Αγορές: η «Μαφία» του 21ου αιώνα

Ο δρόμος που έχει πάρει τα τελευταία χρόνια, η οικονομία της Αγοράς, οδηγεί σε ολοένα και μεγαλύτερες στρεβλώσεις, που απειλούν με κατάρρευση τον Καπιταλισμό.

Εικονογράφηση : Pablo Picasso: Sleeping Peasants

Η Πρωτοχρονιά του 2012 δεν έμοιαζε με άλλες ανέμελες και χαρούμενες Πρωτοχρονιές ,σε διάφορες Πρωτεύουσες σε όλο τον κόσμο. Στην μακρινή Αυστραλία, αλλά και στη Νέα Ζηλανδία, που οικονομίες τους πηγαίνουν καλά, οι εορτασμοί ήταν όπως συνήθως σ’ ένα πανηγυρικό κλίμα. Σε πολλές χώρες της Ασίας και σε πόλεις όπως το Χονκ Κονγκ , η Σαγκάη και άλλες που οι οικονομίες πηγαίνουν ακόμη καλύτερα, τα πυροτεχνήματα έφταναν μέχρι τον ουρανό. Όσο όμως το ρολόι εκινείτο προς τα δυτικά δείχνοντας μεσάνυχτα το κλίμα άλλαζε. Στην Ελλάδα που περνάει την μεγαλύτερη κρίση της σε περίοδο ειρήνης δεν υπήρχαν καν εορτασμοί, καθώς κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει που θα βρίσκεται η χώρα την επόμενη Πρωτοχρονιά. Αν θα βρίσκεται ακόμη στο ευρώ, αν θα έχει πτωχεύσει, αν οι μισθοί και οι συντάξεις θα συνεχίσουν να μειώνονται και πολλές ακόμη επιχειρήσεις θα έχουν βάλει λουκέτο ή όχι. Ήταν μια πρωτοχρονιά ανησυχίας και αβεβαιότητας. Στην γειτονική Ιταλία και εκεί τα πράγματα δεν ήταν πολύ εορταστικά, μια και εκεί η κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη και επίσης είναι ο επόμενος στόχος των Αγορών. Παρόμοιο ήταν το κλίμα και στην Ισπανία, αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μόνο στο Βερολίνο το κλίμα ήταν εορταστικό με το κόστος των εορτασμών για πυροτεχνήματα κλπ να ξεπερνάει τα 110 εκατομμύρια ευρώ. Στο Λονδίνο παρά τους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς, ο Πρωθυπουργός Ντέηβιντ Κάμερον φρόντισε την επόμενη κιόλας μέρα να προσγειώσει τους συμπολίτες του στη πραγματικότητα της δύσκολης χρονιάς που μόλις είχε ξεκινήσει. Στην πλατεία Τάιμς της Νέας Υόρκης, παρ’ ότι το χρέος των ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 15 τρις δολάρια, οι εορτασμοί ήταν εντυπωσιακοί, όπως κάθε χρόνο.

Όμως η πρωτοχρονιά ήταν μια μέρα και πέρασε. Από την επόμενη η πραγματικότητα επανήλθε με τα προβλήματά της. Η Αθήνα που βρίσκεται στη δυσκολότερη θέση απ’ όλους θα πρέπει μέσα στο επόμενο δίμηνο να έχει ολοκληρώσει όλες τις διαδικασίες για την επόμενη δανειακή σύμβαση. Αν δεν τα καταφέρει τότε μέχρι τα τέλη Μαρτίου θα έχει χρεοκοπήσει άτακτα, μια προοπτική που κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει τα δεδομένα της. Αν πάλι τα καταφέρει, τότε θα παραμείνει στο ευρώ θα κερδίσει χρόνο, αλλά οι εργαζόμενοι θα πρέπει να υποστούν και άλλες περικοπές μισθών, πιθανόν και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις και μια τρομακτική ύφεση. Στην Ιταλία και την Ισπανία από τη Δεύτερη μέρα του χρόνου οι καινούργιοι Πρωθυπουργοί έκαναν προσπάθειες συνεννόησης με τα συνδικάτα και του άλλους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να επιβάλλουν αυστηρά μέτρα λιτότητας, αντίστοιχα περίπου σε αυτά που υποβλήθηκε η Ελλάδα προκειμένου να αποφύγουν την προσφυγή τους στο ΔΝΤ. Όμως όλα αυτά γι αυτές τις δυο χώρες αλλά και για πολλές άλλες της ευρωζώνης, τελούν υπό την αίρεση του τι θα αποφασίσουν οι αγορές. Αν οι αγορές και οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης δεν κρίνουν τα μέτρα επαρκή, τότε το καμπανάκι του κινδύνου θα χτυπήσει όχι μόνο για την Ιταλία και την Ισπανία, αλλά για ολόκληρη την ευρωζώνη και τους λαούς της.

