Έγκλημα και Τιμωρία

Το 2009 ήταν η χρονιά που αποκαλύφθηκε το μέγεθος της απάτης και της παγίδας που η ελληνική κοινωνία έστησε στον εαυτό της. Το 2010 θα είναι η χρονιά που θα πληρώσει.

Εικονογράφηση: Karl Schmidt-Rottluff- "Pharisees"

Τα νέα για τη σύλληψη του νέου άνδρα που είχε προκαλέσει ρίγη ανησυχίας, καθώς τις προηγούμενες μέρες τριγυρίζοντας στους δρόμους της Αθήνας με ένα σκούρο τζιπ, πυροβολούσε όποιον του έκανε κέφι, ήρθαν μάλλον πολύ σύντομα και αναπάντεχα. Κάποια γειτόνισσα ή κάτι τέτοιο, που είχε θεωρήσει ύποπτη τη συμπεριφορά του, κατήγγειλε το γεγονός στην αστυνομία και ω του θαύματος επρόκειτο πραγματικά για τον δράστη. Ένα 31οδηγό ταξί με διαταραγμένη ψυχολογία, που για κάποιο λόγο ξεσπούσε τα όποια απωθημένα του πυροβολώντας περαστικούς. Ευτυχώς σ’ αυτήν την περίπτωση η δράση τερματίστηκε σύντομα, πράγμα που εκ των υστέρων μπορούμε να υποθέσουμε πως κάποια στιγμή θα γινόταν μια και μιας τέτοιας ψυχοπαθολογίας άτομο, δύσκολα θα μπορούσε να πάρει τις προφυλάξεις για να κρατήσει τη δράση του. Ήταν και μια ακόμη πρωτιά από τις πολλές ανάποδες πρωτιές που η Ελλάδα κατακτά. Η εγκληματικότητα είναι μια από τις καλές επιδόσεις αυτό τον καιρό και σε μεγέθη που κάποιες δεκαετίες πριν νομίζαμε ότι αυτά συμβαίνουν μόνο σε κάποιους άλλους. Η εγκληματικότητα είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης και εκδηλώνεται σε κάθε ευκαιρία ή όποτε παραστεί ανάγκη. Στις οργανωμένες κοινωνίες η εγκληματικότητα πηγάζει από το ότι πολλοί άνθρωποι είναι συγκεντρωμένοι σε κάποιον σχετικά μικρό χώρο όπως είναι τα όρια μιας πόλης. Επίσης αυξάνεται η εγκληματικότητα όταν μια κοινωνία αισθάνεται πιεσμένη οικονομικά ή όταν οι θεσμοί-όπως η αστυνόμευση για παράδειγμα- δεν λειτουργούν. Στην ελληνική περίπτωση συμβαίνουν όλα μαζί. Πολύς κόσμος σε μικρό χώρο, οικονομική πίεση και θεσμοί που δεν λειτουργούν. Σ’ αυτήν την περίπτωση η εγκληματικότητα -καθώς οι θεσμοί δεν λειτουργούν και άρα είναι ανοργάνωτοι-οργανώνεται η ίδια. Θα μπορούσαμε να πούμε λοιπόν πως το μόνο μέρος της ελληνικής κοινωνίας που είναι οργανωμένο είναι εκείνο που έχει σχέση με την παραβατικότητα. Η επίγνωση της τάσης για παραβατικότητα είναι αυτή που οδηγεί στο πλαίσιο των νόμων που διέπουν την συμπεριφορά των πολιτών. Αυτά είναι πράγματα που συμβαίνουν σε όλες τις κοινωνίες. Σε κοινωνίες με αυταρχικά πολιτεύματα εκείνο που υπερισχύει είναι η άτεγκτη επιβολή των νόμων και γι αυτό στις απολυταρχικές κοινωνίες οι νόμοι όχι μόνο επιβάλλονται, αλλά συχνά –όπως για παράδειγμα σε κράτη του αραβικού κόσμου, η τιμωρία των παραβατών γίνεται σε δημόσια και ο λόγος που γίνεται αυτό είναι το ότι το μόνο που συνετίζει τα μέλη μιας κοινωνίας και τα κάνει να σέβονται τους νόμους, είναι η βεβαιότητα της επικείμενης τιμωρίας. Γι αυτό άλλωστε και σε τέτοια καθεστώτα η παραβατικότητα είναι ελάχιστη.

