Η Τελευταία Δεκαετία

Με το iPad και τις άλλες μηχανές ηλεκτρονικής ανάγνωσης να κατακλύζουν την αγορά, τα έντυπα Μέσα Ενημέρωσης μπαίνουν στην τελική περίοδο της ύπαρξής τους, ενώ στην Ελλάδα οι τριγμοί είναι πλέον εμφανείς. Και καθοριστικοί…

Εικονογράφηση: www.allthingsbeautiful.com

Πριν από λίγες μέρες στα μέσα Απριλίου, τη μέρα που το iPad, η εντυπωσιακή μηχανή ηλεκτρονικής ανάγνωσης που σχεδίασε ο Στηβ Τζομπς της Apple, επρόκειτο να κυκλοφορήσει στην αγορά, οι επίδοξοι αγοραστές, είχαν συγκεντρωθεί έξω από τα καταστήματα της εταιρείας, πολύ πριν ανοίξουν. Την πρώτη μέρα της κυκλοφορίας του iPad οι πωλήσεις ξεπέρασαν τις 300.000 κομμάτια μέσα σε λίγες ώρες, αποδεικνύοντας για μια ακόμη φορά την ύπαρξη, ενός δυναμικού κοινού, που προτιμούν πια όχι μόνο να ενημερώνονται ηλεκτρονικά, αλλά έχουν κάνει τον καινούργιο και θαυμαστό ψηφιακό κόσμο μέρος της καθημερινότητάς τους, αλλά κυρίως και μέρος της επαγγελματικής τους υπόστασης. Οι άλλες σχετικές εταιρείες, που παρακολουθούν τις εξελίξεις ετοιμάζουν ήδη τις δικές τους μηχανές ανάγνωσης, που με κάθε καινούργιο μοντέλο θα γίνονται πιο εντυπωσιακές πιο εύχρηστες και πιο ακαταμάχητες. Πολλοί από τον παλιό κόσμο των Μήντια, που πια ανεβαίνει την ανηφόρα, ακόμη δεν μπορούν να καταλάβουν την δυναμική αυτών των εξελίξεων και τις αλλαγές που θα φέρει στον δικό τους κόσμο που πεθαίνει. Όπως έγινε και με τα κινητά τηλέφωνα , που ξεκίνησαν μάλλον διστακτικά την εμπορική τους σταδιοδρομία για να γίνουν σήμερα, ίσως το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας, έτσι και οι μηχανές ανάγνωσης σε λίγο θα έχουν γίνει κι αυτές ένα απαραίτητο παρακολούθημα, του τρόπου που ενημερωνόμαστε , είτε πρόκειται για τις ειδήσεις, είτε για την ανάγνωση περιοδικών και εντύπων, είτε για την ψυχαγωγία μας. Γιατί δεν υπάρχει προηγούμενο, ένα προϊόν, να είναι συγχρόνως και εφημερίδα και περιοδικό και βιβλίο και τηλεόραση και κινηματογράφος και ραδιόφωνο. Είναι ο κόσμος που ήδη έχει περάσει το κατώφλι μας.

Η ελληνική αγορά των Μήντια, αρκετά εξαντλημένη από τις οικονομικές ζημίες, αλλά και σαστισμένη από τις εξελίξεις, παρακολουθεί ανήμπορη πια να χειριστεί το μέλλον της. Πριν από λίγες βδομάδες η Καθημερινή είχε γράψει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο, χαρακτηρίζοντας της αγορά των Μήντια σαν την επόμενη μεγάλη «φούσκα» που όπου νάνε θα αρχίσει να «σκάει». Και δεν είναι μόνο οι ζημιές που παρουσιάζουν οι περισσότερες από τις επιχειρήσεις Μήντια. Το εφιαλτικό είναι το μέρος των υποχρεώσεών τους, που έχει φτάσει πια σε τέτοια ύψη, που θα ήταν αδύνατο να καλυφθεί με τις καλύτερες προϋποθέσεις, πόσο μάλλον σ’ αυτήν την συγκυρία που και τα έσοδα από τις πωλήσεις , αλλά κυρίως από τη διαφήμιση μειώνονται συνεχώς και πια με δραματικούς ρυθμούς. Την κατάσταση έρχεται να επιδεινώσει η απροθυμία πια των Τραπεζών να χρηματοδοτήσουν τον κλάδο, μια και οδεύει σε σίγουρη καταστροφή. Εκείνο όμως που είναι άξιο απορίας, είναι το πώς και το γιατί οι Τράπεζες έχουν χρηματοδοτήσει ήδη με τέτοια ιλιγγιώδη ποσά τις επιχειρήσεις Μήντια, παίρνοντας σαν ενέχυρο μετοχές των εταιρειών που δανείζουν και που σε λίγο δε θα κάνουν ούτε για χαρτί ταπετσαρίες. Ήταν και αυτό ένα μέρος της σάπιας νοοτροπίας, που κατάστρεψε οικονομικά της Ελλάδα, μια και Μήντια ήταν το βασικό κλειδί των πολιτικών εξελίξεων. Τώρα φτάνει και εδώ ο λογαριασμός και θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τι δικαιολογίες θα βρουν οι Τράπεζες για να δικαιολογήσουν αυτές τις τελείως παράλογες χρηματοδοτήσεις.

