18 Φεβρουαρίου 2020

Κατίνα Παξινού |Η συγκλονιστική ζωή της & τα λόγια του συντρόφου της, Αλέξη Μινωτή, που ραγίζουν την καρδιά.

Η κορυφαία τραγωδός που έκανε τους Έλληνες υπερήφανους, έφυγε από τη ζωή στις 22 Φεβρουαρίου του 1973...- Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Η κορυφαία τραγωδός που έκανε τους Έλληνες υπερήφανους, έφυγε από τη ζωή στις 22 Φεβρουαρίου του 1973...- Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

"Πρέπει να γεμίζουμε την ψυχή μας με ήλιο κι αυτόν τον ήλιο να τον χαρίζουμε και στους άλλους.."

Η φωνή της έχει συνδεθεί με μία από τις πιο ισχυρές εκφράσεις της τραγικότητας στο πεδίο του θεατρικού λόγου. Ιδανική ερμηνεύτρια των μεγάλων τραγικών ρόλων, δεν άφησε πίσω της μόνο λαμπρές ερμηνείες, αλλά δημιούργησε μια ολόκληρη υποκριτική παράδοση γύρω από την απόδοση και την εκφορά του τραγικού λόγου. Μπορούσε να ερμηνεύει δραματικούς ρόλους κάθε θεατρικού ύφους, από την αρχαία ελληνική τραγωδία μέχρι το "μπρεχτικό" θέατρο. Δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από την κορυφαία τραγωδό, Κατίνα Παξινού. 


 Ο πρώτος θεατρικός ρόλος της στην πρόζα είναι στο θέατρο Κοτοπούλη, στο «Γυμνή Γυναίκα»  του Μπατάιγ, που την καθιερώνει και ως πρωταγωνίστρια δραματικών ρόλων.

Το 1931 συνεργάζεται με τον κορυφαίο Έλληνα ηθοποιό Αιμίλιο Βεάκη,  με τον οποίο εισχωρεί στον συνεταιρικό θίασο του Αλέξη Μινωτή.

Πρωτοεμφανίζεται στην όπερα του Δημήτρη Μητρόπουλου «Αδελφή Βεατρίκη».

 Η μουσική της κατάρτιση τη βοηθά να εξερευνήσει τα βάθη του ποιητικού λόγου των τραγικών, εκφράζοντας τη μουσική του θρήνου, την αγωνία της ύπαρξης μέσα από τον αρχαίο λόγο. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι αργότερα θα γράψει η ίδια τη μουσική για την παράσταση της τραγωδίας «Οιδίπους Τύραννος», που σκηνοθετεί ο Αλέξης Μινωτής.

  Η Κατίνα Παξινού, θεωρείται ισχυρή κυρία του ελληνικού θεάτρου για δεκαετίες. Το όνομά της συνδέεται με τη μεγάλη περίοδο του Εθνικού Θεάτρου κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, επί εποχής Φώτου Πολίτη. Αλλά και μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν επιστρέφει από την Αμερική, όπου είχε καταφύγει από το 1940 μέχρι το 1952, ερμηνεύει ρόλους που της χαρίζουν τη φήμη της κορυφαίας, της ανεπανάληπτης τραγωδού… Εκάβη, Μήδεια, Αγαύη, Ιοκάστη, Κλυταιμνήστρα και πολλές άλλες…

Η θυελλώδης σχέση της με τον Αλέξη Μινωτή  είναι καθοριστική για την ελληνική θεατρική ζωή, τόσο στην κρατική όσο και στην ιδιωτική θεατρική σκηνή. 


ηθοποιός της ψυχής, ενσάρκωνε τους χαρακτήρες που υποδύονταν από τα βάθη του είναι της, δεν υποκρίνονταν, δεν έκανε εξωτερικές μιμήσεις, έπλαθε ολοζώντανες ποιητικές μορφές. Με την ίδια όψη, με την ίδια φωνή με την ίδια ψυχικότητα με παράφορη πάντα πλαστουργική δύναμη μετουσίωνε τα θεατρικά πρόσωπα συγχωνεύοντας τα με τη δική της πρωτεϊκή φύση” είπε ο μέντορας της Μινωτής για τη γυναίκα της ζωής του. Παντρεύτηκαν το 1940 και μένουν μαζί για τα επόμενα 40 χρόνια. Ο πρώτος της γάμος ήταν με τον βιομήχανο Παξινό, και απέκτησε μαζί του δύο κόρες. Η μεγαλύτερη, η Έθελ, δυστυχώς πέθανε. “Είμαι ένας άνθρωπος όπως όλοι. Έζησα. Έκανα παιδιά. Έθαψα παιδιά. Και πόνεσα θάβοντας αυτά τα παιδιά” είπε κάποτε σχολιάζοντας το χαμό της κόρης από λευχαιμία.

Η παρουσία της στον κινηματογράφο -αν και περιορισμένη- είναι εξίσου έντονη. Επιβραβεύεται με Όσκαρ Β’ γυναικείου ρόλου . για την ερμηνεία της στην ταινία «Για ποιόν χτυπά η καμπάνα». Όταν της προτείνουν το ρόλο λέει: "Είμαι ίδια. Αλλά δοκιμαστικό δεν κάνω". Με διάφορα επιχειρήματα παίρνει το ρόλο, τελικά, αναγκάζοντας το συνεργείο να χρησιμοποιήσει τρεις κάμερες ταυτόχρονα για να κινηματογραφήσουν την ερμηνεία της ολοκληρωμένη. “Είμαι ηθοποιός του θεάτρου, παίζω το ρόλο εξελικτικά και σε συνέχεια χρόνου. Το σπάσιμο σε μικρά, ανεξάρτητα κινηματογραφικά πλάνα με αποδιοργανώνει” έλεγε η σπουδαία τραγωδός.