Ο λόγος που η Ελλάδα έφτασε στο σημείο που έφτασε, έχει ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική αξία. Και αυτό γιατί στην περίπτωση της ελληνικής παραβατικότητας, εκείνοι που την εξέθρεψαν και την διέδωσαν ήταν εκείνοι που θεωρητικά είναι ταγμένοι στην καταπολέμησή της. Το χαρακτηριστικό της ελληνικής παραβατικότητας είναι το ότι η αρχική εστία του περιλαμβάνεται σε ότι αποκαλούμε «Δημόσιο». Και όχι μόνο αυτό, αλλά ξεκίνησε από την ανώτερη βαθμίδα του Δημοσίου. Δηλαδή από το πολιτικό προσωπικό. Οι πολιτικοί, ανεξαρτήτως κομμάτων, ήταν εκείνοι που έκαναν την παραβατικότητα όχι απλώς επάγγελμα, αλλά καθολικό σύστημα. Πολύ νωρίς σ’ αυτό το καινούργιο σύστημα απέκτησε «πλειοψηφία μετοχών» ο πολιτικός Τύπος, που λίγο αργότερα και μέσω της τηλεόρασης έγινε ο βασικός ρυθμιστής των εξελίξεων. Το κομβικό σημείο για το πώς εξελίχτηκε η παραβατικότητα στην Ελλάδα ήταν η υπόθεση Κοσκωτά. Όλα αυτά που συνέβησαν τότε ήταν ενδεικτικά του καινούργιου δρόμου που είχε αρχίσει να γίνεται η «λεωφόρος» για το πολιτικό ζητούμενο, αλλά και τα καινούργια «κανάλια» ενημέρωσης, όσο και το αδίστακτο καινούργιο σύστημα που στηνόταν. Η εξέλιξη της υπόθεσης Κοσκωτά απέδειξε επίσης μια μεγάλη και σημαντική αλήθεια. Ότι το μόνο που ενδιέφερε τους ιθαγενείς ήταν το να κερδίζει η ομάδα τους ανεξάρτητα από το αν επρόκειτο για ποδοσφαιρική ομάδα ,ή για πολιτικό κόμμα. Με βάση αυτές τις εξελίξεις τα πολιτικά κόμματα μεταβλήθηκαν σε απλές ενώσεις προσώπων κάτω από μια ταμπέλα δήθεν πολιτικής ιδεολογίας, όπου το κυρίως ζητούμενο ήταν το ερώτημα “where is the money”. Όταν οι ιθαγενείς μιας χώρας δίνουν σ’ αυτούς που διαχειρίζονται τις διαδρομές του χρήματος, το ελεύθερο να το διαχειρίζονται όπως νομίζουν, χωρίς να δίνουν λόγο, αρκεί να κερδίζει η «ομάδα» δηλαδή το κόμμα, είναι σίγουρο πως τα πράγματα θα πάρουν τον δρόμο που πήραν. Τόσο στο ποδόσφαιρο, όσο και στην πολιτική, όταν η άκριτη ταύτιση του πλήθους, με κάποια ομάδα ή κάποιο κόμμα, δεν είναι πια αποτέλεσμα έλλειψης παιδείας και κρίσης, είναι ένδειξη βαριάς ψυχοπαθολογίας.

Στην περίπτωση της ελληνικής κοινωνίας οι ιθαγενείς έγιναν θύματα αυτοβούλως. Από τα μέσα της δεκαετίας του ενενήντα πια το σύστημα είχε φύγει από τα όριά του καθώς και σε πολιτικό επίπεδο δεν υπήρχε και καμιά πολιτική μορφή κύρους για να ελέγξει κάπως το πολιτικό προσωπικό που δρούσε κατά βούληση, χωρίς έλεγχο από πουθενά. Στο τέλος της δεκαετίας έγινε κάτι επίσης πολύ σημαντικό. Το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου, δεν απέδειξε μόνο ότι αυτοί που είναι επιφορτισμένοι με το να φτιάχνουν τους κανόνες, δηλαδή οι πολιτικοί, όχι μόνο δεν είχαν ιδέα για το πώς ελέγχεται το Χρηματιστήριο, αλλά και καμιά διάθεση να τους ανακαλύψουν, απέδειξε και κάτι άλλο. Ότι και οι ίδιοι οι ιθαγενείς δεν διέφεραν ουσιαστικά από αυτούς που τους διοικούσαν, παρά μόνο στο ότι οι ίδιοι οι ιθαγενείς, απλώς δεν είχαν τις ευκαιρίες για να κλέψουν. Αυτή ήταν η μόνη διαφοροποίηση από το πολιτικό προσωπικό. Το ίδιο το πολιτικό προσωπικό επικύρωσε αυτή τη διαπίστωση με μια πράξη μνημείο στα χρονικά της παραβατικότητας. Ψήφισε το 2003 και νόμο που παρέχει επίσημα ασυλία σε όσα μέλη του πολιτικού προσωπικού πιαστούν να παρανομούν. Ο νόμος «Περί Ευθύνης Υπουργών» που θεσμοθετεί την ατιμωρησία των Υπουργών και όσους εμπλέκονται γενικότερα σε σχετικές παρανομίες, είναι μια πράξη πρωτοφανούς πολιτικής αλητείας και θα μείνει ως αιώνιο στίγμα ντροπής για το πολιτικό προσωπικό αυτής της θλιβερής περιόδου.

