Ioanna Dark

Το σκοτάδι και σαν σύμβολο και σαν πραγματικότητα, για το ανθρώπινο μυαλό έχει αρνητική χροιά. Ώσπου να το συνηθίσεις.

Εικονογράφηση: Salvador Dali: "Impressions of Africa"

Εκείνο το βράδυ την ώρα που γύρισα στο σπίτι, η ώρα πρέπει να είχε πάει δύο. Είχαμε βγει με την Ευγενία και με δυο φιλικά ζευγάρια των τελευταίων ετών και μια ευχάριστη βραδιά είχε περάσει με αρκετά καλό φαγητό και με ανάλαφρες συζητήσεις χωρίς βάρος. Παρ’ όλο που προτιμώ τις πιο «βαριές» συζητήσεις καλές είναι και οι πιο ανάλαφρες. Ο Ρες με περίμενε όπως πάντα στο μπαλκόνι. Του άνοιξα και μπήκε μέσα και μετά κάθισα στο κομπιούτερ. Δεν νύσταζα ακόμη -περιέργως- και έτσι βρήκα την ευκαιρία να προχωρήσω μερικά πράγματα που είχα αφήσει πίσω. Όταν τέλειωσα η ώρα είχε πάει τέσσερις. Ο Ρες κοιμόταν ήδη στην πολυθρόνα του. Σκέφτηκα ότι αν πήγαινα για ύπνο ο Ρες θα με ξυπνούσε έτσι και αλλιώς γύρω στις εφτάμιση, οπότε ο μόνος τρόπος να γλυτώσω το πρόωρο ξύπνημα ήταν να τον βγάλω βόλτα εκείνη την ώρα, ώστε να με αφήσει ήσυχο το πρωί. Πήγα στο σημείο που κρατάω τα πράγματα του Ρες και τράβηξα την αλυσίδα. Ο Ρες μόλις άκουσε το θόρυβο της αλυσίδας πετάχτηκε αμέσως επάνω, έτοιμος για βόλτα. Η βόλτα είναι μια από τις καλύτερες διασκεδάσεις του. Πως είναι άραγε να έχεις τόσο απλοϊκό μυαλό. Ο Ρες γαυγίζει σπάνια. Συνήθως μου απευθύνει το «λόγο» με ένα περίεργο ήχο σαν εκείνο που βγάζουν οι λύκοι αλλά διανθισμένο με διάφορους τόνους ανάλογα με την περίπτωση. Αλλιώς όταν θέλει να ξυπνήσω, αλλιώς όταν θέλει παιχνίδι, αλλιώς όταν θέλει βόλτα.

Όταν κατεβήκαμε στο δρόμο το σκοτάδι ήταν ακόμη βαθύ. Τα φώτα από τις κολώνες του δρόμου εδώ κι εκεί και το ελαφρό αεράκι που έκανε τα φύλλα των δένδρων να θροΐζουν, έδιναν μια ωραία ατμόσφαιρα θρίλερ. Τέλεια. Τράβηξα την αλυσίδα και αρχίσαμε να περπατάμε προς το βάθος του δρόμου. Σε λίγο είχαμε βγει από την εμβέλεια των φώτων στο δρόμο και συνεχίζαμε τη βόλτα μας στο σκοτάδι. Υπέροχα.