[img class="img-responsive" src="https://www.klik.gr/uploads_image/2017/12/17/p1c1inhpfd1iq71es3jknvpu1r0q6_900.jpg">

Η Κατίνα Παξινού ανάμεσα στην Ίνγκριντ Μπέργκμαν και τον Γκάρυ Κούπερ στην ταινία "Για ποιον χτυπά η καμπάνα", από το μυθιστόρημα του Έρνεστ Χέμινγκγουαίη, στον ρόλο της επαναστάτριας Πιλάρ, που της χάρισε και το Όσκαρ Β ρόλου

Είναι η πρώτη μη Αμερικανίδα ηθοποιός που πετυχαίνει να κερδίσει Όσκαρ. “Το δέχομαι για λογαριασμό όλων των συναδέλφων μου, του Εθνικού θεάτρου, ζωντανών ή νεκρών” λέει στον ευχαριστήριο λόγο της, ενώ δεν είναι δυνατό να γνωρίζει ποιοι είχαν επιβιώσει και ποιοι όχι στον πόλεμο.

Συνεργάζεται με μεγάλους σκηνοθέτες, όπως ο Όρσον Ουέλς και ο Λουκίνο Βισκόντι. Η υποκριτική της εμβέλεια της δίνει τη δυνατότητα να ερμηνεύει ρόλους αντίθετους μεταξύ τους, αναδεικνύοντας κάθε φορά νέες εκδοχές της εκφραστικής δεινότητας. Καμία άλλη ηθοποιός δεν ενσάρκωσε τόσο συγκλονιστικά τη μάνα στο «Ματωμένο γάμο», στην «Εκάβη» και στη «Μάνα κουράγιο» όσο εκείνη…

τ

 Την περίοδο που σπούδαζα δημοσιογραφία, είχα την τύχη να έχω καθηγητή μου τον σπουδαίο κριτικό θεάτρου, Κώστα Γεωργουσόπουλο, ο οποίος μιλούσε με δέος για την κορυφαία ηθοποιό. «Είχες πολλές φορές την εντύπωση πως η Παξινού αυξομείωνε το δέμας της, ψήλωνε και απλωνόταν ως σωματικό σημείο ανάλογα με το μέγεθος του χώρου ή τις απαιτήσεις του ρόλου» είπε για εκείνη. 

Τον θυμάμαι να μας συζητά γιατο «κύκνειο άσμα» της. Το «Μάνα Κουράγιο» του Μπέρτολντ Μπρεχτ. “…H μεγάλη ηθοποιός ενσάρκωνε το συντριπτικό ρόλο σφαδάζοντας και η ίδια από τον καρκίνο που την ταλαιπωρούσε και που την έστειλε σε λίγο χρόνο στο θάνατο…».  Από το 1969 η Παξινού γνωρίζει ότι έχει καρκίνο και μάλιστα σε καλπάζουσα μορφή. Οι πόνοι, όπως ανέφεραν αργότερα φίλοι και συνεργάτες ήταν φρικτοί και όμως η πίστη στην μεγάλη της αγάπη, το θέατρο, της έδιναν τη δύναμη να είναι παρούσα μέχρι το τέλος. Ένα χαρακτηριστικό ήταν ότι στη τελευταία παράστασή της, στο έργο «Μάνα Κουράγιο» του Μπρέχτ, έβγαινε κάθε βράδυ στη σκηνή σέρνοντας ένα κάρο. Η αγάπη του κόσμου μεγάλη, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, εμφανίστηκε στην Επίδαυρο σαν θεατής. Εκεί όλος ο κόσμος χειροκρότησε όρθιος απονέμοντας έτσι την τιμή που άρμοζε σε μια μεγάλη γυναίκα της τέχνης. Στις 22 Φεβρουαρίου του 1973 φεύγει από τη ζωή χάνοντας τη μάχη με την επάρατη νόσο. Ο μύθος της περνά στην ιστορία… Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Kατίνα Παξινού είναι η Ελληνίδα που έκανε εμάς τους Έλληνες υπερήφανους…

Φιλμογραφία

• For Whom the Bell Tolls, ελλην. τίτλος: Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα, του Σαμ Γουντ (1943)

• Hostages, ελλην.τίτλος: Πυρ!,του Φρανκ Τατλ(1943)

• Confidential Agent, ελλην.τίτλος:Ο εμπρηστής,του Χέρμαν Σάμλιν(1945)

• Uncle Silas,ελλην.τίτλος:Η οργή του Θεού,του Τσαρλς Φρανκ (1947)

• Mourning Becomes Electra, ελλην. τίτλος: Το Πένθος Ταιριάζει στην Ηλέκτρα, του Ντάντλεϊ Νίκολς (1947)

• Prince of Foxes,ελλην.τίτλος:Καίσαρ Βοργίας, τουΧένρι Κινγκ (1949)

• Confidential Report,ελλην. τίτλος: Ο κύριος Αρκάντιν, του Όρσον Γουέλς(1955)

• Τhe miracle,ελλην.τίτλος: Το θαύμα,του Έρβιν Ρέιπερ (1959)

• Rocco e i suoi fratelli, ελλην.τίτλος:Ο Ρόκο και τ` Αδέλφια του, του Λουκίνο Βισκόντι(1960)

• Τante Zita, ελλην. τίτλος:Πως γνώρισα τον έρωτα,του Ρομπέρ Ανρικό (1968)

• Un ete Fauvage του Μαρσέλ Καμί (1969)

• Το νησί της Αφροδίτης,του Γιώργου Σκαλενάκη (1969)

Πηγές:

Wikipedia,

cnn

προσωπικές σημειώσεις από μάθημα Κώστα Γεωργουσόπουλου στο Εργαστήρι Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας