Το Αργό Ηφαίστειο

Η κατάσταση στη Βόρεια Αφρική και την Μέση Ανατολή καθώς οι εξεγέρσεις επεκτείνονται από το ένα κράτος στο άλλο θυμίζουν ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί.

Πηγή Εικόνας: Arab Revolution

Εκείνο το πρωινό της 17ης Δεκεμβρίου ο νεαρός Τυνήσιος Μωχάμεντ Μπουαζίζι, κοιμόταν ακόμη, όταν η μητέρα του άρχισε να σκουντάει για να πάει στη δουλειά του. Καθώς ο Μπουαζίζι ήταν το μόνο μέλος της οικογένειας που εργαζόταν, επάνω του έπεφτε το βάρος για την επιβίωση της οικογένειας, πέρα από το ότι ο ίδιος ήθελε να εξασφαλίσει τα χρήματα για να σπουδάσουν οι αδελφές του, ώστε να αποκτήσουν τα εφόδια για μια καλύτερη ζωή. Έτσι λίγη ώρα μετά το ξύπνημα ήταν έτοιμος, για να πάρει το «μαγαζί» του και να πάει όπως κα΄θε μέρα στη δουλειά. Το «μαγαζί» του Μπουαζίζι δεν ήταν παρά ένα κάρο, όπως αυτά που έχουν οι μικροπωλητές στην Τυνησία, φορτωμένο με φρούτα και λαχανικά, τα οποία αποτελούσαν και το εμπόρευμά του. Μετά από λίγο είχε φτάσει στο σημείο που στάθμευε το καρότσι του κάθε μέρα κοντά στην κεντρική αγορά και περίμενε τους περαστικούς πελάτες του. Αν ήταν τυχερός θα είχε ξεμπερδέψει πριν από το μεσημέρι. Αλλά, αυτή η μέρα, η 17η Δεκεμβρίου δεν ήταν η τυχερή του μέρα. Δεν ήταν καθόλου η τυχερή του μέρα. Λίγο αργότερα δυο αστυνομική που έκαναν περιπολία, έφτασαν κοντά του ζήτησαν τα χαρτιά του και αφού τα έλεγξαν του είπαν ότι δεν ίσχυαν πια και γι αυτό θα έπρεπε να κατάσχουν το εμπόρευμά του. Ο Μπουαζίζι διαμαρτυρήθηκε, αλλά μάταια. Για λίγη ώρα στεκόταν εκεί και μετά αποφάσισε να παέι στο αστυνομικό διοικητήριο για να βρει το δίκιο. Πήγε, αλλά μάταια. Ξαναγύρισε στο καρότσι του που ήταν πια άδειο και μετά ξαναπήγε στην αστυνομία. Και πάλι οι προσπάθειές του ήταν ματαιες. Όταν ο Μπουαζίζι γύρισε και πάλι στο καρότσι του βρέθηκε στα όρια της άκρας απελπισίας. Στο μυαλό του στριφογύριζε η καταστροφή της ημέρας. Όχι μόνο δεν είχε λεφτά για να αντικαταστήσει το κατασχεμένο εμπόρευμα, αλλά δεν θα μπορούσε να ξαναδουλέψει χωρίς την άδεια του. Η τέλεια καταστροφή. Μετά από χρόνια σκληρής προσπάθειας για την επιβίωση τη δική του και της οικογένειάς του, όλα φαινόταν να φτάνουν σε ένα τέλος, από το οποίο δεν έβρισκε καμία έξοδο διαφυγής. Είχε φτάσει το τέλος. Ο Μπουαζίζι δεν είχε επάνω του αρκετά λεφτά για να αντικαταστήσει το εμπόρευμά του, αλλά είχε λεφτά για κάτι. Το αγόρασε, πήρε το καρότσι του και κατευθύνθηκε πάλι προς το διοικητήριο της αστυνομίας. Εκεί με αργές, αλλά αποφασισμένες κινήσεις, μπροστά στην πύλη της αστυνομίας και ενώ είχαν αρχίσει να μαζεύονται, διάφοροι περίεργοι περαστικοί, ο Μπουαζίζι περιέλουσε τον εαυτό του με την βενζίνη που είχε αγοράσει και μετά αυτοπυρπολήθηκε. Το αρκετά τρομακτικό γεγονός να βλέπεις έναν άνθρωπο να καίγεται μπροστά στα μάτια σου μάζεψε γρήγορα πολύ κόσμο, κάποιοι από τους οποίους έκαναν και προσπάθεια να τον σώσουν. Παρ’ όλο που ο Μπουαζίζι ζούσε ακόμη όταν οι περαστικοί έσβησαν τις φλόγες, ήταν φανερό ότι κανείς δεν θα μπορούσε να επιζήσει με τέτοια εγκαύματα. Ούτε ο ίδιος ο Μπουαζίζι, αλλά ούτε και κανένας στον κόσμο εκείνη την στιγμή μπορούσε να φανταστεί μέχρι που θα έφταναν οι φλόγες που εκείνο το μεσημέρι τύλιξαν τον νεαρό Τυνήσιο.

