Οι Ευθύνες του Τύπου

Μετά το πρώτο μικρό ψάρι που έφερε στο φως η «χορηγία» Μαντέλη, είναι καιρός να πάμε και στα μεγάλα ψάρια.

Εικονογράφηση: Max Beckmann "Still Life With 3 Skulls",1945

Πριν από ενάμιση μήνα περίπου σε κάποιο από τα δελτία ειδήσεων του Άλτερ, ο Νίκος Χατζηνικολάου είχε μεταξύ άλλων καλεσμένο σ ένα από τα παράθυρα και τον πρώην Υπουργό Δικαιοσύνης, επί Νέας Δημοκρατίας, Νίκο Δένδια. Η συζήτηση εκείνο το βράδυ ήταν για το Βατοπέδι και σε κάποια στιγμή ο Νίκος Χατζηνικολάου, ρώτησε τον Νίκο Δένδια, αν κατά την εκτίμησή του επρόκειτο να κληθεί στην Εξεταστική και ο πρώην Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής. Ο Νίκος Δένδιας του απάντησε «θα αστειεύεστε βέβαια». Αν σε κάποια εκπομπή του ο Νίκος Χατζηνικολάου, θεωρήσει κάποιο σχόλιο υποτιμητικό είτε για το ίδιο, είτε για τον δημοσιογραφικό κλάδο γενικότερα, τότε γίνεται πολύ επιθετικός. Έτσι και εκείνο το βράδυ, όπου η επιθετικότητα εκφράστηκε με συνεχείς διακοπές του «αντιπάλου».

Κάποιο άλλο βράδυ ο Γιάννης Πρετεντέρης σε μια εκπομπή του έβαλε για θέμα της συζήτησης τις ευθύνες των Μέσων Ενημέρωσης στη διαμόρφωση της κρίσης πουν έφερε την Ελλάδα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η συζήτηση αυτή κράτησε πάνω κάτω μισή ώρα χωρίς να βγει κανένα συμπέρασμα χωρίς καν να θιγεί το θέμα.

Ήταν και οι δυο αυτές περιπτώσεις χαρακτηριστικά παραδείγματα της υπερβολικά μεγάλης εξουσίας που έχουν αποκτήσει τα Μέσα Ενημέρωσης, πάνω στη διαμόρφωση της πολιτικής και οικονομικής πραγματικότητας τα τελευταία τριάντα χρόνια, όταν «ωρίμασε» το σκηνικό της Μεταπολίτευσης. Έτσι το να συμπεράνει κανείς τι ήταν πετυχημένο δημοσιογραφικά και τι όχι στην Ελλάδα, παραμένει ένα ερώτημα χωρίς απάντηση. Γιατί εδώ και περισσότερο από τριάντα χρόνια το ζητούμενο για τα Μέσα Ενημέρωσης στην Ελλάδα δεν ήταν η αποκάλυψη , αλλά η συγκάλυψη. Σε επίπεδο τηλεοπτικών ειδήσεων η μέθοδος της συγκάλυψης απέκτησε συγκεκριμένα και ευδιάκριτα χαρακτηριστικά. Όταν υπάρχει κάποιο θέμα φωνάζουμε έναν «κατήγορο» και έναν «υπερασπιστή» και αφού ο δημοσιογράφος θέσει το θέμα αφήνουμε τους δυο «μονομάχους» να μιλάνε ο ένας πάνω στον άλλο, ώστε κανείς να μην καταλαβαίνει τίποτα. Έτσι και το θέμα έχουμε θέσει, αλλά και κανείς δεν μπορεί να καταλήξει σε κανένα συμπέρασμα. Ήταν ο Γκέμπελς στην ελληνική εκδοχή του.

Από τη στιγμή που το διεφθαρμένο σύστημα της Μεταπολίτευσης έφτασε στα όριά του μέσα από απίστευτες καταχρήσεις, που αποκαλύπτονται γιατί πια δεν μπορούν να συγκαλυφθούν, το θέμα της εποχής έχει γίνει ο χρηματισμός του πολιτικού προσωπικού και άλλων εμπλεκομένων. Κανείς όμως δεν κάνει λόγο γι αυτούς που χρημάτιζαν αυτούς που χρηματίζονταν. Και εδώ υπάρχει ένα βασικό θέμα. Πώς να αποκαλύψεις κάποιο θέμα και να κάνεις έρευνα για κάποιο σκάνδαλο, όταν αυτός που κρύβεται από πίσω είναι το αφεντικό σου. Εδώ είναι το πρόβλημα και είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον όταν αυτοί που πρέπει να αποκαλύψουν την βαθειά πηγή των σκανδάλων, είναι αυτοί που τα έκαναν. Ένας γρίφος που λύνεται μόνο με τον τρόπο που ο Μέγας Αλέξανδρος έλυσε τον Γόρδιο Δεσμό, μόνο που στην περίπτωσή μας έχουμε μεν Γόρδιο Δεσμό , αλλά δεν φαίνεται πουθενά και κανένας Μέγας Αλέξανδρος.

