The edge of a cliff

Σπύρος Δημητρίου

Εικονογράφηση: Claude Monet, Edge of the Cliff at Pourville, 1882, Λάδι σε καμβά

Κάποιες φορές η λύση στο όποιο πρόβλημα και η ομορφιά που κάθε τέτοια λύση συνεπάγεται για τη ζωή μας, είναι δίπλα μας και εμείς, απασχολημένοι στο κυνήγι της άλλης, της εννοούμενης ως καλύτερης, δεν μπορούμε την δούμε.

Είχε πάρει να σκοτεινιάζει. Τουλάχιστον έτσι μου φάνηκε, μέσα στη θολούρα του μυαλού, όταν βρέθηκα να σκαρφαλώνω σε εκείνη τη χειμωνιάτικα έρημη βραχώδη ακροθαλασσιά. Βράχοι και πάλι! Δεν πήγαινα κάπου συγκεκριμένα, τυχαία βρέθηκα εκεί, μα το είχα ανάγκη. Εντελώς τυχαία κατάλαβα που βρίσκομαι. Συνειδητοποίησα όμως ότι ήμουν σε μέρος μακρινό, πρωτόγνωρο, ίσως και εχθρικό και με έπιασε απελπισία.

Είναι στιγμές που θέλω να είμαι κοντά στη θάλασσα, χωρίς να ψάχνω το από που έρχομαι και το που πηγαίνω. Σήμερα όμως θυμήθηκα το από που έρχομαι και επεθύμησα έντονα να γυρίσω πίσω. Θα πρόφταινα άραγε να είμαι κοντά σε όσα μου είχαν λείψει, πριν με πάρει και πάλι η νύχτα και με οδηγήσει για άλλη μία φορά στο βαθύ της σκοτάδι; Μα ήμουν τόσο κοντά και πάλι! Μετά από τόση δουλειά που έμοιαζε τόσο ίδια και τόσο ανακάτεμα με το παρελθόν. Ίδιες καταστάσεις που τις είχα ξαναζήσει, με έκαναν να έχω ανάγκη αυτή την άκρη. Άλλος ένας κύκλος κλείνει. Μα ήταν τόσο σύντομος αυτός! Την ίδια εκείνη στιγμή δεν ήξερα ποιος είναι ο επόμενος!

Αλήθεια, πόσο καιρό λείπω; Και γιατί ήρθα και πάλι εδώ; Και όμως, μόνος μου αποφάσισα να βαδίσω στον ίδιο δρόμο, αντί να σταματήσω πριν τη στροφή. Ξαφνικά μου φάνηκε πως ήταν ξημέρωμα και όχι βράδυ! Έμοιαζε με εκείνο το πρωινό που δεν ήξερα αν είναι ανατολή ή δύση. Θυμήθηκα τα χρυσαφένια χρώματα του ήλιου και ίσως να επεθύμησα να γυρίσω πίσω σε εκείνο που τελευταία θεωρώ σαν το σπίτι μου. Εκεί που έβλεπα τα άστρα να λάμπουν και δεν ήξερα που τα οδηγούν τα μαζεμένα σύννεφα. Σα να κινούνται γρήγορα τα σύννεφα απόψε. Πάλι σκέφτηκα, που να πάω τώρα και τρόμαξα για άλλη μία φορά. Κατάλαβα όμως ότι σε αυτή την ιστορία, δεν ήμουν μόνον εγώ χαμένος, είδα κι άλλους να έρχονται, να κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση και προς στιγμήν ησύχασα. Έβλεπα τις σκιές, αλλά δεν ήξερα αν αυτοί που με ακολουθούν έρχονταν από το παρελθόν, το παρόν ή το μέλλον. Σίγουρα θα ήθελα το τελευταίο, ήταν όμως έτσι;

Έπρεπε πρώτα να κάνω κουβέντα με τον εαυτό μου. Δεν είχε σπίτια γύρω, δεν είχε κόσμο, μα εγώ τα έβλεπα. Δεν είχε δρόμο, μα εγώ οδηγούσα. Είχε απλά ένα μονοπάτι που το περπατούσα, που με οδήγησε σε βράχια που σκαρφάλωσα, μέχρι που βρήκα εκείνη την παλιά πολεμίστρα. Και είδα με τα μάτια της φαντασίας τα πολυβόλα, που όμως είχαν παράξενα σιγήσει.

Στήριξα την πλάτη μου πάνω στην παλιά πολεμίστρα, πάνω στην τραχιά της επιφάνεια που είχε αλλοιωθεί από το κύμα και το χρόνο. Έψαξα αμήχανα τις τσέπες μου και άναψα ένα τσιγάρο. Ένοιωσα τη μελαγχολία να με κυριεύει, έκλεισα τα μάτια και η σκέψη μοιραία με οδήγησε και πάλι σε αυτό που λέμε δουλειά, που μόνο με δουλειά τελικά δε μοιάζει... Άραγε μπορώ να ξεφύγω από αυτήν; Και γιατί να ξεφύγω, αφού την κάνω καλά, πετυχαίνω σε αυτή και μου αρέσει, παρά την πίκρα και την απογοήτευση που ενίοτε πολύ συχνά μου δίνει!

Και ξαφνικά, εκεί που πίστευα πως είχα βάλει μια τάξη στη ζωή μου, εκείνη πέρασε και πάλι σαν αστραπή μπροστά από τα μάτια μου, συμπυκνώνοντας μικρές ή μεγάλες στιγμές. Τότε θυμήθηκα τις νύχτες που κοίταγα τη θάλασσα παρέα με τη Μοίρα. Νερό ήρεμο σαν λάδι, να ασημοπαίζει με τα μικρά ψαράκια μοιάζοντας με το διάχυτο υδράργυρο του κεφαλιού μου. Σα να μην μπορούσαν και αυτά να αντισταθούν στην ομορφιά και τη λάμψη του φεγγαριού και έβγαιναν στην επιφάνεια για να πάρουν λίγο από το άπλετο φως του. Οι αχινοί φαίνονταν και αυτοί καθαρά από τη φεγγαρόφωτη ακροθαλασσιά, δίνοντας ένα ακόμη δείγμα της καθαρότητας των νερών που απλώνονταν μπροστά μου. Δεν τους αποφεύγω όμως, όσο και να φαίνονται. Τους πατάω κάθε φορά και γεμίζω αγκάθια.

Τελικά, καλή μου Μοίρα, όλα τα πράγματα συμβαίνουν επειδή συγκεκριμένα γεγονότα ή συγκεκριμένες καταστάσεις μας ωθούν να κάνουμε συγκεκριμένες επιλογές και να ενεργούμε έτσι, ή απλά είναι εκείνα που επιλέγουμε, επειδή δεν έχουμε άλλο συνομιλητή από τη μοναξιά μας; Και εύλογα ξαναμπαίνει το ερώτημα: Μήπως είναι και πάλι όλα προκαθορισμένα;

Έχω ζήσει στιγμές που καθορίστηκαν από δικές μου αποφάσεις, οι οποίες εκ των υστέρων αποδείχθηκαν λάθος, διότι δεν ανταποκρίνονταν τελικά στα θέλω μου, διότι τελικά δε με αντιπροσώπευαν ολοκληρωτικά, διότι δεν ήταν ο εαυτός μου. Γιατί να λειτουργούμε άραγε με αυτόν τον τρόπο; Γιατί ακολουθούμε το δρόμο που δε γνωρίζουμε και που δε θα τον περπατούσαμε κάτω από άλλες συνθήκες; Μήπως αυτή η συμπεριφορά είναι η ύστατη προσπάθεια αυτοάμυνας, ή αυτοπροστασίας; Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι δε μου κάνει πια αίσθηση και ότι μετά από τόσα και τόσα, έχω πάθει ένα είδος ανοσίας.

Αναρωτιέμαι καθισμένος στην πολεμίστρα μου, αν κάποια πράγματα συμβαίνουν για να μας ταρακουνήσουν, ή συμβαίνουν γιατί απλά έτσι είναι η ζωή. Κάποιοι άνθρωποι, κάποιες στιγμές ή έστω κάποια γεγονότα, τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες θα μας γέμιζαν με χαρά και ευτυχία, μοιάζουν να γυρίζουν τούμπα και να μας παρασύρουν σε έναν κυκεώνα σκέψεων που τριγυρίζουν άναρχα και άτακτα ανάμεσα στους αμέτρητους λαβύρινθους του μυαλού μας. Και ξέρω καλά πως αν έστω και για μια στιγμή χαθεί ο προσανατολισμός, το αποτέλεσμα είναι αντίθετο από το επιθυμητό, διαφορετικό από εκείνο που τελικά αξίζουν οι ίδιες οι επιλογές.

