Τα Κόμματα

Οι Έλληνες πολίτες άργησαν πολύ να αντιληφθούν ότι τα κόμματα και κυρίως τα κόμματα εξουσίας δεν είναι παρά ιδιόρρυθμες επιχειρήσεις. Αλλά πάντως επιχειρήσεις.

Εικονογράφηση: THE MONEY GAME Scott Moore

Εκείνο το πρωινό προς το τέλος του Σεπτέμβρη ήταν γλυκό σχεδόν καλοκαιρινό, ή έστω ελαφρώς φθινοπωρινό. Ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος μαζί με τη σύζυγό του Άννα Μαρία, είχαν ετοιμαστεί για μια μικρή βόλτα. Ποτέ δεν θα μάθουμε αν αυτή η βόλτα ήταν προσχεδιασμένη ή τυχαία. Και ο λόγος ήταν γιατί εκείνο το πρωινό ο φορτηγατζήδες που συνέχιζαν τις κινητοποιήσεις τους επί δυο βδομάδες ήταν εκείνη τη στιγμή συγκεντρωμένη στο Σύνταγμα διαμαρτυρόμενοι για την επικείμενη ψήφιση του που προέβλεπε την απελευθέρωση του ως τότε κλειστού επαγγέλματός τους. Τυχαία ή προσχεδιασμένη η βόλτα του πρώην βασιλικού ζεύγους είχε τα ρίσκα της.

Όταν ο Κωνσταντίνος βγήκε έξω με τη Άννα Μαρία δίπλα του, οι σκηνές που εξελίχτηκαν ήταν από απροσδόκητες έως σουρεαλιστικές. Οι εξαγριωμένοι φορτηγατζήδες που όπως και άλλες τάξεις πολιτών, υποδέχονται συχνά τα πολιτικά πρόσωπα εκεί που τα συναντούν τυχαία, σε ταβέρνες ή αλλού, συχνά με όχι καλό τρόπο, περικύκλωσαν τον Κωνσταντίνο και άρχισαν να τους σφίγγουν το χέρι. Για λίγο από κάποιους ακούστηκε και το σύνθημα «Εσένα θέλουμε». Απροσδόκητο οπωσδήποτε. Θύμιζε μια σκηνή από το παρελθόν. Ή μήπως αποτελεί και σκηνή από κάποιο εξ ίσου απροσδόκητο μέλλον; Έτσι όπως έχουν γίνει τα πράγματα στην Ελλάδα με τη δυσαρέσκεια για το πολιτικό σύστημα να έχει φτάσει στο ζενίθ, ότι και να υποθέσουμε για το μέλλον, μπορεί και να πέσουμε μέσα, γιατί κανείς δεν μπορεί να ξέρει πως θα εξελιχθούν τα πολιτικά πράγματα. Και αυτό είναι κάτι που θα αρχίσουμε να βλέπουμε τις προοπτικές του αυτό το χειμώνα.

Από τον Εμφύλιο Πόλεμο και μετά, από το 1950 δηλαδή η Ελλάδα πέρασε τρεις πολιτικές περιόδους. Την περίοδο της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, την περίοδο της Δικτατορίας και την Μεταπολίτευση. Ο ελληνικός λαός μπήκε στην Μεταπολίτευση με πολλά και διαφόρων ειδών τραύματα, που ξεκίνησαν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και με διάφορους τρόπους συνεχίστηκαν μέχρι το 1974. Αλλά μπήκε κυρίως με ελπίδα και έχοντας σε μεγάλο βαθμό τις τύχες του στα χέρια, μια και υπήρχαν όλες οι ευκαιρίες για ένα καλύτερο μέλλον με μια Δημοκρατία, που όσο πήγαινε και εδραιωνόταν. Είναι πολύ λυπηρό το ότι μετά από όλα αυτά η Ελλάδα σήμερα βρίσκεται στη θέση που βρίσκεται. Είναι πολύ δύσκολο να βγάλουμε ακόμη συμπεράσματα, αυτά θα τα βγάλει η Ιστορία στο μέλλον από κάποια απόσταση. Αλλά πολλοί έχουν ήδη σχηματίσει την πεποίθηση ότι η Μεταπολίτευση θα μείνει για πάντα με το στίγμα μια από τις χειρότερες πολιτικές περιόδους στην Ιστορία μας.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ανέβηκε στην εξουσία, δίνοντας τροφή στα όνειρα της μεγαλύτερης μάζας των Ελλήνων πολιτών που ως τότε αισθάνονταν ή βρίσκονταν στο περιθώριο. Ήταν καλή αυτή η προσπάθεια της ενσωμάτωσης και λίγο πολύ ένα φαινόμενο παγκόσμιο. Και εκεί έγινε και το μεγάλο λάθος και χάθηκε η μεγάλη ευκαιρία. Αντί αυτή η μεγάλη μάζα να μπει κυρίως στην παραγωγική διαδικασία με σύγχρονα κίνητρα επιχειρηματικότητας, προκρίθηκε η μέθοδος της αθρόας πρόσληψης δημοσίων υπαλλήλων, που σιγά σιγά θα μεταβάλλονταν σ’ ένα κομματικό στρατό. Δυστυχώς αντί για την παραγωγικότητα, την επιχειρηματικότητα και τον ανταγωνισμό δημιουργήθηκε ένα μοντέλο σοβιετικού τύπου, έτσι ώστε η μεγάλη επιχειρηματικότητα να αναπτυχθεί μόνο από τη σχέση με το κράτος και όχι με τα δεδομένα του ανταγωνισμού, εγχώριου και διεθνούς. Ο Θόδωρος Πάγκαλος το είπε πρόσφατα. «Εμείς όλοι φταίμε, που σας προσλαμβάναμε με δανεικά».

Τόσο απλό και τόσο καταστροφικό. Για τριάντα χρόνια τα ελληνικά κόμματα εξουσίας έφτιαχναν στρατούς, πληρωμένους με δανεικά, έτσι ώστε συγχρόνως να μην δίνει κανείς σημασία στις υπόγειες διαδρομές που ακολουθούσε το μαύρο χρήμα, για να φτάσει στις τσέπες πολιτικών και άλλων ενδιάμεσων. Η κατάληξη ήταν μοιραία.

Και έτσι κάπως τα πολιτικά κόμματα, που κανονικά θα έπρεπε να είναι οι στυλοβάτες και το παράδειγμα της δημόσιας ηθικής , μετεξελίχθηκαν σταδιακά σε κάποιο είδος ιδιόρρυθμων επιχειρήσεων, με κύριο προσόν την κατασπατάληση του δημόσιου χρήματος. Δυστυχώς κανείς, εκτός από ελάχιστους που συνήθως χαρακτηρίζονταν γραφικοί, δεν έδινε σημασία σ’ αυτό το βουνό του χρέους που σχηματιζόταν με τα ελλείμματα που συσσωρεύονταν.

Η αποκάλυψη της πραγματικότητας υπήρξε καταλυτική και τραυματική και το σοκ της θεραπείας ακόμη πιο καταλυτικό. Το να προβλέψει κανείς το μέλλον τώρα αποτελεί μια πολύ παρακινδυνευμένη υπόθεση.