Δεν ήταν έτσι πριν μερικά χρόνια. Πριν από πέντε χρόνια, από μία απόφαση που από λάθος δεν πάρθηκε-και δεν ήταν καν δικό μου λάθος-και από μία απόφαση που από λάθος πάρθηκε-αυτό ήταν δικό μου λάθος- άρχισε σιγά σιγά να γκρεμίζεται, ότι με υπομονή και σχέδιο έστηνα επί εικοσιπέντε χρόνια. Είναι άξιο παρατήρησης το πώς τα φέρνει η ζωή. Και όσο κι αν ξέρω ότι το πεπρωμένο μας δεν αλλάζει και ότι η κάθε λεπτομέρειά του, επαληθεύεται με κάθε στιγμή που περνάει, μου φαινόταν απίστευτο αρχικά το ότι η προσωπική μου μοίρα περιελάμβανε μια τέτοια εξέλιξη. Έτσι είναι. Νομίζουμε πως κάποια πράγματα, μόνο κάποιοι άλλοι πρέπει να τα περνάνε. Κι έτσι όταν έρχεται η σειρά μας είμαστε σχεδόν πάντα απροετοίμαστοι. Καθώς τα χτυπήματα με μαθηματική ακρίβεια, αργά και βασανιστικά έγραφαν την καινούργια ιστορία μου, το «σύστημά» μου, άρχισε σιγά σιγά να καταρρέει. Και κάπως έτσι αρχίζει η είσοδός μας στο προσωπικό μας σκοτάδι. Καθώς λύγιζα τα χτυπήματα άρχισαν να γίνονται όλο και πιο δυνατά. Μέσα σ’ ένα χρόνο, όλα όσα είχαν αποτελέσει τις σταθερές της ζωής μου είχαν εξαφανιστεί και όταν πια το σκοτάδι με είχε τυλίξει ολοκληρωτικά, είχα την εντύπωση ότι είχα αγγίξει το βάθος. Έκανα λάθος. Υπήρχε κι άλλο. Όταν έχουμε παιδιά οι υποχρεώσεις μας αλλάζουν και περνάνε σε άλλη οπτική. Αν η κατάσταση συνεχιζόταν το δικό μου σκοτάδι θα τύλιγε κάποια στιγμή και τα παιδιά μου. Έτσι είναι με το σκοτάδι. Κάποιες φορές είναι μεταδοτικό. Ιδίως για τις παιδικές ψυχές που καταλαβαίνουν περισσότερα από τις δικές μας. Η αναγκαιότητα να φύγω δεν ήταν ευχάριστη για κανέναν και όσο κι αν ο καθ’ ένας τα βλέπει από τη δική του σκοπιά, αυτές οι αποφάσεις ανήκουν μόνο σ’ αυτούς που ζουν δυσάρεστες ιστορίες από κοντά.

Το βράδυ που έφευγα από το σπίτι για να περάσω κάπου μόνος μου πρέπει αν θύμιζα άνθρωπο που το έχει χτυπήσει θανάσιμα αυτοκίνητο και κατά λάθος βρίσκεται για λίγο ακόμη στα πόδια του πριν καταρρεύσει. Έτσι τουλάχιστον αισθανόμουν. Οι έξη μήνες που πέρασα στο γραφείο ήταν με λίγα λόγια απερίγραπτη. Όταν το σκοτάδι σ’ έχει κυριεύσει από παντού, κάποια στιγμή γίνεται αβάσταχτο. Αλλά και πάλι, όταν έχεις παιδιά δεν μπορείς να τους αφήσεις κληρονομιές ζωής, μη αναστρέψιμες. Γι αυτό κάθεσαι και τρως όλο το φαγητό που σου έφτιαξε η μοίρα σου. Εκείνη την περίοδο οι μόνες ώρες που κυκλοφορούσα ήταν αργά, το βράδυ. Πέρα από το ότι δεν ήθελα να δω κανέναν, δεν είχα και που να πάω. Έτσι καθώς έκαναν βόλτες μου μόνος μέσα στη νύχτα με σκοτάδι μέσα κι έξω, αυτό που περνούσα δεν ήταν απλώς αβάσταχτο, είχε αρχίσει να γίνεται και ακατανόητο. Περίφημη περίοδος. Ανώτερη κάθε περιγραφής. Σκοτάδι και κενό.

