Το Αργό Τέλος της Ελλάδας

Με τα νούμερα να μη βγαίνουν και αντιφατικές απόψεις να ακούγονται από παντού, η οικονομία εξακολουθεί να βλέπει το αδιέξοδο στο βάθος του τούνελ.

Πηγή Εικόνας: Φωτογράφος:spyros tsakiris

Πριν από λίγες μέρες παρακολούθησα μια βραδινή εκπομπή του Σκάι, με θέμα μια σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης για το πως αισθάνεται η ελληνική κοινωνία με το κλείσιμο ενός έτους από την εφαρμογή του Μνημονίου. Μια από τις βασικές ερωτήσεις ήταν για τα αισθήματα που τρέφουν οι Έλληνες απέναντι στο Μνημόνιο. Δεν προκάλεσε καμία έκπληξη για το ότι η απάντηση ήταν συντριπτικά αρνητική, δεν θυμάμαι ακριβώς το ποσοστό, αλλά το συμπέρασμα ήταν πως η ελληνική κοινωνία αποστρέφεται το Μνημόνιο και σ’ αυτήν την απάντηση συμπεριλαμβάνονται φυσικά και τα όσα έχουν γίνει στον ένα χρόνο της εφαρμογής του και την κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν σήμερα. Το ερώτημα δεν θα μπορούσε να έχει απάντηση, αλλά από την άλλη μεριά και η ερώτηση ήταν και απλουστευμένη και βασικά λανθασμένη. Το πραγματικό ερώτημα θα έπρεπε να ήταν «Θα προτιμούσατε να είχαμε χρεοκοπήσει πέρσι ή την παράταση ζωής που μας έδωσε το Μνημόνιο». Τότε και η απάντηση θα είχε μεγαλύτερη αξία. Γιατί, όπως όλοι ξέρουμε πέρσι τέτοιων καιρό εξ αιτίας των λαθών και της απληστίας του Συστήματος που κυβέρνησε την Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια-και στο οποίο Σύστημα συμπεριλαμβάνεται το σύνολο του πολιτικού κόσμου, αλλά και ένα άλλα μικρά και μεγάλα διαπλεκόμενα συμφέροντα- η Ελλάδα είχε φτάσει ακριβώς στο στάδιο της χρεοκοπίας. Για να το πούμε πιο παραστατικά, όπως συνηθίζεται συχνά σε τέτοιες περιπτώσεις, πέρσι τέτοιο καιρό η ελληνική οικονομία έμοιαζε με ασθενή που πάσχει από καθολικό καρκίνο και η ευκαρία που της δόθηκε με το Μνημόνιο ήταν σαν κάποιος γιατρός να της έλεγε «θέλεις να πεθάνεις τώρα ή προτιμάς να πάρεις αυτό το χάπι που θα παρατείνει τη ζωή σου για δυο τρία χρόνια και πιθανόν ως τότε να έχουμε βρει και κάτι καλύτερο». ¨όπως θα έκαναν και οι περισσότεροι ασθενείς μπροστά σε τέτοιο δίλλημα η Ελλάδα προτίμησε να πάρει το χάπι, δηλαδή να υπογράψει το Μνημόνιο.

