχόμενα ταξίδια. Η αλήθεια ε΄ναι ότι το να είσαι Πρωθυπουργός σήμερα δεν είναι και ιδιαίτερα ελκυστικό. Πέρα από το «ονόρε» του να γραφτεί το όνομά σου στην Ιστορία, αν θελήσεις να πάρεις σοβαρά αυτό το ρόλο, σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνεις μια βαθειά βουτιά στα προβλήματα, χωρίς εύκολες λύσεις. Από όσους κυβέρνησαν την Ελλάδα στα 35 χρόνια της Μεταπολίτευσης, θα μπορούσαμε να πούμε πως μόνο ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πήρε το θέμα προσωπικά και ανάλωσε την προσωπική του ζωή στην προσπάθειά του να κυβερνήσει την Ελλάδα. Όλοι οι υπόλοιποι, άλλος σε μεγαλύτερο και άλλος σε μικρότερο βαθμό αντιμετώπισαν, τη θέση τους, σαν να ήταν και λίγο αγγαρεία, επιλέγοντας την εύκολη λύση να μεταθέτουν τη λύση των δύσκολων προβλημάτων για το μέλλον και για κάποιους επόμενους κυβερνήτες και να αύπτουν τα οικονομικά προβλήματα με δανεικά.

Ο Γιώργος Παπανδρέου στις πρώτες εμφανίσεις του στη Βουλή συμπεριέλαβε μια δήλωση που μακάρι να μην την εννοούσε. Ότι με την δική του Κυβέρνηση οι αντιεξουσιαστές είναι στην εξουσία. Δεν ξέρω τι ακριβώς βρίσκει θελκτικό σ’ αυτή τη αποστροφή του που θύμισε Ανδρέα Παπανδρέου. Οι Παπανδρέου έχουν γενικά μια τάση να δουλεύουν τους ιθαγενείς και αυτή η τάση τους σε παλιότερες εποχές είχε κάποιο σεξ απήλ, αλλά στη σημερινή εποχή, όταν είναι γνωστό πόσο έχουν κοστίσει κάτι τέτοιοι λαϊκισμοί θα ήταν καλύτερα ο Γιώργος Παπανδρέου να τους αποφεύγει αν θέλει να τον πάρει κανείς στα σοβαρά. Για την ώρα οι αντιεξουσιαστές έχουν διακριθεί στο σπορ του να σπάνε βιτρίνες, αλλά αυτό δεν είναι και πολύ εποικοδομητικό. Εκτός από αυτό η «βιτρίνα» της Ελλάδας έχει σπάσει προ πολλού και αυτό γίνεται φανερό από τις συνεχείς δηλώσεις των εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που με κάθε τρόπο δείχνουν ότι τα παιχνίδια της ελληνικής νοοτροπίας έχουν γίνει κουραστικά για τους Ευρωπαίους εταίρους μας. Αν λοιπόν ο Γιώργος Παπανδρέου θέλει πραγματικά να κυβερνήσει θα πρέπει να σπάσει πολλά αυγά. Και τα περισσότερα από αυτά είναι εκείνα που δημιούργησε κυρίως ο πατέρας του, με τις καταστροφικές επιλογές του ιδίως στα προβλήματα της οικονομίας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν εκείνος που επέλεξε την πατέντα του συνεχούς δανεισμού, αλλά και εκείνος που θεμελίωσε το λεγόμενο σύστημα Πασόκ, το οποίο μοντέλο δυστυχώς ακολούθησαν και όσοι κυβέρνησαν μετά από αυτόν.

