Η Τζούλια και η Θεωρία της Σχετικότητας

Μια πολύ όμορφη, πολύ διάσημη και τελείως ασήμαντη κοπέλα, η Τζούλια, αλλάζει τη σχέση της κοινωνίας με το σεξ σε δημόσια θέα.

Εικονογράφηση: Jean Auguste Dominique Ingres “La Grande Odalisque” 1814

Οι μηχανικοί που ήταν συγκεντρωμένοι στην έξοδο της εκτυπωτικής μηχανής έτριβαν τα μάτια τους μ’ αυτό που έβλεπαν. Το κεντρικό 16σελιδο του Φαντάζιο έβγαινε από τη μηχανή της εκτύπωσης με μια φωτογραφία που δεν είχε ξαναγίνει. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη πόζαρε με τη γνωστή ναζιάρικη πόζα της, φορώντας κάτι σαν εσάρπα από την οποία πρόβαλε γυμνό το δεξί της στήθος. Ήταν μερικές δεκαετίες πριν και το Φαντάζιο, ήταν κάτι σαν ένα υβριδικό μοντέλο των περιοδικών λάιφ στάιλ που θα έκαναν την εμφάνισή τους λίγα χρόνια αργότερα. Η Ευσταθία Ναυπλιώτου που ήταν η φωτογράφος του περιοδικού, δεν ξέρω με ποιο τρόπο είχε καταφέρει να πείσει την εθνική σταρ, να φωτογραφηθεί με το στήθος γυμνό. Έτσι αυτό που έβγαινε τυπωμένο πάνω στο χαρτί, ήταν κάτι πρωτάκουστο για την εποχή. Οι γυμνές φωτογραφήσεις στα περιοδικά όχι μόνο δεν ήταν συνηθισμένες, απλώς δεν υπήρχαν. Μια φωτογραφία της Αλίκης, έστω και τόσο λίγο γυμνής, ήταν πολύ πέρα από τα όρια. Μετά από λίγες ώρες όλα ήταν έτοιμα για να πάει το περιοδικό για βιβλιοδεσία, μια και την μεθεπόμενη θα κυκλοφορούσε. Το μεσημέρι εκείνης της ημέρας η Αλίκη πήρε τον πατέρα μου τηλέφωνο.

Γνωριζόντουσαν από παλιότερα και πρέπει να της είχε κάνει πιθανόν το πρώτο της εξώφυλλο στη Γυναίκα, στις αρχές της δεκαετίας του’50, πριν η Αλίκη γίνει η Αλίκη. Η Αλίκη είχε μετανιώσει για τη φωτογράφιση. Φοβόταν ότι αυτή η ολίγον γυμνή φωτογραφία θα μπορούσε να της προκαλέσει προβλήματα με τη επιμέλεια του γιού της. Τι να κάναμε όμως; Το Φαντάζιο ήταν έτοιμο για βιβλιοδεσία και μια αλλαγή του περιεχομένου θα σήμαινε μέρες καθυστέρησης και πολύ μεγάλη οικονομική ζημιά. Τελικά βρέθηκε η λύση. Υπήρχε ένα υγρό που έσβηνε το τυπωμένο μέρος μιας φωτογραφίας. Έτσι λίγο αργότερα καμιά διακοσαριά άτομα, οι εργάτες του λιθογραφείου και οι δημοσιογράφοι της Γυναίκας και του Φαντάζιο βρεθήκαμε μ’ ένα μικρό στουπάκι στο χέρι, να σβήνουμε από τη μικρή φωτογραφία τη μικρή επίμαχη λεπτομέρεια. Κι έτσι τη μεθεπόμενη το Φαντάζιο κυκλοφόρησε με μια μικρή μουντζούρα στο στη θέση του γυμνού στήθους της Αλίκης. Ήταν μια διαφορετική, πολύ πιο σεμνή ή σεμνότυφη εποχή. Μετά από λίγα χρόνια θα άρχισαν να έρχονται τα πάνω, κάτω.

