Η Υπερθέρμανση του Μυαλού

Άρης Τερζόπουλος

Η θεωρία πως το διοξείδιο του άνθρακος που εκλύεται στην ατμόσφαιρα ευθύνεται για την υπερθέρμανση του πλανήτη, έχει γίνει μια παγκόσμια επιχείρηση.

Πηγές Εικόνων: http://climate.nasa.gov

Ο αυτοκινητόδρομος που οδηγεί από το κέντρο προς τα ανατολικά του Λος Άντζελες, έχει σε κάποια σημείο πλάτος που χωράει έξη ή και εφτά λωρίδες κυκλοφορίες. Και τις καθημερινές αλλά και περισσότερο τα Σαββατοκύριακα ο αυτοκινητόδρομος αυτός είναι γεμάτος από οχήματα που κινούνται και προς τις δυο κατευθύνσεις. Αν φεύγοντας κανείς από το Λος Άντζελες κοιτάξει κανείς προς τα πίσω τις περισσότερες μέρες θα δει την πόλη καλυμμένη από το γνωστό της νέφος που μοιάζει σαν κι αυτό της Αθήνας. Λίγο πιο έξω τα πράγματα αλλάζουν. Κι αν απομακρυνθεί κανείς λίγο περισσότερο προς τα ανατολικά και φτάσει στους δρόμους που οδηγούν προς την έρημο Μοχάβε τα πράγματα αλλάζουν ακόμη περισσότερο. Ο αέρας είναι πεντακάθαρος και η αφιλόξενη έρημος διατηρεί την μυστηριώδη γοητεία της. Αν βγεις έξω μια ανοιξιάτικη μέρα και ο ήλιος λάμπει τότε μπορείς άνετα να κάτσεις έξω και μ’ ένα τα-σερτ, ανάλογα και με τον καιρό. Αν την ίδια μέρα όμως κάποιο σύννεφο καλύψει τον ήλιο, η θερμοκρασία αλλάζει γρήγορα, πράγμα που σε κάνει να ρίξεις στους ώμους σου ένα μπουφάν ή ένα πουλόβερ. Αυτό όμως το διαπιστώνει εύκολα και όποιος αθλείται στο ύπαιθρο χειμώνα ή καλοκαίρι και σε μια μέρα όπου τα σύννεφα καλύπτουν κατά διαστήματα τον ήλιο. Ιδίως για όσους αθλούνται το καλοκαίρι η διαφορά στην αντοχή και σε όλες τις άλλες λειτουργίες του σώματος την ανάσα μας κλπ το να είσαι κάτω από τον ήλιο ήτο να είσαι στη σκιά, κάνει όλη τη διαφορά.