Οι «γιατροί» που πρότειναν αυτή τη λύση, δηλαδή το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Ένωση, γνώριζαν πως η θεραπεία θα ήταν οδυνηρή, αλλά υπολόγιζαν πως ο οργανισμός του «ασθενούς», έστω και με δυσκολία θα αντιδρούσε ικανοποιητικά. Αλλά τα πράγματα δεν εξελίχτηκαν ακριβώς έτσι. Τα πρώτα μέτρα που πάρθηκαν, οι οριζόντιες μειώσεις στους μισθούς και στις συντάξεις, ήταν από τα θεωρούμενα «εύκολα» μέτρα και όπως αποδείχτηκε εύκολα πέρασε και το καινούργιο Ασφαλιστικό νομοσχέδιο, ένα θέμα που για δεκαετίες καμιά κυβέρνηση δεν τολμούσε να αγγίξει. Και μέχρι το τέλος του χρόνου αυτά τα μέτρα είχαν ένα θετικό αποτέλεσμα, δηλαδή τη μείωση του ελλείμματος κατά πέντε περίπου μονάδες, παρά το ότι αναμενόταν λίγο μεγαλύτερη. Αλλά από εκεί άρχισαν τα δύσκολα. Η μείωση των μισθών στο Δημόσιο έφερε μια τεράστια ύφεση στην ελληνική πραγματική οικονομία, με χιλιάδες καινούργιους άνεργους να βγαίνουν από την αγορά εργασίας κάθε μήνα. Από την αρχή του χρόνου και μετά τα νούμερα άρχισαν να γίνονται όλο και πιο αποκαρδιωτικά, με τα έσοδα του Δημοσίου να υπολείπονται από τις προβλέψεις και τα έξοδα να μην πέφτουν. Και δεν θα ήταν δυνατόν να γίνει αλλιώς. Η Ελλάδα με ένα τελείως ανορθολογικό οικονομικό σύστημα, δεν υπήρχε περίπτωση να μπορέσει να αλλάξει, μέσα σ’ ένα χρόνο. Κανονικά η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον έλεγχο της ελληνικής οικονομίας θα έπρεπε να είχε γίνει τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν, όταν ακόμη υπήρχαν περιθώρια, για μια ομαλότερη προσαρμογή και χωρίς να αφήσουν να φτάσει το χρέος εκεί που έφτασε. Σ’ έναν άλλο τομέα, στον τομέα της φοροδιαφυγής, όπως και όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις έτσι και αυτή δεν έχει καταφέρει τίποτα. Αντίθετα μάλιστα, σε τέτοια εποχή, όπου η αβεβαιότητα για το μέλλον τείνει να παγιωθεί σε βεβαιότητα καταστροφής , όσοι είχαν την δυνατότητα και την τάση να φοροδιαφεύγουν, τώρα θα το κάνουν ακόμη με περισσότερη ένταση, μια και κανείς δεν ξέρει τι μας ξημερώνει. Εδώ και μήνες πάλι η Κυβέρνηση του Πασόκ, αντιμέτωπη με το φάσμα των αποκρατικοποιήσεων, όπου θα πρέπει να αντιπαρατεθεί με τα σπλάχνα της, έχει σχετικά αδρανήσει και επιπλέον, μια και ο προϋπολογισμός έχει αρχίσει να εκτροχιάζεται, θα πρέπει να λάβει επιπλέον μέτρα, ύψους 6-8 δις ευρώ, που κανείς δεν μπορεί να υποπτευθεί από πού θα τα βρει.

Με αυτά και με αυτά τα σπρεντ έχουν σκαρφαλώσει στο Έβερεστ, γεγονός που δηλώνει ότι οι αγορές θεωρούν ως πιθανότερο αποτέλεσμα της ελληνικής προσπάθειας, την χρεοκοπία. Σύμφωνα με το αρχικό πλάνο, οι τότε αισιόδοξοι διατείνονταν ότι η Ελλάδα υπήρχε δυνατότητα να μπορέσει να ξαναβγεί στις αγορές, προς το τέλος του 2011. Τώρα σχεδόν όλοι γνωρίζουν, ότι δεν θα μπορέσει να βγει ούτε το 2012. Καθώς οι δόσεις του Μνημονίου θα τελειώσουν το 2012, την ίδια χρονιά η Ελλάδα θα έπρεπε να μπορέσει να δανειστεί από τις αγορές σχεδόν 30 δις, πράγμα αδύνατον, ενώ σε αντίστοιχο επίπεδο βρίσκονται και οι υποχρεώσεις του 2013 και ακόμη παραπάνω. Για να μπορέσει να επιζήσει η Ελλάδα μέχρι τότε θα έπρεπε να δανειστεί από τον μηχανισμό του Μνημονίου και άλλα τουλάχιστον 60 δις αλλά για τη δική μας εκτίμηση θα χρειαζόντουσαν άλλα 100δις, κάτι που συζητιέται αυτό τον καιρό, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει από τώρα την τελική έκβαση. Αν υποθέσουμε ότι όλα πήγαιναν καλά , πράγμα που δεν μοιάζει καθόλου πιθανό, για να μπορέσει η Ελλάδα να αποπληρώσει τα χρέη της θα έπρεπε να δημιουργεί κάθε χρόνο πρωτογενή πλεονάσματα του επιπέδου του 6-8% και να μπορούσε να σημειώσει ανάπτυξη επίσης σε αυτά τα επίπεδα. Είναι αυτό δυνατόν μια και ποτέ δεν τα είχε καταφέρει στο παρελθόν. Εδώ μόνο οι ειδικοί στην επιστημονική φαντασία θα μπορούσαν να δώσουν την απάντηση.