Ήδη από την πρώτη σύγκρουση που αποκαλύφθηκε με τις δηλώσεις Παπουτσή στη Βουλή που λειτούργησε ως εκπρόσωπος για το λεγόμενο «βαθύ Πασόκ», έγινε φανερό ότι τα πολλά και διάφορα συντεχνιακά συμφέροντα που έχουν απλώσει τα δίχτυα τους παντού δεν θα παραδώσουν εύκολα τα προνόμιά τους. Αν αυτή η Κυβέρνηση και ο Γιώργος Παπανδρέου θέλουν να έχουν θετικό πρόσημο στο τελικό ισολογισμό τους, τότε η μόνη ενδεδειγμένη πορεία, είναι η πορεία μιας σύγκρουσης. Μόνο που αυτή η σύγκρουση δεν έχει να κάνει μόνο με οργανωμένα συμφέροντα και μικρές και μεγάλες συντεχνίες. Έχει να κάνει με μια νοοτροπία που έχει επικρατήσει σε κάθε έκφραση της σύγχρονης ζωής της Ελλάδας. Μιας νοοτροπίας όχι μόνο αντικοινωνικής, αλλά καταστροφικής. Μιας νοοτροπίας που όμως δημιουργήθηκε όχι μόνο εξ αιτίας κάποιας φυσικής ροπής των Νεοελλήνων, στην ευκολία και στη λαμογιά, που κι αυτή υπάρχει, αλλά κυρίως και εξ αιτίας του παραδείγματος που έδωσαν πολλοί σε ψηλές ή σε χαμηλότερες θέσεις με τις συμπεριφορές και τις πρακτικές τους. Γιατί το συνολικό συμπέρασμα που έχει βγει από την συνολική δράση της πολιτικής όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι αυτό που κυρίως ενδιέφερε τον πολιτικό κόσμο, ήταν όχι μόνο το πόσα περισσότερα θα μπορούσαν να αρπάξουν, αλλά και το πώς θα μείνουν ατιμώρητοι, πράγμα το οποίο φρόντισαν με κάθε επιμέλεια, ψηφίζοντας και όλους τους σχετικούς νόμους.

Όταν η πολιτική, που βρίσκεται θεωρητικά στο ανώτερο σκαλοπάτι της κοινωνικής ιεραρχίας, δίνει αυτό το παράδειγμα, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι σύντομα αυτή τη νοοτροπία θα την ενστερνιστεί ολόκληρο το κοινωνικό σώμα και δικαιολογημένα. Το να συγκρούσεις με μικρά ή μεγάλα συμφέροντα, να κερδίσεις ή να χάσεις είναι σίγουρα κάτι δύσκολα, αλλά εκεί μπορεί να περιμένει κανείς και θετικά αποτελέσματα. Το να αλλάξεις όμως τη επικρατούσα νοοτροπία ενός ολόκληρου λαού, είναι μια διαφορετική και πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Πώς να πείσεις κάποιον να γίνει συνεπής φορολογούμενος, όταν αποδεδειγμένα ένα μεγάλο μέρος από τους φόρους του πηγαίνει σε τσέπες πολιτικού προσωπικού και που ακόμη αν και η παρανομία αποκαλυφθεί και οι ένοχοι είναι γνωστοί, δεν υπάρχει περίπτωση να τιμωρηθούν, καθώς η πολιτική συντεχνία, έχει ψηφίσει νόμους που την απαλλάσσουν. Αυτά τα ζητήματα αρχίζουν να μπαίνουν σε άλλη βάση μόνο όταν υπάρξουν τα αντίθετα παραδείγματα. Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε προεκλογικά δεσμευτεί να ρίξει φως στο σκάνδαλο της Ζήμενς-έστω κι αν αυτό κοντεύει πια να ξεχαστεί- έστω κι αν αυτό είναι σε βάρος του Πασόκ. Υπάρχει περίπτωση να τολμήσει κάτι τέτοιο; Είναι δική του ευθύνη, δικό του κέρδος και δικό του κόστος.

Τα βασικά πρώτα προβλήματα που καλείται να λύσει ο Γιώργο Παπανδρέου, είναι τα δημόσια οικονομικά και το Ασφαλιστικό. Έτσι καθώς πλησιάζει τα εξήντα χρόνια ο Γιώργος Παπανδρέου και όντας για πρώτη φορά ο εαυτός, έχει δύο επιλογές. Ή να ξεφλουδίσει την «καυτή πατάτα» που του παρέδωσε ο Κώστας Καραμανλής, την πιο «καυτή πατάτα» που παρέλαβε ποτέ Έλληνας Πρωθυπουργός στη νεώτερη ιστορία μας, ή να το ρίξει στα ταξίδια, σε μια παραλλαγή της τακτικής του προκατόχου του, να αποφύγει κι αυτός τη δύσκολη πραγματικότητα. Το κακό για τον ίδιο είναι, ότι αν δεν καταφέρει να λύσει τα προβλήματα που τον περιμένουν, το τσουνάμι που θα προκύψει θα τον πετύχει όπου κι αν κολυμπάει.