Πηγές Εικόνων 2010-2011 Middle East and North Africa protests

Μετά από λίγο τα νέα για την αυτοπυρπόληση του Μπουαζίζι, είχαν κάνει το γύρο της πόλης και καθώς δεν ήταν λίγοι εκείνοι που υπέφεραν αντίστοιχα, το ίδιο κιόλας απόγευμα έγινε μια μικρή συγκέντρωση διαμαρτυρίας για τις συνθήκες που είχαν οδηγήσει τον νεαρό μικροπωλητή στην αυτοπυρπόληση. Κάτι τέτοιες συγκεντρώσεις μικρής διαμαρτυρίας δεν ήταν κάτι τελείως ασυνήθιστο, αν και γρήγορα καταστέλλονταν από την επέμβαση της αστυνομίας. Όμως αυτή τη φορά τα πράγματα δεν έγιναν έτσι. Την άλλη μέρα η συγκέντρωση επαναλήφθηκε μαζεύοντας πολύ περισσότερο κόσμο και μετά από λίγες μέρες χιλιάδες κόσμου είχαν αρχίσει να διαδηλώνουν στους δρόμους της Τύνιδας, με όλο και πιο έντονα συνθήματα ζητώντας την απομάκρυνση του Προέδρου της χώρας Μπεν Αλί. Λίγες βδομάδες αργότερα ο Μπεν Αλί εγκατέλειπε τη χώρα, κυνηγημένος από τις φλόγες του Μπουαζίζι.

Το τι ακολούθησε μετά το γνωρίζουμε όλοι. Οι φλόγες τύλιξαν τις γειτονικές χώρες με πρώτη και καλύτερη την Αίγυπτο και εξαπλώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής. Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου, Χόσνι Μουμπάρακ, παρά τους κάποιους ελιγμούς του, αναγκάστηκε κι αυτός να αποχωρήσει, στις 25 Ιανουαρίου. Και ενώ οι φλόγες είχαν ήδη φτάσει στο Μπαχρέιν και την Υεμένη, το μεγάλο θέμα έγινε στην Λιβύη, το άλλοτε απόρθητο προπύργιο του Συνταγματάρχη Καντάφι. Αλλά εκεί τα πράγματα πήραν άλλη τροπή. Αφού πρώτα η εξέγερση φαινόταν να τυλίγει ολόκληρη τη Λιβύη και έμοιαζε να φτάνει η ώρα για μια ακόμη αποχώρηση, ο Καντάφι αντεπιτέθηκε και ενώ η κατάσταση είχε ήδη εξελιχθεί σ’ έναν πραγματικό εμφύλιο πόλεμο, οι δυνάμεις του Καντάφι έχοντας την υπεροπλία κέρδιζαν συνεχώς έδαφος και ετοίμαζαν την μεγάλη επίθεση για την κατάληψη του κάστρου των αντικαθεστωτικών στην Βεγγάζη. Ήταν η πρώτη φορά που οι κάτοικοι μιας ισλαμικής χώρας –και μάλιστα της Λιβύης-θα ζητούσαν την βοήθεια της Δύσης για να μην καταπνιγεί η εξέγερσή τους στο αίμα. Το ψήφισμα του ΟΗΕ που ήρθε στις 18 Μαρτίου, ζητούσε να επιβληθεί μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στη Λιβύη και να ληφθεί κάθε απαραίτητο μέτρο για την προστασία των αμάχων, έχοντας εξασφαλίσει και την ανάλογη απόφαση από τον Αραβικό Σύνδεσμο. Το ίδιο κιόλας βράδυ τα πρώτα μαχητικά της γαλλικής αεροπορίας, σφυροκοπούσαν στόχους στη Λιβύη, ενώ λίγο αργότερα το ίδιο βράδυ, αμερικανικά και εγγλέζικα πλοία εξαπέλυαν πυραύλους Κρουζ εναντίον των αντιεροπορικών συστοιχιών του Καντάφι κάτι που συνεχίστηκε για ολόκληρη την επόμενη εβδομάδα. Όμως κάπου εδώ τα πράγματα αρχίζουν να περιπλέκονται.