Τα νέα για το βίντεο της Τζούλιας Αλεξανδράτου, είχαν κυκλοφορήσει λίγες μέρες πριν. Το απόγευμα της μέρας που βγήκε στα περίπτερα, βρισκόμουν στους ανοιχτούς χώρους του αθλητικού ομίλου που συχνάζω τα απογεύματα. Κάποιος από τους νεαρούς του κλαμπ, εμφανίστηκε κάποια στιγμή ελαφρώς αλαφιασμένος. «Κυκλοφόρησε το βίντεο της Τζούλιας! Πάω να το πάρω» είπε και έφυγε τρέχοντας. Μετά από λίγη ώρα και καθώς εκείνη την ώρα δεν βρισκόντουσαν καθόλου γυναίκες στο κλαμπ, η 42άρα τηλεόραση γνώρισε κι αυτή την σέξυ δόξα του περιώνυμου πια βίντεο της Τζούλιας. Οι πιο νεαροί της παρέας έδειχναν να μην πιστεύουν στα μάτια τους μ’ αυτό που έβλεπαν. «Δεν το πιστεύω» έλεγε ο ένας, «Τι είναι αυτά που βλέπουν τα μάτια μου» έλεγε ο άλλος και διάφορα, ενώ οι κάπως μεγαλύτεροι και αρκετά πιο ψύχραιμοι, έκαναν σχόλια για τη μάρκα της σαμπάνιας και για την επίπλωση του χώρου. Χαριτωμένη ήταν η Τζούλια, ωραίο κορίτσι και αρκετά εξοικειωμένη με το άθλημα, όπως φάνηκε. Λίγο αργότερα, έξω στον κήπο πίνοντας ένα εσπρέσο και καπνίζοντας ένα τσιγάρο, σκεφτόμουν το πόσο εντυπωσιάζονται οι άνθρωποι με τη εικόνα του σεξ και το πόσο ανθηρή παραμένει αυτή η μεγάλη σύγχρονη βιομηχανία, που εμπορεύεται το σεξ με κάθε δυνατό τρόπο.

Εδώ και πολλά χρόνια, από τον καιρό της εφηβείας μου ήδη , καταλάβαινα τη δυναμική, τη γοητεία και τον κυρίαρχο ρόλο που παίζει το σεξ στη ζωή μας, αλλά πάντα δυσκολευόμουν να καταλάβω αυτή την άλλη διάσταση του σεξ, όταν δημοσιοποιείται, αυτή που έχει τον χαρακτήρα και την οσμή του σκανδάλου και κυρίως τη σχέση του με κάποιου είδους «ηθική». Πως γίνεται δηλαδή όλοι να μιλάνε για το σεξ , όλοι να το κυνηγάνε, όλοι να απολαμβάνουν τη χαρά του και από την άλλη μεριά, σε πολλές περιπτώσεις αυτό που όλοι κάνουν να αποτελεί και κάποιου είδους μέτρο της «ηθικής» μας. Σε κάποιες παλιότερες εποχές η κοινωνική σχέση με το σεξ, εκινείτο σε πολύ πιο στενά πλαίσια. Έναν αιώνα πριν, τα κοινωνικά ήθη, επηρεασμένα ακόμη και από τη βικτωριανή ηθική, είχαν φτάσει σε μια μάλλον τραγελαφική αυστηρότητα, αφού ακόμη και τον να δείξει τον αστράγαλό της μια γυναίκα, αποτελούσε «σκάνδαλο». Μέχρι και τα μέσα του εικοστού αιώνα το προγαμιαίο σεξ, ήταν για τις γυναίκες απαγορευμένος καρπός, ενώ τα κοινωνικά και κοινωνικά δράματα ήταν κοινός τόπος, όπου μεσολαβούσε το σεξ. Αλλά ακόμη και σήμερα σε κάποιες άλλες κοινωνίες, στις μουσουλμανικές κοινωνίες για παράδειγμα, η γνωστή μας πια μπούργκα, που δεν αφήνει παρά μόνο να φαίνονται τα μάτια της γυναίκας, αποτελεί τον κανόνα και οι παρεκκλίσεις από αυτόν τον αυστηρό κώδικα, τιμωρούνται και με την ποινή του θανάτου. Είναι γνωστή η ιστορία κάποιας γυναίκας σε κάποια χώρα της Αφρικής, πριν από λίγα χρόνια, που καταδικάστηκε σε θάνατο, επειδή…την βίασαν. Πριν μερικές δεκαετίες κανείς δεν θα μπορούσε να γίνει Πρόεδρος των ΗΠΑ, αν υπήρχε κάποια ερωτική σχέση στο παρελθόν του, πράγμα που ξεπεράστηκε με τον Μπιλ Κλίντον, που διατήρησε την Προεδρία, παρά την περιπέτεια με την Μόνικα Λεβίνσκι. Λίγοι εκείνη την εποχή μπορούσαν να φανταστούν το πόσο γελοίο ήταν ένα ολόκληρο έθνος να ασχολείται για μήνες και μήνες γι αυτή την πράξη στοματικού έρωτα μεταξύ του Κλίντον και της τότε περιστασιακής ερωμένης του.