Πάνε μερικά χρόνια τώρα που το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα έχει αλλάξει, χωρίς κανείς να προλάβει να το καταλάβει, χωρίς κανείς να αντιληφθεί τις τεράστιες αλλαγές που συντελούνταν και το τι κινδύνους συσσώρευαν για το μέλλον. Τώρα πια δεν είναι οι κυβερνήσεις και οι πολιτικές που εφαρμόζουν εκείνες που αποφασίζουν. Τώρα πια αποφασίζουν οι αγορές. Στις αρχές του εικοστού αιώνα ο καπιταλισμός είχε μια πολύ διαφορετική μορφή. Βασιζόμενος στην ελευθερία και την επινοητικότητα του κάθε ξεχωριστού ατόμου, ο καπιταλισμός λειτουργούσε σε μια πραγματική βάση. Αν είχες μια καλή ιδέα την υλοποιούσες και αν το προϊόν που παρήγαγες ήταν αρεστό στους καταναλωτές, τότε μπορούσες να πλουτίσεις ανάλογα με την επιτυχία σου δίνοντας συγχρόνως δουλειά, σε δεκάδες, εκατοντάδες ή και χιλιάδες άτομα. Ακόμη και οι επενδυτές στο χρηματιστήριο επένδυαν με βάση πραγματικά δεδομένα. Την κερδοφορία μιας επιχείρησης, την αξιοπιστία της, τις καινούργιες επενδύσεις, την επάρκειά της σε κεφάλαια. Παρά τις διάφορες κρίσεις που πέρασε το καπιταλιστικό σύστημα κατάφερνε να τις ξεπερνά, γιατί η βάση του στηριζόταν στην πραγματικότητα και στην δημιουργία μιας εύρωστης μεσαίας τάξης. Από την άλλη μεριά ο κομμουνισμός την ίδια εποχή που θεωρητικά στηρίχτηκε σε κάποια ανθρωπιστικά και άλλα ιδεώδη, αλλά και στο κατά πόσο το κράτος ήταν ο καλύτερος διαχειριστής της βιομηχανικής εποχής, πολύ γρήγορα έπεσε στο σφάλμα που πέφτουν όλα τα απολυταρχικά συστήματα. Η εξουσία περιορίστηκε σε πολύ λίγα άτομα σε μια ελάχιστη μερίδα του πληθυσμού λιγότερου από το 2%, που ζούσαν ζωή χαρισάμενη ενώ ο λαός απλώς επιβίωνε.