Τέλος πάντων. Μέσα σ’ αυτό το προβληματικό περιβάλλον, οι αντιδράσεις τω Μέσων Ενημέρωσης, έχουν αρχίσει άλλες φορές να γίνονται σπασμωδικές, άλλες φορές ακατανόητες και άλλες να περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Είναι πολύ δύσκολο ας πούμε να καταλάβει κανείς γιατί ο Πέτρος Κωστόπουλος, που έφυγε από το Χρηματιστήριο για να γλυτώσει το επιπλέον κόστος, προχώρησε πρόσφατα στην έκδοση, ενός ακόμη κουτσομπολίστικου εβδομαδιαίου περιοδικού τη στιγμή που έχει άλλα δυο. Ακόμη πιο ακατανόητη γίνεται η περίπτωση του Σταύρου Ψυχάρη, που από τη στιγμή που πέθανε ο Λαμπράκης και έγινε ο απόλυτος κυρίαρχος στον ΔΟΛ, κάνει ότι μπορεί για να βγάλει από το παιχνίδι τον Βίκτωρα Ρέστη, που ήδη κατέχει το 20% του ΔΟΛ και που -το σημαντικότερο- είναι από τους λίγους επιχειρηματίες που διαθέτουν αυτή τη στιγμή μεγάλη ρευστότητα. Ο ΔΟΛ δεν πρόκειται να ξεπεράσει τα προβλήματά του και αυτό είναι μαθηματικό. Ο Ψυχάρης εκείνο που θα έπρεπε να κάνει στον Ρέστη ήταν να του φτιάξει ένα άγαλμα, μια και η επένδυσή του είναι επένδυση στον Τιτανικό, αλλά με τα λεφτά του θα μπορούσε να τον κρατήσει στην επιφάνεια για πολλά χρόνια ακόμη. Πιθανόν ο Ψυχάρης με τις υπερεξουσίες που απέκτησε, έχασε και το λίγο που του είχε μείνει.

Τελείως περίπλοκη και τελείως καθοριστική για το χώρο ήταν η κατάσταση στον Πήγασο του Μπόμπολα σχετικά με το Πρώτο Θέμα, όπου η σύγκρουση ανάμεσα στις δυο μεριές είχε φέρει την κατάσταση σε αδιέξοδο. Είναι μάλλον βέβαιη η τύχη που θα είχε το Πρώτο Θέμα, αν αποχωρούσε ο Θέμος Αναστασιάδης μαζί με όλους τους του συνεργάτες και μάλιστα έβγαζε τη ίδια εφημερίδα με ελαφρώς παραλλαγμένο τον τίτλο. Η ιστορία τέλειωσε με την υποχώρηση του Μπόμπολα στο θέμα της τιμής και την επανάκτηση των μετοχών του από το Θέμο και τον Καραμήτσο. Ήταν μια νίκη για τον Αναστασιάδη και ενδεικτική για το πόσο έχει εξασθενίσει η θέση των κάποτε κυρίαρχων παλιότερων εκδοτών. Και για τον Θέμο όμως η νίκη είναι πύρρειος. Είναι μεγάλο το δάνειο που χρεώθηκε για να πάρει τις μετοχές, αλλά το πιο δυσοίωνο είναι ότι τη χρονιά που πέρασε το Πρώτο Θέμα, παρά την πρωτιά στις κυκλοφορίες είχε ήδη ζημιές γύρω στο 1,5 εκ. ευρώ και η φετινή, όπως και οι επόμενες χρονιές προμηνύονται δυσκολότερες.

Αυτή η ιστορία είναι ίσως και η πιο χαρακτηριστική για τον πόλεμο που μαίνεται στον κυριακάτικο κυρίως Τύπο ανάμεσα στον κόσμο των παλιότερων εκδοτών και σε αυτόν των νεώτερων που ξεπήδησαν από τα τηλεοπτικά πλατό κυρίως, Χατζηνικολάου, Αναστασιάδης, Τριανταφυλλόπουλος. Το κακό είναι πως σε κάποιο εύρος χρόνου και οι δυο αυτοί κόσμοι είναι καταδικασμένοι.