Γυναίκες

Δεν σε ξέρω. Δεν με ξέρω. Έτσι μας γνωρίζω και τους δυo!
Η γνώση του μυστήριου μέσα από τη δεδομένη οικειότητα ίσως τελικά να αποξενώνει. Η κάθε αποκάλυψη μιας μη αναμενόμενης πτυχής όμως, πάντοτε και επιτυχώς καταφέρνει να ερεθίζει και να συναρπάζει.

Εικονογράφηση: Tamara de Lempicka: Portrait of Ira P.

Πολλάκις έχω ακούσει, και εννοείται πως αναμένω να ξανακούσω την περιβόητη φράση, «Ο άνθρωπος παιδί μου δεν αλλάζει ποτέ». Και το ύφος με το οποίο ξεστομίζεται το εν λόγω απόφθεγμα είναι ως επί τω πλείστο τόσο δογματικό, που πραγματικά δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να υπερασπιστώ την ίσως αντίθετη άποψή μου. Δεν θυμάμαι καθόλου να μην έχω αλλάξει. Έχω αλλάξει όσο χρειάζεται ώστε άμα συναντήσω κάποιον που μου θυμίζει κάποιο από τα παρελθόντα συστατικά μου, να χαμογελώ γλυκά ή πικρά –όλα ανάλογά με τη διάθεσή μου- και να αποσύρομαι στην επόμενη προσπάθεια ανασαλέματος της μνήμης. Υπάρχει κάπου, κάποτε άραγε αυτού του είδους ολοκληρωμένης θύμησης? Το μόνο που γνωρίζω τη δεδομένη στιγμή είναι πως κανείς δεν έχει καταφέρει να με ξαφνιάσει περισσότερο απ’ τον ίδιο μου τον εαυτό. Και κανείς δεν έχει ξαφνιαστεί εξ’ αιτίας μου, περισσότερο από εμένα την ίδια. Εξάλλου πάντα είχα αδυναμία στον άνεμο. Αυτόν που σε κουνάει μεν χωρίς να σε παρασύρει δε.

Ρώτησα μια φίλη τις προάλλες, τι θα ήθελε να μάθει, έτσι απλά, αν η μαγεία του σύμπαντος της έστελνε κάποιες λέξεις. Απάντησε γρήγορα ομολογώ, και πολύ παραπονιάρικα. Με σχεδόν προσποιητό ύφος, είπε πως θα ήθελε να ξέρει πως θα είναι η ζωή της σε δέκα χρόνια από σήμερα. Διερωτήθηκα αν η διάθεση της να προσπεράσει αυτά τα δέκα χρόνια, για να δει το αποτέλεσμα ήταν ανάγκη, βασισμένη στη ματαιοδοξία ή σε μια αβάσταχτη αγνωμοσύνη που αφορούσε την ίδια τη δημιουργία και το ταξίδι της. «Δεν θα ήθελες ίσως να μάθεις κάτι που να αφορά την τωρινή στιγμή? Αυτό που ίσως υπάρχει τώρα μέσα σου, γύρω σου και ίσως δεν το έχεις προσέξει?» Ρώτησα με ελπίδα. «Όχι» απάντησε. «Τι να μάθω για το σήμερα που δεν το γνωρίζω ήδη!» «Τότε ίσως είναι καλά να ξέρεις πως μάλλον δεν υπάρχει απάντηση στην ερώτησή σου» της είπα. «Όλοι οι άγγελοι του ουρανού να συσκεφτούν, κανείς δεν πιστεύω να σου πει τίποτα.» «Γιατί?» Ρώτησε αυθάδικα. «Γιατί δεν υπάρχει άγγελος που θα σου αφαιρούσε το δικαίωμα να δημιουργείς, και να υπάρχεις», απάντησα. Με κοίταξε βουβά, χωρίς κανένα σημάδι επικοινωνίας αλλά δεν πείραζε καθόλου. «Γιατί θέλεις να ελέγχεις το μυστήριο του άγνωστου? Δεν θα ένοιωθες πανέμορφα αν ήσουν απλά ευγνώμων για αυτό που δεν έχεις μάθει ακόμα?» σκέφτηκα και τόλμησα να συνεχίσω... «Γιατί αν ήξερα που θα ήμουν σε 10 χρόνια θα ένοιωθα ασφάλεια για το μέλλον μου. Γι’ αυτό.» Απάντησε. «Ένα μυστικό όμως, συμφωνείς πως είναι πάντα ιερό. Και άμα το μυστικό δεν χαίρει σεβασμού, το ιερό στοιχείο αντιλαμβάνεσαι ότι εξαφανίζεται.» «Άλλο τα μυστικά και άλλο η ζωή μου και το μέλλον μου» είπε προσθέτοντας μια σπασμωδική κίνηση στο όλο σκηνικό. Η αύρα της είχε αρχίσει να αποκτά αυτό το γκρι τόνο που έχουν τα φθινοπωρινά πρωινά, αλλά στο δωμάτιο είχε αρχίσει να μαζεύεται η αγαπημένη μου παρέα φωτίζοντας με ξαφνικές σπίθες τους τοίχους και το ταβάνι, πότε εδώ και πότε εκεί.