Ο τρόπος που στήθηκε το αμαρτωλό σύστημα της Μεταπολίτευσης ήταν σχετικά απλός. Καθώς πλησιάζαμε στα τέλη της δεκαετίας του εβδομήντα, δυο πράγματα είχαν αρχίσει να γίνονται φανερά. Πρώτον το ότι το Πασόκ θα ανελάμβανε σύντομα τα ηνία της εξουσίας και δεύτερον το ότι με την ένταξή μας στην τότε ΕΟΚ, θα άρχιζαν να εισρέουν στην Ελλάδα, τεράστια κεφάλαια. Στο Σικάγο την εποχή της ποτοαπαγόρευσης, για να μην τρώγονται οι γκάνγκστερς μεταξύ τους χωρίς λόγο, χωρίστηκε η περιοχή σε τομείς στα όρια των οποίων θα μπορούσε να δράσει η κάθε συμμορία χωρίς να μπαίνει στα χωράφια κάποιας άλλης. Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης δεν υπήρχαν τομείς περιοχών για να μοιραστούν ανάμεσα στους γκάνγκστερς, αλλά τομείς δραστηριότητας. Με μια μοιρασιά που είχε κάποια αναλογία με τους πολιτικούς σχηματισμούς που επρόκειτο να κυβερνήσουν, δηλαδή το Πασόκ και τη Νέα Δημοκρατία. Έτσι άλλος πήρε τα Δημόσια Έργα, άλλος τις Τηλεπικοινωνίες, άλλος τα Πετρέλαια, άλλος τους Εξοπλισμούς κλπ. Για να μπορέσει να λειτουργήσει όμως αυτό το σύστημα χωρίς τα προσκόμματα που θα δημιουργούσε η αληθινή δημιουργία των Μέσων Ενημέρωσης, κρίθηκε απαραίτητο τα γιγαντιαία συμφέροντα που θα δημιουργούσε η καινούργια μοιρασιά, να καλυφθούν με την άλωση των χώρων της Ενημέρωσης. Από την αρχή ήδη της δεκαετίας του ογδόντα το καινούργιο μεγάλο κεφάλαιο, είχε αλώσει σχεδόν κάθε πηγή ανεξάρτητης πληροφόρησης. Και αν κάποιος από αυτό το χώρο είχε την ατυχή ιδέα να κάνει σωστά τη δουλειά του, τότε δεν θα εύρισκε απέναντί του, μόνο τα καινούργιο εκδοτικό κατεστημένο που είχε εν τω μεταξύ δημιουργηθεί, αλλά και την πολιτική δικαστική και όποια άλλη εξουσία. Έτσι σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και με την βοήθεια της τρομοκρατίας, το καινούργιο σύστημα οχυρώθηκε πλήρως και από κάθε άποψη απέναντι στους κινδύνους. Παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, ο κύριος στόχος της τότε τρομοκρατίας, δηλαδή της 17 Νοέμβρη κλπ, ήταν η δημιουργία αυτού του καινούργιου κατεστημένου συμφερόντων, που κατάκλεψε το σύμπαν.

Η ενημέρωση όλα αυτά τα χρόνια, ακόμη και τώρα που το σύστημα αυτό έχει αρχίσει να σπάει, υπάκουε βασικά στους κανόνες ενός ολοκληρωτικού συστήματος, που τάιζε επί χρόνια τους ιθαγενείς με δήθεν ενημέρωση. Έτσι ακόμη και τώρα, αν εξαιρέσεις την υπόθεση της Ζήμενς, στην ελληνική δημοσιογραφία υπάρχουν χρηματιζόμενοι, αλλά όχι και χρηματίζοντες. Εκείνοι δηλαδή που κοστολόγησαν κάθε δημόσιο έργο και κάθε παραγγελία του δημοσίου, με μια προσαύξηση που ξεπερνούσε και το 100% του πραγματικού κόστους. Οι αρχιγκάνστερς που έχουν κατακλέψει ότι μπορούσαν, δεν είναι πάρα κάποιο πασίγνωστοι καναλάρχες, εκδότες και επιχειρηματίες. Το πως θα μπορέσει να βρει λύση και αυτό το πραγματικά πονεμένο πρόβλημα, παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστο, αλλά και το βασικό ζητούμενο της εποχής.