Προσπάθησα πολλές φορές να αναλύσω εκείνες τις καταστάσεις που με οδήγησαν σε συγκεκριμένες ενέργειες, οι οποίες σε ένα διαφορετικό τόπο και χρόνο θα με γέμιζαν με ευτυχία και πληρότητα. Μήπως τελικά αυτό που οι άνθρωποι ορίζουν ως μοιραίο είναι απλά μια δικαιολογία, ώστε να νιώσουν απαλλαγμένοι από τύψεις και ενοχές, αποκρύπτοντας από τον εαυτό τους την ουσία της αλήθειας; Και αν τελικά συγκεκριμένες πράξεις χαρακτηρίζονται ως μοιραίες, μήπως τελικά αδικούμε κάποιους ανθρώπους πέρα από τον εαυτό μας; Μήπως τα λανθασμένα θέλω, ή τα σωστά θέλω σε λάθος στιγμές, μας οδηγούν σε επακόλουθες λανθασμένες επιλογές ανθρώπων; Μήπως αυτό που δεν μπορούμε να έχουμε, το αναζητούμε με λάθος τρόπο; Κι αν συμβαίνει αυτό, δεν αδικούμε με αυτόν τον τρόπο τον εαυτό μας και ταυτόχρονα τους ανθρώπους γύρω μας; Υπάρχει τελικά λογική σε όλα;

Θα ήθελα να μπορούσα έστω και για λίγο να κλείσω το διακοπτάκι του μυαλού, που ενεργοποιεί τη σκέψη και απλά να φωνάξω. Άλλωστε εδώ στην ερημιά ποιος θα με ακούσει;

Τι σχέση έχω εγώ με τα βράχια; Αναρωτιέμαι και πάλι γιατί καταλήγω πάντα εκεί στα δύσκολα! Μήπως είναι εκείνα τα άλλα βράχια, τα ορεινά, που με κατατρέχουν; Μάλλον καταλήγω εδώ επειδή με παρέα ή χωρίς, η άκρη του βράχου μοιάζει να είναι το δικό μου Καταφύγιο.

Γύρισα σπίτι. Έμεινα να κοιτάζω το σκοτεινό ταβάνι μήπως και φωτίσει και δω τη λύση γραμμένη πάνω σε αυτό. Μα τίποτα. Και αυτό τόσα χρόνια το ίδιο είναι.

Τελικά κάποιες φορές η λύση στο όποιο πρόβλημα και η ομορφιά που κάθε τέτοια λύση συνεπάγεται για τη ζωή μας, είναι δίπλα μας και εμείς, απασχολημένοι στο κυνήγι της άλλης, της εννοούμενης ως καλύτερης, δεν μπορούμε την δούμε. Για αυτό το λόγο και μόνο για το επόμενο βράδυ που μοιάζει να έρχεται, που φέρνει ένα νέο, ίσως καλύτερο ξημέρωμα, αφέθηκα, έστω και για λίγο, σε εκείνο το ταξίδι που έπρεπε να είχα κάνει εδώ και καιρό. Εκείνο που νοητά θα με ταξιδέψει ανάμεσα σε όσους έχασα, σε όσους ήταν εκεί και τους αδίκησα, σε όσους είναι έτοιμοι να μου δώσουν αυτά που από καιρό λαχταράμε όλοι και που απλά δεν παραδεχόμαστε ...

The edge of a cliff
I'm really okay, thanks,
there's nothing to witness
I said as I looked back from the edge of a cliff
The old man looking down lent over the ridge struck
with a grin as if a blessing had hit him.

I slumped on the jut of the cliff
Just leave me alone, this is none of your business
I will, said the old man, but just one thing,
And what he said was so lovely it stunned me.

He said: I lay right there once at the edge of the rock.
I was ready to jump, I was ever so lost,
But this gentleman stopped and said something I never forgot

Chorus
For billions of years since the outset of time
Every single one of your ancestors has survived
Every single person on your mum and dad's side
Successfully looked after and passed on to you life.
What are the chances of that, like?
It comes to me once in a while
And everywhere I tell folk it gets the best smile.

And then the old man walked away and out of sight
Til the sound of him hiking turned
to the sound of silence.
I just froze in a profound surprise and from down
on my pride I found a smile to my eyes.

And for many days again I've been passing the same cliff
and on many occasions I'd chance on the same thing.

Laying in the moss, in the same way I was would be another man
looking like he needed a change of luck.

So I'd say: I lay right there once at the edge of the rock.
I was ready to jump, I was ever so lost,
But this gentleman stopped and said something I never forgot