Τι όμως σημαίνουν όλα αυτά και ποια είναι η σχέση της σημερινής κοινωνίας με το σεξ σε δημόσια θέα. Και τι σημαίνουν τα βίντεο της Πάμελα ΄Αντερσον και της Πάρις Χίλτον , που είχαν προηγηθεί και που αφού εκτέθηκαν σε δημόσια θέα, οι πρωταγωνίστριες δεν έχασαν τίποτα από το κοινωνικό τους στάτους; Πως εξηγείται αυτή η αλλαγή των ηθών μέσα σε λίγες δεκαετίες; Γιατί η Αλίκη Βουγιουκλάκη φοβήθηκε την τελευταία στιγμή τη θέα του γυμνού της στήθους σε δημόσια θέα, ενώ η Τζούλια Αλεξανδράτου μετά από κάποιες αμφιταλαντεύσεις διηγήθηκε όλη την εμπειρία της, στο κοινό των μεσημεριάτικων κουτσομπολίστικων εκπομπών και μάλιστα κάτω από τα συχνά χειροκροτήματα των νεαρών που παρακολουθούσαν την εκπομπή;

Η πρώτη απάντηση είναι πως όλα είναι σχετικά. Οι απόψεις που διαμορφώνουν την συνολική αντίληψη της κοινωνίας για κάποιο θέμα και ειδικά για το σεξ, που είναι η συζήτησή μας, είναι τελείως σχετικές και εξαρτώνται πάντα από την συγκυρία. Στην αρχαία Αθήνα για παράδειγμα, η σχέση των πολιτών με το σεξ, ήταν πολύ πιο ορθολογική από ότι είναι σήμερα, μια και ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν αποτιμούσε το σεξ για κάτι περισσότερο από αυτό που είναι. Η βασική ενστικτώδης λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού δηλαδή, που κάποιες φορές οδηγεί στην τεκνοποιία και τις υπόλοιπες, απλώς στην ευχαρίστησή μας, στην ηδονή, χωρίς άλλες προεκτάσεις. Σε κάποιο τεύχος της Γυναίκας, εκεί γύρω στη δεκαετία του εβδομήντα είχαμε δημοσιεύσει την πραγματεία κάποιου συγγραφέα της αρχαίας Αθήνας, που τώρα δεν θυμάμαι το όνομά του. Περιέγραφε λοιπόν την εκδρομή μιας παρέας Αθηναίων, μαζί με τις φίλες τους, σε κάποια εξοχή της αρχαίας Αθήνας. Αφού βρήκαν ένα ωραίο σημείο, κάθισαν έφαγαν και μετά επιδόθηκαν σε ομαδικό σεξ. Όταν τέλειωσε κι αυτό , πήραν ένα ωραίο υπνάκο και προς το βραδάκι γύρισαν στα σπίτια τους. Καμία υποψία ηθικής ή ανηθικότητας στο θέμα. Το σεξ για τους αρχαίους Αθηναίους ήταν μια ευχαρίστηση του σώματος, ίσως και της ψυχής και τίποτα πάρα πάνω. Στη αρχαία Ρώμη πάλι, τα όργια μετά από κάποιο φαγοπότι ήταν κάτι εξ ίσου συνηθισμένο και χωρίς παραμέτρους ηθικής. Και το ίδιο συνέβαινε ακόμη και στις εποχές της παπικής Ρώμης, όπου τα όργια γίνονταν συνήθως στην κατοικία του εκάστοτε Πάπα.