Παρ’ όλα αυτά, κι αυτό είναι περίεργο σε σχέση με το πώς λειτουργεί το μυαλό μας, αυτή η περίοδος, που ήταν χωρίς αμφιβολία η χειρότερη στη ζωή μου, όταν έρχεται στη μνήμη μου έρχεται με κυρίαρχο συναίσθημα κάποια γεύση τρυφερότητας, πράγμα που δεν μπορώ ακόμη να αποκωδικοποιήσω. Κάποια μυαλά προσκολλώνται στις αναμνήσεις, τις καλές και τις κακές. Το δικό μου «απορρίπτει» τις αναμνήσεις και τις καλές και τις κακές, κρατώντας σαν συναίσθημα μόνο το καταστάλαγμα της εμπειρίας τους. Αυτή η περίοδος έστω κι αν κράτησε περισσότερο από τις αντοχές μου, κάποτε τελείωσε. Και όταν τα πρακτικά προβλήματα ξεπεράστηκαν ολοσχερώς, βρέθηκα να μένω μόνος σε κάποιο σπίτι. Με τα πρακτικά προβλήματα ξεπερασμένα, πράγμα πολύ παρήγορο, πέρασα ένα μικρό διάστημα σχετικής ευφορίας και μετά καθώς η καινούργια κατάσταση στο συναισθηματικό κυρίως μέρος της ζωής, άρχισε να αποκρυσταλλώνεται σε κάτι οριστικό, κάτι καινούργιο άρχισε να με τυλίγει. Τα πρωινά καθώς δεν είχα πια καμιά δουλειά να κάνω περνούσαν εδώ κι εκεί, αλλά το βράδυ όταν γυρνούσα στο σπίτι, άρχισα αργά αλλά σταθερά να τυλίγομαι, από ένα ολοκληρωτικό συναίσθημα μοναξιάς. Όταν χαμήλωνα τα φώτα και άνοιγα την τηλεόραση, μην έχοντας τι να κάνω όλο το υπόλοιπο βράδυ, οι τοίχοι άρχιζαν να στενεύουν και αργότερα, όταν έσβηνα τα φώτα για να κοιμηθώ το σκοτάδι γινόταν ένα με μια απέραντη μοναξιά. Δεν ήταν καθόλου ευχάριστο. Δεν μπορούσα να καλοκαταλάβω ποιο ήταν το νόημα αυτού που ζούσα. Μοναξιά και σκοτάδι.

Η λύση ήρθε απρόοπτα. Ένα βράδυ καθώς η μοναξιά είχε γίνει πάλι πνιγηρή, πήγα στο μέσα δωμάτιο που κρατούσα τα σύνεργα της ζωγραφικής- είχα πολύ καιρό να ζωγραφίσω- άναψα ένα χαμηλό φως που έχω για να ζωγραφίζω, έβαλα και την κατάλληλη μουσική και άρχισα να ζωγραφίζω. Κάτω από το συγκεντρωμένο φως και τη χαμηλή μουσική, το μυαλό μου συγκεντρώθηκε απόλυτα σ’ αυτό που έκανα, τυλίχτηκε γύρω από το πινέλο, ανακατεύτηκε με τα χρώματα και βρήκε τη διέξοδό του πάνω σ’ αυτό που σχηματιζόταν πάνω στον καμβά. Βράδυ με βράδυ, όταν η μοναξιά με το σκοτάδι πλησίαζαν ξεκινούσε η ιεροτελεστία της ζωγραφικής. Κι έτσι μέσα σ’ αυτό το μικρό χώρο, μετά από ένα μεγάλο και οδυνηρό διάστημα το μυαλό μου βρήκε τις καινούργιες συντεταγμένες, βρήκε τα παλιά και τα χαμένα, ανακατεύτηκε με τα καινούργια και άγνωστα και τα έκανε όλα ένα, τα έκανε γνώση και τα μετάτρεψε σε δύναμη. Έτσι ανακάλυψα τον καινούργιο μου εαυτό, αυτόν που υπήρχε πάντα και αυτόν που με περίμενε. Με ελάχιστες ανάγκες και με ευγνωμοσύνη για το αίσθημα της πληρότητας. Αυτής που δεν χρειαζόταν ούτε πρόσωπα ούτε πράγματα. Και αργότερα όταν έσβηνα το φως για να κοιμηθώ, βουτούσα με απόλαυση στο σκοτάδι, πετούσα μέσα στο χάος και το χάος και το σκοτάδι έγιναν φίλοι και σύντροφοί μου. Και έτσι κάπως έγινα ελεύθερος. Πλήρης και χωρίς επιθυμίες. Βράδια, ατέλειωτα βράδια βουτούσα σ’ αυτό το σκοτάδι, χωρίς να αναζητώ τίποτα και χωρίς τίποτα να με αναζητά. Και αυτό μου ήταν αρκετό.

Αραιά και που αφήνω τον παλιό μου εαυτό να με επισκεφθεί. Αφήνω τους κυνόδοντές μου να μεγαλώσουν και μετά κρεμιέμαι από τα κλαδιά μέσα στο σκοτάδι περιμένοντας το θύμα μου. Και όταν το θύμα πλησιάσει, το κοιτάζω απλώς στα μάτια και καμιά φορά χαϊδεύω τον άσπρο λαιμό. Και μετά, όταν όλα τελειώσουν, γυρίζω στο αγαπημένο μου σκοτάδι.