Στα Όρια

Με το ξεκίνημα ακόμη μιας πιθανόν πιο δύσκολης χρονιάς, η σημειολογία δείχνει ότι πολύ σύντομα θα μετρήσουμε τα όρια της αντοχής του πολιτικού συστήματος, αλλά και της κοινωνίας.

Πηγή Εικόνας: James Ensor -"The Entry of Christ in Brussels"

Ο όγκος της διαδήλωσης που συνόδεψε εκείνη την ημέρα, την 15η Δεκεμβρίου, την πανελλαδική απεργία, ήταν αρκετά μεγαλύτερος από τον όγκο των συνηθισμένων διαδηλώσεων. Αυτή τη φορά πήρε μέρος κι ένα μεγάλο πλήθος κόσμου, μια και το πολυνομοσχέδιο που είχε ψηφιστεί την προηγούμενη μέρα έθιγε τα συμφέροντα πολύ περισσοτέρων και ανάμεσα σ’ αυτούς και τον λεγόμενο σκληρό πυρήνα του Πασόκ, τις ΔΕΚΟ, αλλά και τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα. Η διαδήλωση με τον μεγάλο όγκο και τον παλμό της, κύλησε ομαλά, αλλά στο τέλος όπως το έχουμε πια συνηθίσει σε παρόμοια γεγονότα, εξελίχθη και σ’ ένα «πόλεμο» ανάμεσα σε κουκολοφόρους και μη από τη μια μεριά και στις δυνάμεις των ΜΑΤ, με πέτρες, καδρόνια, φωτιές και βεβαίως καπνογόνα και γκλομπς. Δεν ήταν όμως μόνο αυτές οι σκηνές που έκαναν τον γύρο του κόσμου, το ίδιο βράδυ και το γύρο των ελληνικών καναλιών την επόμενη μέρα μια και η ΕΣΗΕΑ κατά τη συνήθη ακατανόητη λογική είχε κηρύξει απεργία και στα ΜΜΕ την ίδια μέρα. Ήταν η εικόνα του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Χατζηδάκη, που ενώ βάδιζε, άρχισε στην αρχή να κυνηγιέται από το πλήθος, που όταν κάποια στιγμή τον πρόλαβαν, του κατάφεραν αλλεπάλληλα χτυπήματα στο κεφάλι για να καταλήξει αιμόφυρτος σε διάστημα λίγων δευτερολέπτων και αν δεν ήταν οι προσπάθειες του αστυνομικού που τον συνόδευε και ένα δυο περαστικών που προσπάθησαν να τον προστατέψουν και τελικά τα κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό, κανείς δεν ξέρει τι κατάληξη θα μπορούσε να έχει αυτός ο προπηλακισμός. Ο Κωνσταντίνος Χατζηδάκης, είναι κατά γενική ομολογία ένας από τους πιο συμπαθείς βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, που διακρίνεται και για την μετριοπάθειά του και έτσι κανείς δεν υπέθεσε ότι αυτοί που του επιτέθηκαν είχαν στο μάτι τον ίδιο. Απλώς αναγνώρισαν κάποιον βουλευτή και του επιτέθηκαν για άγνωστους λόγους. Το να λέμε για άγνωστους λόγους είναι μάλλον σχετικό, μια και οι σχετικές έρευνες τα τελευταία χρόνια δείχνουν, ότι οι πολίτες καταλογίζουν-και δίκαια- στο πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης την καταστροφή της χώρας.

Και τα όσα δύσκολα περνάνε οι ίδιοι εξ αιτίας αυτής της καταστροφής. Οι λόγοι λοιπόν είναι μάλλον γνωστοί, το πρόσωπο ήταν τυχαίο. Τα τελευταία χρόνια πολιτικοί όλων των αποχρώσεων έχουν δεχτεί, λεκτικές συνήθως επιθέσεις, από θαμώνες εστιατορίων ή περαστικούς. Ήταν η πρώτη φορά όμως που η επίθεση πήρε τέτοιο τόνο χειροδικίας, που θα μπορούσε να είχε καταλήξει μοιραίος για τον άτυχο βουλευτή.

Εδώ και καιρό, εδώ και μήνες και ιδίως από τότε που άρχισε να εμφανίζεται το μνημόνιο, από πολλές και κυρίως ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, πολλοί αντικειμενικοί παρατηρητές, αναρωτιόντουσαν, για το πώς η ελληνική κοινωνία έδειχνε να δέχεται μάλλον παθητικά α όσα δυσάρεστα είχαν επιβληθεί και τα όσα αντιμετωπίζει στον αγώνα της επιβίωσης καθημερινά. Τα κανάλια είναι καθημερινά γεμάτα από ειδήσεις για επιχειρήσεις που κλείνουν, για την αύξηση της ανεργίας που έχει φτάσει κοντά στις 700.000 και από δηλώσεις πολιτών που λένε ότι δεν μπορούν πια να επιβιώσουν, ενώ οι αναλυτές μιλούν για τη συσσωρευμένη οργή των πολιτών.

Οι ως τώρα αντιδράσεις των πολιτών εξαντλούνταν εκεί. Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι αν τα γεγονότα της 15ης Δεκεμβρίου και ιδίως ο προπηλακισμός του Κωνσταντίνου Χατζηδάκη, ήταν ένα τυχαίο γεγονός της στιγμής, ή αν αποτελεί κάποιο σημειολογικό κόμβο που θα χαρακτηρίσει τις από δω και πέρα εξελίξεις.

Είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί μόνο από την ίδια την πραγματικότητα. Υπάρχουν όμως μερικά «σημεία» που δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς. Το πολυνομοσχέδιο του Πασόκ ήταν το πρώτο που έφερε τόσες αντιδράσεις μέσα στο ίδιο το Πασόκ, με επιθέσεις βουλευτών του Πασόκ μέσα στη Βουλή εναντίον του Υπουργού Οικονομίας Γιώργου Παπακωνσταντίνου και τελικά με τη ψήφισή του κατέληξε στη διαγραφή ενός ακόμη βουλευτή που το καταψήφισε. Έτσι το Πασόκ έχει από τότε που ψήφισε το μνημόνια διαγράψει συνολικά τέσσερις βουλευτές, μετατρέποντας την κοινοβουλευτική του υπεροχή σε 156 έδρες. Είναι σίγουρο ότι και ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου θα προχωρήσουν στην πιστή εφαρμογή των όρων του μνημονίου, γιατί είναι άλλο να κάνεις αντιπολίτευση και να λες ότι θέλεις και άλλο να αντιμετωπίζεις κατά πρόσωπο τους δανειστές σου, που σε κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνουν, ότι αν δεν γίνουν όσα προβλέπει το μνημόνιο δεν υπάρχει η επόμενη δόση. Είναι σίγουρο πως και ο Γιώργος Παπανδρέου και οι Υπουργοί του και οι βουλευτές του θα προτιμούσαν να είχαν κυβερνήσει σε μια άλλη περίοδο και να μην χρειαζόταν να πάρουν αυτά τα τόσο αντιδημοφιλή μέτρα. Ίσως κι ο Γιώργος Παπανδρέου θα προτιμούσε να έχει την ευχέρεια να πει «Τσοβόλα δώστα όλα». Αλλά δεν την έχει. Εκείνες οι εποχές έχουν περάσει και ήταν εκείνες που μας έφεραν εδώ. Kαι έτσι ερχόμαστε στο τώρα. Με το πολυνομοσχέδιο που ψήφισε το Πασόκ για πρώτη φορα έρχεται αντιμέτωπο με τον εαυτό. Οι συνδικαλιστές των ΔΕΚΟ , αλλά και γενικά το συνδικαλιστικό κίνημα ήταν εκείνο που όλα αυτά τα χρόνια, με την ευχέρεια να κατεβάζουν κατά βούληση τους διακόπτες, και ατό ήταν ένα ένα από τα κύρια στοιχεία που οδήγησαν, στην σχεδόν ολοκληρωτική επικράτηση του Πασόκ σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο από το 1981 και μετά. Μέσα στα χρόνια όμως αυτό το σύστημα κακοφόρμησε και ήταν κι αυτό μια από τις αιτίες της σημερινής κατάστασης και του οικονομικού αδιεξόδου. Και ενώ ήδη παρά τη ψήφιση του νομοσχεδίου οι απεργίες στα ΜΜΜ συνεχίζονται, κατά πάσα πιθανότητα θα υπάρχει μια ανάπαυλα κατά την εορταστική περίοδο.

Από τον Γενάρη λοιπόν ξεκινάει μια νέα περίοδος, για την οποία πολλοί φοβούνται ανεξέλεγκτες εξελίξεις. Κανείς δεν ξέρει πως θα αντιδράσει αυτός ο σκληρός πυρήνας του Πασόκ, τώρα που οι σχέσεις με το κόμμα και την κυβέρνηση περάνε σε άλλη φάση. Σε άλλη φάση αντιπαράθεσης. Πολλοί φοβούνται ότι οι εξελίξεις μπορεί να οδηγήσουν σε πιο γενικευμένη κοινωνική αναστάτωση. Το ζήτημα είναι τι νόημα μπορεί να έχει και τι αποτέλεσμα μπορεί να φέρει οποιαδήποτε κοινωνική αναστάτωση. Ας υποθέσουμε για χάρη της κουβέντας ότι τα πράγματα φτάσουν στα άκρα, αλλά και πέρα από αυτά. Ας υποθέσουμε ότι οι ακραίες συνδικαλιστικές αντιδράσεις, οδηγήσουν και τον κόσμο στους δρόμους, ας υποθέσουμε ότι και οι αντιεξουσιαστές και άλλες ομάδες, αφήσουν τα δοκάρια και τις πέτρες και πάρουν τα καλάσνικωφ και γίνει χάος. Ας υποθέσουμε ότι οι μάζες καταλάβουν το κοινοβούλιο και αλλάξουν το πολίτευμα σε κάτι άλλο. Σε Λαοκρατία, ή στους Τριάκοντα Τυρράνους ή στην Πολιτεία του Πλάτωνα ή ότι άλλο προκύψει. Τι θα έβγαινε και με την πιο ακραία αναταραχή. Οι δανειστές μας θα παραμένουν εκτός βεληνεκούς και πάλι θα εξακολουθούμε να τους χρωστάμε. Και ας τους πούμε ότι δεν δίνουμε τίποτα και προβληματιστεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Και πάλι τι θα γινόταν. Πως θα βρίσκαμε τα λεφτά για να συνεχίσουμε.

Βρισκόμαστε σ’ ένα συνολικό αδιέξοδο, χωρίς καμία εναλλακτική και οι επόμενοι έξη μήνες, από την άποψη της επιστημονικής κοινωνιολογίας θα είναι σίγουρα οι πιο ενδιαφέροντες, τουλάχιστον από την Μεταπολίτευση και μετά, αν όχι από την σύσταση του ελληνικού κράτους. Όπως το έθεσε και ο Όλι Ρεν «καλό κουράγιο».