Εν τω μεταξύ από το 2000 και εξ αιτίας των οικονομικών προβλημάτων που προκάλεσε το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου, αλλά και εξ αιτίας του ότι άρχισε να γίνεται αντιληπτό το ελληνικό σύστημα η παραβατικότητα έγινε ο κοινωνικός κανόνας και διαχύθηκε κάθετα και οριζόντια σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Συγχρόνως η μηντιακή προπαγάνδα κατά της αστυνομίας, την αποδυνάμωσε σε τραγικό βαθμό, ώστε τους αντίστοιχους χώρους να καταλάβει η οργανωμένη και η ανοργάνωτη εγκληματικότητα. Αλλά και αυτό το έγκλημα συντελέστηκε με τις ευχές των ιθαγενών, που έχοντας την εντύπωση πως ζουν στην δεκαετία του πενήντα παραδόθηκαν αμαχητί στον εγκληματικό αριστερόστροφο μηδενισμό.

Στις μέρες μας το μαχαίρι έφτασε στο κόκαλο, δηλαδή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που επιτέλους αντιλήφθηκε τα δεδομένα της ελληνικής απάτης. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλη αυτήν την περίοδο τα πολιτικά Μέσα Ενημέρωσης έστρεφαν αλλού την προσοχή των ιθαγενών. Το δημόσιο χρέος που έχει ξεπεράσει τα 300 δις ευρώ δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά. Δημιουργήθηκε μέσα στην πορεία των τελευταίων τριάντα χρόνων. Τα ελληνικά μήντια , εξ ίσου υπόλογα με τον πολιτικό κόσμο, στη διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών ποτέ δεν έκαναν αναφορά σ’ αυτό το θέμα, που είναι και το μόνο αξιόπιστο στοιχείο για τα πεπραγμένα μιας οποιαδήποτε κυβέρνησης. Αντίθετα στήριξαν με όλες τους τις δυνάμεις το «ελληνικό σύστημα». Και αυτό είναι φυσικό αφού ήταν οι κύριοι μέτοχοι. Το «ελληνικό σύστημα» ήταν απλό. Διατήρηση με κάθε τρόπο της εξουσίας για όποιο κόμμα την κατελάμβανε, εξαγορά ψήφων μέσω των προσλήψεων στο Δημόσιο και κάλυψη της ασύλληπτης κλοπής, μέσω συνεχών δανεισμών. Είδατε ποτέ το Δημόσιο Χρέος να γίνεται θέμα στις τηλεοράσεις και στις εφημερίδες, πριν το φωτίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ασφαλώς όχι μια και ήταν ο μεγάλος σκελετός στην ντουλάπα.

Κι έτσι φτάνουμε στο σήμερα, όπου η Ελλάδα βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, αν και δεν θα την υποστεί. Το μόνο καλό αυτής της περιόδου είναι ότι επιτέλους μας κατάλαβαν. Και το ότι δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για τα συνηθισμένα πολιτικά κόλπα. Ο Γιώργος Παπανδρέου ανέλαβε να κυβερνήσει ίσως στην πιο δύσκολη στιγμή των τελευταίων τριάντα χρόνων και απ’ ότι φαίνεται τόσο ο ίδιος όσο και το κόμμα του δεν είχαν κάνει καμιά προετοιμασία για την περίσταση παρ’ όλο που από καιρό ήταν σίγουρο ότι σύντομα θα βρίσκονταν στην εξουσία. Σ’ αυτήν την πρώτη περίοδο το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να πάρει τα εισπρακτικά μέτρα που παίρνει με τον γνωστό άτσαλο τρόπο όσων κομμάτων έχουν κυβερνήσει μέχρι τώρα. Το να καταφέρει να δημιουργήσει ανάπτυξη στη συνέχεια δεν θα είναι εύκολο0, αλλά ας τον κρίνουμε από το αποτέλεσμα. Για την ώρα τόσο ο Παπανδρέου και το Πασόκ, όσο και όλα τα άλλα ελληνικά κόμματα έχουν μια κατ’ αρχάς υποχρέωση. Όταν τελειώσουν οι εξεταστικές που θα συσταθούν για τα σκάνδαλα της τελευταίας δεκαετίας, θα είναι καλό να μπορούν να δώσουν στην κοινή γνώμη τα ονόματα των ενόχων αυτής της περιόδου. Θα είναι μια πρώτη ένδειξη ότι ο πολιτικός κόσμος θέλει να αλλάξει σελίδα. Αν δεν το κάνουν θα γνωρίζουμε ότι οποιαδήποτε βελτίωση θα είναι προσωρινή. Και οι εξελίξεις σ’ αυτήν την περίπτωση θα είναι απρόβλεπτες.