Κατευθύνθηκα στην κουζίνα με πρόφαση να φτιάξω καφέ, ενώ ήθελα στην ουσία να κουνηθώ απ’ τη θέση μου, για να μετακινηθεί αυτό που είχε αρχίσει να βαραίνει. Έκανα αρκετό θόρυβο με τα κουτάλια και τα φλιτζάνια και με τη βοήθεια που είχα απ’ τις σπίθες που χόρευαν ρυθμικά και χαρωπά, η ατμόσφαιρα σιγά-σιγά είχε αρχίσει να κατευθύνεται σε ένα πιο ανακουφιστικό κανάλι, οπόταν και το μυαλό μου ξεκίνησε και πάλι να εστιάζει. «Υπάρχει μια πνευματική πείνα αυτή την εποχή.» Σκέφτηκα και άρχισα να αφαιρούμαι. « Όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να στρέφονται προς τα έσω. Αυτή ακριβώς η ίδια πνευματική πείνα όμως φαίνεται να έχει, πιθανότατα λόγω της μοντέρνας της ταυτότητας και καταστροφικές πτυχές αφού βλέπει τα πάντα μέσα από σοβαρό, σκληρό και επίμονο φώς. Η μοντέρνα συνείδηση δεν είναι απαλή και δεν μοιάζει να αντανακλά σεβασμό. Της λείπει η ευγνωμοσύνη και η γλυκύτητα. Μοιάζει περισσότερο με το φως που χρησιμοποιούν οι ανακριτές, γι’ αυτό και τα μάτια μισοκλείνουν σε μια προσπάθεια να προστατευτούν από το εκτυφλωτικό φως. Η κάθε ψυχή είναι ξεχωριστή, δεν έχει μια μόνιμη, σταθερή πτυχή, και η φύση της δεν προνοεί την πλήρη αποκάλυψή της. Άμα όμως, της ρίξεις λίγο από το γλυκό φώς ενός κεριού, θα αναδυθούν κάποιες από τις ιδιότητές της, ενώ το σκοτάδι που θα την περιτριγυρίζει θα καθορίζει τη φαντασία μέσα στο βασίλειο του ιερού που αρμόζει στο μυστήριο και στο βάθος της. Όταν αντιθέτως η πνευματική αναζήτηση είναι τόσο έντονη όσο και το ανακριτικό φως, η ψυχή θα κρυφτεί..» Το άρωμα του καφέ ταξίδεψε μέχρι το σαλόνι και μέσα απ’ αυτό φάνηκε και η φωνή της απογευματινής μου συντροφιάς «Έτοιμος ο καφές?» φώναξε.
Πήγε να πιάσει το φλιτζάνι αγκαλιάζοντας το με ολόκληρη την παλάμη του χεριού και ο πόνος την τρόμαξε. «Είδες τι κάνει η ανυπομονησία?» της χαμογέλασα. «Τον προορισμό μου ζήτησα να μάθω» υποτίθεται θύμωσε, «όχι να τσουρουφλιστώ!» «Σίγουρα ένας ξεχωριστός προορισμός ετοιμάστηκε για σένα. Αλλά σου δόθηκε επίσης η ελευθερία και το στοιχείο της δημιουργικότητας για να προχωρήσεις πέραν από τα προκαθορισμένα. Να φτιάξεις καινούριο σχήμα σχέσεων και να δημιουργήσεις μια νέα ταυτότητα που να συμπεριλαμβάνει την παλιά, χωρίς να περιορίζεται όμως απ’ αυτήν. Νομίζω πως κάπως έτσι μοιάζει ο μυστικός παλμός της ανάπτυξης. Μεγαλώνει δουλεύοντας σιγανά πίσω απ’ το εξωτερικό προσωπείο της ζωής. Αν τον πιέσεις ή προσπαθήσεις να τον προσπεράσεις, θα ζημιώσεις. Το να θες να ανακαλύψεις τον προορισμό σου εσύ η ίδια, το να βρεις το ξεχωριστό λόγο που είσαι εδώ, το να επιλέξεις το δρόμο της υλοποίησης του έργου σου είναι το πιο μεγάλο σου δώρο. Το να θες να σου πουν ποιος είναι αυτός ο προορισμός, είναι το ίδιο με το να μην υπάρχεις εσύ, γιατί έχεις παραχωρήσει τη θέση σου σε κάποιον άλλο».