Η αλλαγή σ’ αυτές τις απόψεις που οδήγησε στην «ποινικοποίηση» του σεξ, ήρθε μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής τη εποχής και αυτό που οδήγησε στην αλλαγμένη αντίληψη για το σεξ, ήταν το ότι οι πληθυσμοί είχαν αυξηθεί σημαντικά και αυτό είχε αρχίσει να οδηγεί τα πιο «φωτισμένα» πολιτικά μυαλά της εποχής, σε σκέψεις για τους τρόπους χειραγώγησης της μάζας, από τους πυρήνες της εξουσίας. Η αλλαγή της κοινωνικής αντίληψης για το σεξ, επιβλήθηκε άνωθεν και οφείλεται σε μια πραγματικά ευρηματική εξίσωση. Η εξουσία πρέπει να μπορεί να χειραγωγεί την μάζα, αν θέλει να παραμένει στην εξουσία και αυτό γιατί η εξουσία δεν αποτελεί αναλογικά, ούτε το ένα εκατοστό της μάζας σε πληθυσμός. Ένας άνθρωπος δηλαδή πρέπει να μπορεί να κρατάει σούζα τουλάχιστο εκατό άτομα, αν θέλει να διατηρήσει την εξουσία του. Γι αυτό ακριβώς το λόγο μέσα από τις Χριστιανικές Οικουμενικές Συνόδους της εποχής , αποφασίστηκε η «ποινικοποίηση» μιας από τις πιο φυσιολογικές ανθρώπινες εκφράσεις, όπως είναι η σεξουαλική εμπειρία, με την επίγνωση ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αντισταθεί στον «πειρασμό», γιατί έτσι είναι φτιαγμένος από τη φύση. Το σεξ μετατράπηκε σε «αμαρτία» από πρόθεση κυρίως γιατί ήταν σίγουρο πως οι υπήκοοι θα «αμάρταναν». Αν δεν ήταν σίγουρο αυτό, τότε θα είχε επιλεγεί κάποιο άλλο ως πιο σίγουρο. Παρά τις διαδόσεις ο Χριστιανισμός σε επίπεδο κοινωνίας, δεν απετέλεσε ποτέ θρησκεία. Ήταν ένα σύστημα εξουσία, ίσως το πρώτο με τέτοια επιστημονική κατάρτιση και γι αυτό διαρκεί ακόμη και σήμερα. Καθιστώντας ολόκληρη την κοινωνία «αμαρτωλή», εκείνο που ανυψώνεται είναι ο ρόλος και σημασία εκείνου που μπορεί να συγχωρήσει την «αμαρτία», του εξουσιαστή ιερωμένου δηλαδή.

Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ήταν εκείνος που είχε την έμπνευση, μαζί με το σεξ να «ποινικοποιήσει» και τη γυναικεία φύση και γι αυτό κάνοντας μερικές προσθαφαιρέσεις στα ιερά κείμενα, χαρακτήρισε και τη Μαρία τη Μαγδαληνή ως «πόρνη» και έτσι χρέωσε την «ευθύνη» για το θέμα στις γυναίκες. Αυτές έχουν το διάολο μέσα τους και παρασύρουν τους κακόμοιρους τους άντρες στην «αμαρτία». Η απαγόρευση του σεξ, έθεσε τις βάσεις για μια συλλογική ψυχολογική διαστροφή που με πολλούς και διάφορους τρόπους έχει φτάσει ως τις μέρες μας. Οι γυναίκες αποκλείστηκαν για αιώνες από την κοινωνική διαδικασία, κλείστηκαν σπίτι τους και ουσιαστικά έγιναν αιχμάλωτες μιας ανδροκρατούμενης κοινωνίας. Έτσι το σεξ απέκτησε και οικονομική διάσταση. Ο άντρας φέρνει τα λεφτά, αφού μόνο αυτός μετέχει στην παραγωγική διαδικασία, ο άνδρας αποφασίζει , ο άνδρας εξουσιάζει. Ο γυναίκες χωρίς να μπορούν να γίνουν μέρος της οικονομίας, μετατρέπονται σε κάποιο είδος οικιακού σκλάβου, που μπορούν να συμμετέχουν στο σεξ μόνο με την άδεια των ανδρών και μόνο με σκοπό την τεκνοποιία. Όσες απολαμβάνουν το σεξ εκτός γάμου και μόνο για την απόλαυσή τους, είναι όχι μόνο πόρνες, αλλά συχνά και μάγισσες. Πόσες χιλιάδες γυναίκες κάηκαν στην πυρά γι αυτό το λόγο, δεν θα το μάθουμε με ακρίβεια ποτέ. Η αντρική επιβολή, η «ποινικοποίηση» του σεξ και του γυναικείου φύλλου, ήταν τόσο καταθλιπτικές που στο τέλος έφτασαν να ενστερνιστούν την άποψη και οι ίδιες οι γυναίκες.