Πηγές Εικόνων http://english.aljazeera.net

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που είχαν συμφωνήσει στην επέμβαση κατά της Λιβύης, μια μέρα πριν ξεκινήσει η επέμβαση έστελναν στρατεύματα στο Μπαχρέιν για να βοηθήσουν τον Βασιλιά του Μπαχρέιν να αντιμετωπίσει την εξέγερση στο νησιώτικο βασίλειό του. Η Δύση ήταν μάλλον απαραίτητο έτσι όπως είχαν εξελιχθεί τα πράγματα, να επέμβει στη Λιβύη, για να αποτρέψει όπως και τα κατάφερε μια μεγάλη σφαγή στη Βεγγάζη και να περιορίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του Καντάφι. Και παρ’ όλο που ακόμη και μετά μια βδομάδα βομβαρδισμών η κατάσταση στη Λιβύη έμοιαζε ακόμη ασαφής και ακόμη δυσδιάκριτη μια οριστική λύση, η Δύση θα έπρεπε να αντιμετωπίσει με περισυλλογή την πάρα πέρα ανάμιξή της. Η εξέγερση εκτός από την Υεμένη και το Μπαχρέιν έχει ήδη επεκταθεί και στην άλλοτε θεωρούμενη επίσης απόρθητη Συρία και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πως θα εξελιχθούν τα πράγματα εκεί, αν θα υπάρξουν δηλαδή αποχωρήσεις ή αν αλλού η κατάσταση θα μετατραπεί σε άλλον έναν εμφύλιο. Και φυσικά η Δύση δεν μπορεί-δεν το αντέχει και οικονομικά εξ άλλου να επεμβαίνει όπου υπάρχουν προβλήματα. Οι λαοί του αραβικού τόξου θα πρέπει να καταφέρουν να λύσουν μόνοι τους τα προβλήματά τους ή έστω με την μεσολάβηση του Αραβικού Συνδέσμου . Η Δύση που έχει τα δικά της προβλήματα-κυρίως οικονομικά- δεν θα μπορούσε να βρεθεί σε μια περιοχή που θα ξεκινάει από το Μαρόκο και θα τελειώνει στο Αφγανιστάν.

Για την ώρα το παράδειγμα της Αιγύπτου δίνει και το παράδειγμα για το πως τα κράτη του αραβικού τόξου θα μπορούσαν να φτάσουν σε αυτό που αναζητούν οι πληθυσμοί τους, αν η ομαλή της πορεία συνεχιστεί μέχρι το τέλος. Η κατάσταση στη Λιβύη, το Μπαχρέιν, την Υεμένη, τώρα και την Συρία, μπορεί μεν να είναι εκρηκτική και να υπάρξουν ακόμη δεκάδες ή και εκατοντάδες νεκροί σ’ αυτές τις περιοχές, αλλά είναι και ελεγχόμενη με τη έννοια ότι όποιες κι αν είναι οι εξελίξεις σ’ αυτές τις περιοχές, η αναταραχή παραμένει μέσα στα όρια της κάθε περιοχής. Με την κατά κάποιο τρόπο εξαίρεση της Συρίας που διατηρεί εξαιρετικά φιλικές σχέσεις με το Ιράν, του οποίου την συνδρομή πιθανόν να αναζητούσε η Συρία, αν τα πράγματα φτάσουν στο απροχώρητο. Και εκεί θα μπορούσαν να δημιουργηθούν μεγαλύτερες περιπλοκές.

Γιατί τα πράγματα θα γίνουν πραγματικά επικίνδυνα για όλο τον κόσμο αν η αναταραχή φτάσει στο Ιράν ή στη Σαουδική Αραβία και για τελείως διαφορετικούς σε κάθε περίπτωση λόγους. Αν τα πράγματα φτάσουν εκεί τότε το λιγότερο που θα μπορούσε να συμβεί είναι μια μεγάλη ενεργειακή κρίση που θα οδηγούσε ολόκληρο τον κόσμο σε μια μεγάλη ύφεση. Το χειρότερο σενάριο αν η κρίση φτάσει μέχρι εκεί είναι μια παγκόσμια πολεμική εμπλοκή, με πολλές αντιμαχόμενες δυνάμεις. Και κάτι τέτοιο δεν θα άφηνε κανέναν ανεπηρέαστο. Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι θα μείνουμε μακριά από το χειρότερο σενάριο.