Στις μέρες μας ο καπιταλισμός που έχει αναδειχθεί σε παγκόσμιο σύστημα, έχει εξελιχθεί στις δυο τελευταίες κυρίως δεκαετίες, σ’ ένα σύστημα με πολύ παθογενείς στρεβλώσεις. Ο παγκόσμιος πλούτος έχει ήδη συσσωρευτεί στα χέρια ελάχιστων ατόμων και εκφράζεται με τα τεράστια κεφάλαια που διακινούνται μέσω των αγορών και που υπερβαίνουν τα κεφάλαια οποιασδήποτε κρατικής οικονομίας. Ελάχιστοι άνθρωποι στον κόσμο μπορούν με το πάτημα ενός κουμπιού και την αντίστοιχη οικονομική εντολή, να ανεβάζουν και να κατεβάζουν τις τιμές βασικών προϊόντων για αληθινές ή μη αληθινές αιτίες. Μπορούν επίσης να κερδοσκοπούν και πάνω στη ζημία κάποιων άλλων. Εν ολίγοις στις μέρες ο καπιταλισμός έχει εξελιχθεί σ’ ένα καζίνο και σ’ ένα παιχνίδι τζόγου, όπου αυτά τα μεγάλα συσσωρευμένα κεφάλαια έχουν τη θέση της μπάνκας, που φυσικά πάντα κερδίζει. Τα τελευταία τρία χρόνια από την εποχή της κρίσης στις ΗΠΑ το 2008, το παιχνίδι αυτό έχει ξεφύγει από κάθε όριο, καταστρέφοντας ή παγιδεύοντας οικονομίες κρατών σε μία θανάσιμη πορεία. Αυτός ήταν και λόγος που δάνειζαν αφειδώς την Ελλάδα, τη Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και άλλες χώρες της ευρωζώνης, γνωρίζοντας τις αδυναμίες των πολιτικών και πολλών άλλων στο εύκολο χρήμα και γνωρίζοντας ότι με το εύκολο χρήμα που παρείχαν θα τις έφερναν τελικά στο σημείο χωρίς επιστροφή, για να κερδίσουν και από την καταστροφή ολόκληρων χωρών με τα περίφημα ασφάλιστρα κινδύνου. Σε δανείζω, αλλά συγχρόνως με τα ασφάλιστρα κινδύνου, εγώ θα έχω κέρδος ακόμη κι αν δεν μπορείς να με ξεπληρώσεις.

Όμως το πράγμα έχει αρχίσει να φτάνει στα όρια του απροχώρητου. Σε πολλές συγκεντρώσεις των λεγόμενων «αγανακτισμένων» σε διάφορες πόλεις του κόσμου από τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Μαδρίτη, έχει αρχίσει να εμφανίζεται το σύνθημα «99%». Αυτό σημαίνει ότι το 99% του πληθυσμού δεν μπορεί να υποφέρει για να καλοπερνάει το 1%.

Οι οριακές καταστάσεις δημιουργούν και οριακές αντιδράσεις. Κάποια στιγμή σε κάποια χώρα αυτό το 99% θα εκραγεί και αυτό που θα ακολουθήσει θα είναι ένα ντόμινο εκρήξεων. Αυτά βέβαια δεν είναι απλά πράγματα και στην εποχή μας οι τέτοιου είδους εκρήξεις δεν είναι και τόσο εύκολες. Αλλά δεν είναι επίσης εύκολο, οι κοινωνίες της Δύσης να μετατραπούν σε κοινωνίες σκλάβων, ούτε μπορεί το 1% του πληθυσμού να ζει εις βάρος του υπόλοιπου 99%. Με την τεράστια συγκέντρωση κεφαλαίων σε πολύ λίγα χέρια, το καπιταλιστικό σύστημα έχει αρχίσει να χάνει την ισορροπία του και τα αποτελέσματα τα βλέπουμε στην μεγάλη κρίση που εδώ και χρόνια ταλαιπωρεί τους πληθυσμούς των δυτικών κρατών. Τη λύση θα την δώσει μόνο η πραγματικότητα, η οποία πολλές φορές ξεπερνά και την πιο τολμηρή φαντασία. Για την ώρα πάντως η τωρινή πραγματικότητα λέει, ότι τα ασύλληπτα κεφάλαια των αγορών έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ισχύ από τις κυβερνήσεις των διαφόρων χωρών ανά τον κόσμο, που τα έχουν απόλυτη ανάγκη για να συνεχίσουν την λειτουργία τους. Σε πάρα πολλές χώρες του κόσμου η πραγματικότητα είναι, ότι τα οικονομικά συμφέροντα, έχουν οδηγήσει πάρα πολλές κυβερνήσεις σ’ ένα καθεστώς ομηρίας επιβάλλοντας τις απόψεις τους και συγχρόνως διαφθείροντάς τες. Τόσο το μαστίγιο όσο και το καρότο στην συγκεκριμένη συγκυρία, έχουν την μορφή οικονομικών παροχών. Είναι ανάγκη να κατανοήσουμε ότι αυτά ασύλληπτα κεφάλαια έχουν τυλίξουν στα δίχτυα τους ολόκληρο τον κόσμο, σαν μια γιγαντιαία αράχνη, σαν κάποιο είδος σύγχρονης και απρόσωπης «μαφίας», που σε κάθε περίπτωση βγαίνει κερδισμένη μεγαλώνοντας αυτήν την συγκέντρωση κεφαλαίων και αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις ανισορροπίες του παγκόσμιου συστήματος.