Λίγες μέρες μετά βρέθηκα να κοιτώ τη θάλασσα που έσπαζε στα βράχια ενώ ακουμπούσα στο ξύλινο κιγκλίδωμα που χώριζε το γκρεμό απ’ το δρόμο πίσω μου. Κανένας βράχος δεν ήταν ίδιος με τον άλλο. Πόσο ειρωνική είναι η διαπίστωση πως η αίσθηση του γνώριμου μας απομακρύνει από το είναι μας. Όταν «μάθουμε» κάτι καλά, τότε χάνουμε την ενέργεια και τον ενθουσιασμό που μας προκαλούσε τότε που αυτό το κάτι δεν μας ήταν τόσο οικείο. Μήπως τελικά το γνώριμο, ακριβώς επειδή είναι γνώριμο, δεν το ξέρουμε και τόσο? Φιλίες και σχέσεις υποφέρουν από έντονο μούδιασμα εξαιτίας αυτού του μηχανισμού που ονομάζεται οικειότητα. Άμα «ξέρουμε» τον άλλο αναμένουμε αυτό που ξέρουμε απ’ αυτόν και σκοτώνουμε κάθε πιθανότητα του άγριου που μας ερεθίζει και του μυστήριου που μας συναρπάζει. Συγκεντρωνόμαστε στη γνώριμη εικόνα στην οποία έχουμε συνηθίσει και εξοντώνουμε κάθε υπέροχη πιθανότητα έκπληξης και εξέλιξης. Τελικά η οικειότητα δεν ενώνει, αλλά αποξενώνει. Πιθανόν το πρώτο βήμα στο να ανακαλύψουμε την εσωτερικότητα και το βάθος μας να είναι καλύτερα να καθορίζεται από την απόφαση να βλέπουμε κάθε φορά τον εαυτό μας ως τον απόλυτο ξένο. Κάποιον που μόλις καλωσορίσαμε. Κάπως έτσι ίσως να αγγίξουμε τη μαγική πτυχή της ύπαρξής μας. Αυτή η αντιμετώπιση διασφαλίζει την επιβεβαίωση του ότι δεν μας ανήκει μια αδιέξοδη ζωή αλλά ένας προσωρινός καλεσμένος με ευλογίες και πιθανότητες που δεν θα μπορούσε να εφεύρει ή να κερδίσει.

Μπήκα στο αυτοκίνητό μου και ένοιωσα πως αυτό που κάποτε με τρόμαζε, είχε γίνει η γλυκιά μου πρόκληση. Αυτό που ήταν ιδανικό, είχε γίνει μικρό, αυτό που δεν αγαπούσα είχε γίνει η λατρεία μου, αυτό που αποτελούσε την αγωνία μου με έκανε να γελώ, αυτό που αμφισβητούσα είχε γίνει η τωρινή μου πίστη και η αλήθεια μου είχε γίνει η αχαλίνωτη φαντασία μου.