Από την αρχή του εικοστού αιώνα όταν η εκβιομηχάνιση σιγά σιγά κατέλαβε τα πάντα και τα μηχανήματα είτε αυτά που έκαιγαν κάρβουνο, δηλαδή σκέτο άνθρακα είτε οτιδήποτε άλλο και όταν οι μηχανές εσωτερικής καύσης, τα αυτοκίνητα , τα αεροπλάνα τα πλοία και πολλά εργοστάσια άρχισαν να εκλύουν στην ατμόσφαιρα διοξείδιο του άνθρακα, η θερμοκρασία στον πλανήτη είχε αρχίσει σταδιακά να αυξάνεται. Ξαφνικά όμως στη διάρκεια της δεκαετίας του εβδομήντα και ενώ οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα είχαν αυξηθεί σημαντικά, η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας έπεσε κατά μέσο όρο. Αυτό έκανε πολλούς στην Αγγλία ιδιαίτερα να θυμηθούν μια περίοδο που αναφερόταν στα ιστορικά ντοκουμέντα και συνέβη στη διάρκεια του 14ου αιώνα, όταν η ατμόσφαιρα της γης έπεσε σημαντικά με αποτέλεσμα η περίοδος αυτή να έχει μείνει στην ιστορία ως ο μίνι παγετώνας. Υπάρχουν σχετικές γκραβούρες της εποχής που δείχνουν τον Τάμεσι παγωμένο, κάτι που δεν έχει συμβεί πάλι από τότε. Εκείνη την εποχή στη Βρετανία, γύρω στο 1975, είχε πέσει και ένας μικρός πανικός, καθώς οι ιδιαίτερα χιονισμένοι χειμώνες είχαν κάνει πολλούς επιστήμονες αλλά και δημοσιογράφους να πιστεύουν, ότι ο πολιτισμός μας επρόκειτο και πάλι να μπει σε μια περίοδο ενός μίνι παγετώνα, που όπως είναι φυσικό, πολλοί φοβόντουσαν ότι θα μπορούσε να ανατρέψει τις οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες. Τότε ήταν που για πρώτη φορά κάποιος επιστήμονας στο Λονδίνο, διατύπωσε την άποψη ότι η ανθρωπότητα θα μπορούσε να αποφύγει αυτόν τον μίνι παγετώνα με τις μηχανές εσωτερικής καύσης με την θερμότητά τους και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπουν στην ατμόσφαιρα. Η διάλεξή του αυτή δεν ήταν ιδιαίτερα σπουδαία, αλλά για κάποιο περίεργο λόγο φαίνεται πως εντυπωσίασε ιδιαίτερα τους δημοσιογράφους κυρίως που παρακολουθούσαν την διάλεξή του και από τότε άρχισε για πρώτη φορά να αναφέρεται στο Τύπο, ο όρος «φαινόμενο του θερμοκηπίου» και η σχέση του με το διοξείδιο του άνθρακα που εκλύουν στην ατμόσφαιρα οι μηχανές εσωτερικής καύσης. Όπως συμβαίνει συχνά και με πάρα πολλά γεγονότα στη ζωή μας αυτή η θεωρία, αν και όχι εύκολα αποδείξιμη έγινε πολύ λαοφιλής, από τους πιο «προχωρημένους» ιδίως στον χώρο του Τύπου. Με την μεγάλη ανάπτυξη των πόλεων και την τεράστια αύξηση των πληθυσμών τους εκείνα τα χρόνια, που έφερε και μεγάλη ανάπτυξη των μηχανοκίνητων μέσων, μέσα στις πόλεις ήταν φανερό ότι οι μηχανές εσωτερικής καύσεως επηρέαζαν σημαντικά την ατμόσφαιρα των πόλεων, καθώς το διοξείδιο του άνθρακα μπλοκαριζόταν ανάμεσα στα στενά δρομάκια των πόλεων, τόσο που σε πολλές περιπτώσεις μπορούσες να το μυρίσεις, όσο πιο πολύ πλησίαζες στο κέντρο της πόλης. Ήταν εποχή που το νέφος είχε αρχίσει να εμφανίζεται πάνω από τις πόλεις, κάνοντας τη ζωή των κατοίκων του δυσκολότερη και λιγότερο υγιή. Αλλά ακόμη ο όρος «φαινόμενο του θερμοκηπίου» δεν είχε διαδοθεί πλατιά. Το 1989 όταν έπεσε το τείχος του Βερολίνου και μαζί μ’ αυτό κατέρρευσε το σοβιετικό μπλοκ, πολλοί από τους πρώην αριστερούς είτε της Δύσης είτε της Ανατολής, καθώς η πολιτική τους θεωρία δεν τους κάλυπτε πια ιδεολογικά, μεταβλήθηκαν σε «οικολόγους» ή «πράσινους».

Οι οικολόγοι και οι πράσινοι ήταν αυτοί που αγκάλιασαν περισσότερο από κάθε άλλον την θεωρία του «θερμοκηπίου», καθώς ταίριαζε και με τα ακόμη αντικαπιταλιστικά αισθήματά τους. Έτσι η θεωρία του «φαινομένου του θερμοκηπίου» άρχισε να γίνεται μια μεγάλη παγκόσμια μόδα. Από τότε κάθε αλλαγή του καιρού, κάθε διαφοροποίηση από τα συνηθισμένα, κάθε καταστροφική πλημμύρα, κάθε τυφώνας, κάθε μεγάλη χιονόπτωση και κάθε καύσωνας, αποδίδονται χωρίς αμφιβολία, στο «φαινόμενο του θερμοκηπίου» και ένοχος είναι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Μια και το φαινόμενο πήρε τέτοιες διαστάσεις, θα ήταν αδύνατον να μην κεντρίσει και το οικονομικό ενδιαφέρον. Τεράστια ποσά άρχισαν να επενδύονται σε έρευνες σχετικές με το φαινόμενο και ακόμη περισσότερα στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά, οι ανεμογεννήτριες και ότι άλλο μπορεί να παράγει ενέργεια χωρίς να εκπέμπεται διοξείδιο του άνθρακα. Αυτό είναι έτσι κι αλλιώς καλό, μια και αφ’ ενός το πετρέλαιο , σε πενήντα, σε εκατό ή σε διακόσια χρόνια κάποια στιγμή θα τελειώσει και επιπλέον είναι και έξυπνο, αλλά και μακροχρόνια οικονομικότερο η ενέργεια να εξασφαλίζεται από ανανεώσιμες πηγές, αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον πολιτισμό μας. Έτσι η οικολογία έγινε ακόμη μεγαλύτερη μόδα. Χιλιάδες ή πιθανόν και εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τν κόσμο ασχολούνται καθημερινά με το «φαινόμενο του θερμοκηπίου», επιτροπές απ’ όλον τον κόσμο διαβουλεύονται και συσκέπτονται σε όλα τα μέρη του κόσμου, χρησιμοποιώντας φυσικά μέσα που εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα. Και πέρα απ’ όλα αυτά οικολογία και τα συναφή της απέκτησαν και πολιτική δύναμη. Και φυσικά είναι καλό να προσέχουμε τον πλανήτη μας απ’ ότι τον μολύνει, όπως τα τοξικά λήμματα των εργοστασίων σε όλον τον κόσμο, που ρίχνονται όπου να’ ναι μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα ή τα λήμματα που ρίχνονται σε παραθαλάσσιες περιοχές μολύνοντας τις ακτές, ή τα απόβλητα πολλών πλοίων, που από ασυνείδητους καπετάνιους ρίχνονται στην θάλασσα.