Τις προάλλες έβλεπα στην τηλεόραση κάποιο ντοκυμαντέρ για τις συγκεντρώσεις των Αμερικανών αγανακτισμένων, που είχαν σαν βασικό σύνθημά τους τη φράση «καταλάβετε την Γουώλ Στρητ», αλλά και το «99%» σαν σύμβολο της τρέχουσας οικονομικής ανισορροπίας. Οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν για δυο σχεδόν μήνες και επεκτάθηκαν και σε άλλες πόλεις των ΗΠΑ, αλλά τελικά το ζήτημα έληξε μέσα σε μια νύχτα, με μια γρήγορη και αποτελεσματική επέμβαση της αστυνομίας, που έδιωξε στους συγκεντρωμένους από την πλατεία, ξήλωσε τις σκηνές τους και την επόμενη μέρα ήταν σαν όλα αυτά να μην είχαν συμβεί ποτέ.

Οι καινούργιοι αγανακτισμένοι όλου του κόσμου, που μέσα στη διάρκεια του περασμένου χρόνου έκαναν την εμφάνισή τους σε διάφορες πρωτεύουσες του κόσμου, στην Μαδρίτη, στην Αθήνα , την Νέα Υόρκη και όπου αλλού για να διαλυθούν τελικά, μάλλον δεν έχουν ασχοληθεί και πολύ με τη Ιστορία της ανθρωπότητας. Οι νεόπτωχοι και άλλο μεγάλο μέρος των εξαθλιωμένων πληθυσμών, στα κράτη της Δύσης ή και όπου αλλού στον κόσμο, θα έπρεπε να γνωρίζουν, ότι οι ανατροπή που μάλλον δίκαια αναζητούν δεν γίνονται με συγκεντρώσεις κάποιων ανθρώπων σε κάποιες πλατείες, που λένε ο ένας στον άλλον τα προβλήματά τους, ούτε με αντίσκηνα και ευκαιριακές συναυλίες. Σε όλη τη διάρκεια της παγκόσμιας Ιστορίας, ποτέ καμία μεγάλη ανατροπή δεν έγινε με κουβεντούλα. Οι μεγάλες ανατροπές γίνονται μόνο με Επαναστάσεις. Αληθινές Επαναστάσεις. Και Επανάσταση σημαίνει Βία, Αίμα, Φωτιά και Τσεκούρι και Μαχαίρι στον λαιμό των υπευθύνων. Αυτά διδάσκει η πείρα αιώνων στην Ιστορία της ανθρωπότητας και αυτά είδαμε και στις πρόσφατες εξεγέρσεις του αραβικού κόσμου. Και ώσπου να γίνει κάτι τέτοιο-αν ποτέ γίνει- το 1% θα εξακολουθεί να επιβάλλει τη θέλησή του πάνω στο υπόλοιπο 99%. Άλλες επιλογές δεν υπάρχουν. Ή Επανάσταση ή Υποταγή. Διαλέγετε και παίρνετε.