Όλα άλλαξαν εξ αιτίας της οικονομίας. Ο εικοστός αιώνας ήταν ο πρώτος που προσκάλεσε τις γυναίκες να συμμετάσχουν στην παραγωγική διαδικασία. Το οποίο σήμαινε το ότι μετά από αιώνες οι γυναίκες μπορούσαν πια να αποκτήσουν οικονομική αυτοτέλεια. Ο εικοστός αιώνες δεν έφερε μόνο ριζικές αλλαγές στον οικονομικό τρόπο της παραγωγής. Σηματοδότησε επίσης μια τεράστια αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και επίσης μια πρωτοφανή έκρηξη της πληροφόρησης. Τα τρία αυτά μεγέθη οδήγησαν σε μια σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας καθώς τα ταμπού άρχισαν να σπάνε το ένα μετά το άλλο, καθώς πια δεν άντεχαν στο φως της κριτικής, αλλά και στο ότι οι γυναίκες, έπαψαν με ολοένα αυξανόμενους ρυθμούς να έχουν οικονομικά ανάγκη τους άντρες. Παλιότερα οι γυναίκες θα έμεναν εγκλωβισμένες σ’ ένα γάμο, ακόμα κι αν δεν άντεχαν ούτε να βλέπουν τον άντρα τους, μια και εκτός γάμου δεν θα μπορούσαν να επιζήσουν οικονομικά. Τις τελευταίες δεκαετίες, όλα αυτά αλλάζουν με ραγδαίους ρυθμούς.

Στην εποχή μας το είναι ηθικό και το τι είναι ανήθικο δεν αποτελεί παρά μέρος μιας «συμφωνίας» περιορισμένου χρόνου, ανάμεσα στα μέλη μια δεδομένης κοινωνίας. μια και η «συμφωνία» αυτή, συνεχώς ανατρέπεται από τα καινούργια δεδομένα που δημιουργεί η πραγματικότητα. Ποιος πριν από πενήντα χρόνια θα μπορούσε να φανταστεί ότι άτομα του ιδίου φύλλου θα μπορούσαν να παντρευτούν μεταξύ τους, ή ότι κάποιος γκαίυ Υπουργός της Γερμανίας θα έκανε επίσημα ταξίδια μαζί με τον φίλο του;

Το βίντεο της Τζούλιας Αλεξανδράτου, δεν είναι ούτε ηθικό ούτε ανήθικο. Είναι ένα από τα σημάδια των καιρών και μια εμπορική πράξη. Αν σου αρέσει το θέμα πάρ’ το και δες το, αν δεν σου αρέσει μην το πάρεις. Αυτό που έκανε ίσως εντύπωση είναι το ότι η Τζούλια έγινε πρώτα διάσημη και μετά πορνοστάρ. Είναι κι αυτό ένα επάγγελμα . Στις ΗΠΑ η Τζένα Τζέημσον η πιο γνωστή από τις πορνοστάρ, δεν είναι μόνο διάσημη, αλλά και πάμπλουτη.

Για τα άτομα όμως που κινούνται στα όρια αυτής της κοινωνικής «συμφωνίας» και που σπάνε με τις ενέργειές τους τα ταμπού, η ζωή δεν είναι πάντα τόσο εύκολη και συχνά το τίμημα είναι πολύ σκληρό. Και πολλές φορές ο θάνατος. Ήταν το τίμημα που συχνά πλήρωσαν οι ροκ σταρ του ’50, του’60 και του ’70 κυρίως , που η αντισυμβατική συμπεριφορά τους ήταν τόσο ψυχοφθόρα που συχνά τους οδηγούσε στα ναρκωτικά στο ποτό και στον θάνατο. Η ίδια η Τζούλια Αλεξανδράτου θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Με κύριο χαρακτηριστικό τη διάθεσή της να σοκάρει με κάθε τρόπο, έκαψε πολύ γρήγορα τα χαρτιά που απέκτησε με τη εύκολη δημοσιότητα, αλλά και με την αντισυμβατική συμπεριφορά της. Παρ’ όλο που μοιάζει δυνατή, δεν δείχνει και αρκετά οργανωμένη για να εκμεταλλευτεί με τον καλύτερο τρόπο την υπέρογκη δημοσιότητά της. Η προοπτική των ναρκωτικών, των σοβαρών ψυχολογικών προβλημάτων, ακόμη και της αυτοκτονίας, είναι πιο κοντά στην πόρτα της απ’ όσο νομίζει.

Αλλά όπως είπαμε όλα είναι σχετικά. Έτσι κι αλλιώς σε λίγο κάποια άλλη θα έχει πάρει τη θέση της.