Κατά πόσο όμως μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου; Εδώ η θεωρία όχι μόνο δεν αποδεικνύεται, αλλά αποδεικνύεται και εκτός πραγματικότητας. Υπάρχει ένα γεγονός αναμφισβήτητο. Η ατμόσφαιρα περιέχει πολλά στοιχεία με κυρίαρχο το οξυγόνο και το υδρογόνο. Το διοξείδιο του άνθρακα που υπάρχει στην ατμόσφαιρα δεν αποτελεί παρά ένα ελάχιστο μέρος της. Η ατμόσφαιρα περιέχει μόνο 0,058 διοξείδιο του άνθρακα και ένα μικρό μόνο κλάσμα αυτού οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Αν φυσικά κάνουμε την μέτρηση σ’ έναν στενό και γεμάτο αυτοκίνητα που κινούνται δρόμο η ένδειξη θα είναι διαφορετική. Αφού η πραγματικότητα είναι αυτή λοιπόν τι μας κάνει να νομίζουμε πως το διοξείδιο του άνθρακα που εκλύεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, είναι ικανή να αλλάξει την θερμοκρασία του πλανήτη; Υπάρχουν τόσα άλλα από πάνω μας , όπως οι υδρατμοί που σχηματίζονται, από οποιουδήποτε είδους πηγή νερού, την θάλασσα, τα ποτάμια ή από την ένωση του οξυγόνου και του υδρογόνου στον αέρα και τα σύννεφα που σχηματίζονται παίζουν πολύ αμεσότερο ρόλο στις εναλλαγές της θερμοκρασίας πάνω στην επιφάνεια του πλανήτη. Υπάρχει και κάτι άλλο . Ο μεγαλύτερος πομπός διοξειδίου του άνθρακα στον αέρα δεν είναι άλλος από τους μεγάλους ωκεανούς. Ανάμεσα στην επιφάνεια των ωκεανών και στον αέρα που βρίσκεται ακριβώς από πάνω υπάρχει μια συνεχής «ανταλλαγή» διοξειδίου του άνθρακα. Όταν οι ωκεανοί είναι ψυχρότεροι απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Όταν θερμαίνονται αποβάλλουν διοξείδιο του άνθρακα. Και σ’ αυτό το σημείο ο επιστημονικός κόσμος έχει κάνει μια μεγάλη ανακάλυψη. Η ατμόσφαιρα της γης, πολύ πριν εμφανιστούν οι μηχανές εσωτερικής καύσης, άλλοτε γινόταν θερμότερη και άλλοτε ψυχρότερη στο πέρασμα των αιώνων. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου υπήρχε δηλαδή πολύ πριν εμφανιστεί η βιομηχανική κοινωνία. Οι αιώνες που προηγήθηκαν του μίνι παγετώνα του 14ου αιώνα για παράδειγμα, ήταν πολύ θερμότεροι από τα σημερινά επίπεδα θερμότητας. Πολλοί επιστήμονες υποθέτουν ότι ο μίνι παγετώνας του 14ου αιώνα, πιθανόν να οφείλεται στην έκρηξη κάποιου γιγαντιαίου ηφαιστείου στην Ασία και στα αέρια του θείου και τα νέφη που σχημάτισαν, εμποδίζοντας την θερμοκρασία του ήλιου να φτάσει στη γη. Σε έρευνες που γίνονται συχνά στις εκτάσεις πάγου της αρκτικής και της ανταρκτικής, όπου οι επιστήμονες μπορούν διαπιστώσουν την θερμοκρασία που είχε η ατμόσφαιρα της Γης, σε βάθος αιώνων και χιλιετιών διαπίστωσαν κάτι σημαντικό. Ότι τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα της γης αυξάνονταν μετά από κάποια θερμή περίοδο και όχι πριν. Αυτό δηλαδή που υποθέτουμε τώρα το ότι δηλαδή τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα οδηγούν στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, στην πραγματικότητα εδώ και χιλιάδες χρόνια ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη πορεία.