Όταν η κυβέρνηση Παπανδρέου άρχισε τις προσπάθειές της για τη μείωση των ελλειμμάτων, αντιμετωπίστηκε με πολύ ευμενή σχόλια απ’ όλους τους σχετικούς παράγοντες του εξωτερικού που ασχολούνται με την Ελλάδα και που έφτασε και σε κάποια σημαντική βράβευσή του από κάποιον οργανισμό της Γερμανίας. Από την αρχή του χρόνου όμως το κλίμα άρχισε να αλλάζει, καθώς η κυβέρνηση άρχισε να παρουσιάζει σημεία κόπωσης για την συνέχεια των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών. Τον τελευταίο καιρό η Ελλάδα αντιμετωπίζεται και πάλι σαν το κακό παιδί που δεν μπορεί να τηρήσει τις υποσχέσεις του.

Αν συνοψίσουμε όλα τα πάρα πάνω, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως η Ελλάδα βιώνει, έναν αργό οικονομικό θάνατο. Για πόσο όμως ακόμη μπορεί να αντέξει αυτό το αργό «μαρτύριο της σταγόνας», ένας όρος με τον οποίο πολλοί εκφράζουν τη σημερινή συγκυρία. Άγνωστο. Έτσι πολλοί έχουν αρχίσει να μιλάνε για αναδιάρθρωση, ενώ άλλοι την εξορκίζουν. Δεν ξέρω αν κάποιοι έχουν κάποιο πλάνο για μια τελική σωτηρία της Ελλάδας, αλλά μόνη της η Ελλάδα, μόνο μ’ ένα θαύμα θα καταφέρει να τα βγάλει πέρα, μια και παράγει ελάχιστα, ενώ οι κυρίως εξαγωγές της, αποτελούνται από αγροτικά κυρίως προϊόντα και κάποια βιομηχανικά. Πως να σταθείς έτσι στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Από την άλλη ένα κούρεμα του χρέους, που πολλοί προτείνουν, θα είχε σαν αποτέλεσμα την καθολική πτώχευση. Τι θα συνέβαινε στο εσωτερικό της χώρας, αν κάποια μέρα το Δημόσιο δεν είχε λεφτά να πληρώσει μισθούς και συντάξεις; Αν δηλαδή στις σημερινές 800.000 των ανέργων προσθέταμε, άλλους τόσους υπαλλήλους του Δημόσιου και κάποια εκατομμύρια συνταξιούχων; Και αν συγχρόνως κατέρρεαν και οι Τράπεζες. Κοινωνική έκρηξη, αλλά εναντίον ποιού και με τι αποτέλεσμα. Αδιέξοδο, σε κάθε κατεύθυνση. Έχουμε φτάσει άραγε στο τέλος του δρόμου ή υπάρχουν ακόμη ελπίδες για επιβίωση; Η Ελλάδα μπαίνει σ’ ένα υπαρξιακό δράμα, με άγνωστη κατάληξη. Ποιος να το φανταζόταν πριν από μερικά χρόνια ότι θα βρισκόμασταν στα καλά καθούμενα αντιμέτωποι μ’ έναν τέτοιο εφιάλτη. Γιατί κανείς δεν μπορεί να προβλέψει και ποιο θα είναι το τέλος αυτής της πορείας. Ούτε στην περίπτωση που η Ελλάδα καταφέρει, έστω και με δυσκολία να τα βγάλει πέρα, μπορεί κανείς να πει σε ποια κατάσταση θα βρισκόμαστε μέχρι να καταφέρουμε να ορθοποδήσουμε. Όσο για την περίπτωση της πτώχευσης, εκεί είναι που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το κοινωνικό χάος που θα επικρατούσε. Όλα δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της τουλάχιστον δέκα, αν όχι είκοσι δύσκολα χρόνια, ανάλογα με τις εξελίξεις.