Τα τελευταία χρόνια οι υποστηρικτές της θεωρίας του θερμοκηπίου, χρησιμοποιούν σαν το πιο τρανταχτό επιχείρημα το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής σε ανησυχητικό βαθμό. Και αυτό είναι μια πραγματικότητα. Υπάρχουν όμως και αυτοί οι επιστήμονες που κάνουν συνεχείς μελέτες στους πάγους και της Αρκτικής και της Ανταρκτικής και που σύμφωνα με τους οποίους η αυξομείωση των πάγων των δυο πόλων, έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί ένα μάλλον συνηθισμένο φαινόμενο σε βάθος χιλιετιών.

Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι δεν είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα και το διοξείδιο του άνθρακα που αυτή εκλύει στην ατμόσφαιρα, αυτή που προκαλεί και την όποια σημερινή αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, τότε ποια μπορεί να είναι η αιτία της; Η απάντηση είναι μπροστά στα μάτια μας, αλλά δεν θέλουμε να τη δούμε. Είτε γιατί η θεωρία του διοξειδίου του άνθρακα έγινε τυχαία πιο δημοφιλής, είτε γιατί στη συνέχεια έγινε και πιο εμπορική. Η αληθινή απάντηση είναι μπροστά μας και δεν έχουμε παρά να τη σηκώσουμε τα μάτια μας στον ουρανό για να τη δούμε. Αλλά είναι καλύτερα πριν το κάνουμε να φοράμε πολύ σκούρα γυαλιά γιατί αλλιώς θα μας τυφλώσει. Είναι ο Ήλιος. Η διαφορά που έχει η επίδραση του ήλιου στο κλίμα της γης σε σχέση με τα μεγέθη που συζητάμε, είναι όση και η διαφορά ενός αεροπλανοφόρου με το κεφάλι μιας καρφίτσας. Εδώ δεν συμπεριλαμβάνουμε όμως τις καταστροφές των δασών και άλλα σχετικά μεγέθη. Είναι βέβαιο ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα μολύνει τη γη με χιλιάδες τρόπους. Καταστρέφει οικοσυστήματα, μολύνει πεδιάδες ποτάμια και θάλασσες καταστρέφει τα δάση και ότι άλλο γνωρίζουμε, εξαφανίζει είδη ζωής. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος και είναι πράγματι πράγματα με τα οποία πρέπει να ασχοληθούμε και να τα θεραπεύσουμε πριν είναι αργά. Αλλά το φαινόμενο του θερμοκηπίου που εμφανίζεται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη γη, οφείλεται στον ήλιο. Αυτή η μεγάλη πύρινη σφαίρα στον ουρανό δεν κάθεται ποτέ ήσυχη. Κάθε τόσο τεράστιες εκρήξεις, ισχύος εκατομμυρίων πυρηνικών βομβών συγκλονίζουν τη επιφάνειά του. Είναι ο ήλιος και οι ηλιακές κηλίδες που επηρεάζουν όσο τίποτα άλλο το κλίμα της γης. Μετά από κάθε έκρηξη στον ήλιο, εξαπολύεται στο διάστημα αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «ηλιακό άνεμο». Όταν αυτοί οι ηλιακοί άνεμοι φτάνουν στη γη την χτυπούν με δύναμη που είναι αδύνατον να υπολογίσουμε. Αν δεν υπήρχε η προστασία που δημιουργεί γύρω από τη γη, το μαγνητικό της πεδίο, αυτοί οι ηλιακοί άνεμοι θα έκαναν ψητή τη γη και ότι βρίσκεται πάνω της σε διάστημα δευτερολέπτων. Ευτυχώς που ο πυρήνας της γης δημιουργεί γύρω της αυτό το δίχτυ ασφαλείας, το μαγνητικό της πεδίο και ατμόσφαιρά της που μας προφυλάσσει από πολλά και διάφορα. Αλλιώς θα ήμασταν σαν την Αφροδίτη, που η θερμοκρασία στην επιφάνειά της ξεπερνάει τους 450 βαθμούς.

Είναι καλό λοιπόν να φτιάξουμε και ηλεκτρικά αυτοκίνητα και να αντικαταστήσουμε και ότι άλλο εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα, για να είναι πιο καθαρές οι πόλεις και ότι άλλο χρειάζεται για να προφυλάξουμε και να σώσουμε τον πλανήτη από την καταστροφή που του προκαλούμε οι ίδιοι. Και είναι επίσης καλό, που και που να κάνουμε την προσευχή μας να μην κάνει ο ήλιος και οι εκρήξεις του και οι κηλίδες του και οι άνεμοί του, τίποτα απρόβλεπτο, γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση, κυριολεκτικά καήκαμε.