Negin Khpalwak-πρώτη μαέστρος του Αφγανιστάν | Οι Ταλιμπάν θα πάψουν τη μουσική

“Χωρίς μουσική, η ζωή θα ήταν ένα λάθος” είπε κάποτε ο Friedrich Nietzsche . 

Νομίζω ότι για να συνειδητοποιήσει κανείς την σπουδαιότητα αυτής της φράσης, αρκεί να προσπαθήσει να φανταστεί τη ζωή του χωρίς μουσική. Έναν κόσμο όπου οι μελωδίες θα ήταν απαγορευμένες.

Aρκεί να δούμε την ιστορία της 24χρονης Negin Khpalwak η οποία κατάφερε να γίνει το πρώτο αφγανικό ραβδί που αψήφησε τις απειλές θανάτου από τους θείους της. 

Όπως η ίδια λέει:  «περιμένουμε από τους Ταλιμπάν να πάψουν τη μουσική. Δεν έχουν ανακοινώσει επίσημα τίποτα, αλλά έχουν ήδη ακυρώσει όλα τα ψυχαγωγικά προγράμματα από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Η μόνη μουσική που απομένει είναι το θεματικό τραγούδι των ειδήσεων ». 

Ο Ahmad Sarmast, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Μουσικής του Αφγανιστάν, μιλάει στο τηλέφωνο από τη Μελβούρνη της Αυστραλίας, όπου είχε πάει για ιατρικούς λόγους στις αρχές του καλοκαιριού. 

Όπως εξηγεί δεν περίμενε μια τόσο γρήγορη παράδοση της Καμπούλ στους  Ταλιμπάν. Όταν το 1996 οι Ταλιμπάν ανέλαβαν την εξουσία, πυρπολήθηκαν μουσικά όργανα. Αλλά ακόμη και το 2001 μετά την αποπομπή τους, υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που συνέχισαν να θεωρούν τη μουσική κάτι ανήθικο. 

Το Ινστιτούτο που ιδρύθηκε από τον Sarmast το 2010, με τους 400 δασκάλους, μαθητές και μαθητές του, έγινε διάσημο σε όλο τον κόσμο χάρη στη γυναικεία ορχήστρα Zohra, η οποία έπαιξε μπροστά σε δύο χιλιάδες παγκόσμιους ηγέτες στο οικονομικό φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας. Με το σιτάρ, το πιάνο, τα βιολιά, το όμποε, οι μουσικοί εναλλάσσανε αφγανικά τραγούδια όπως το Arghavan, το οποίο πήρε το όνομά του από τα έντονα ροζ λουλούδια του δέντρου του Ιούδα, με δυτικά τραγούδια όπως η ένατη συμφωνία του Μπετόβεν. Με τα πολύχρωμα κεντημένα φορέματά τους και τα μαλλιά τους καλυμμένα με μαύρο, πράσινο και κόκκινο πέπλο χρώματα της πατρίδας τους- αυτά τα κορίτσια αποτέλεσαν παράδειγμα πιθανού διαλόγου μεταξύ πολιτισμών. 

Πριν από λίγες μέρες η Negin Khpalwak, η οποία  χάρη στη Zohra είχε γίνει η πρώτη μαέστρος του Αφγανιστάν, έφυγε από την Καμπούλ.

Ήταν τριών ετών στο χωριό Shinegar όταν για  πρώτη φορά που η Negin άκουσε τον ήχο της μουσικής. Eκεί όπου είκοσι σπίτια είναι φωλιασμένα ανάμεσα σε τρία βουνά στην αφγανική επαρχία Kunar. Δεν υπήρχε τηλεόραση ή ραδιόφωνο. Ωστόσο, ο πατέρας της Ajmal και ο ξάδερφός της είχαν ένα σιτάρ και έπαιζαν περιστασιακά αυτό το μακρύ λαιμό εγχόρδων. Είναι εντυπωσιακό ότι χρησιμοποιούσαν μπουκάλια νερού ως κρουστά και ο ήχος ήταν τόσο γλυκός και ευχάριστος που η μικρή Negin χόρευε από χαρά γύρω τους. O πατέρας της Negin, όμως,  έπαιζε μόνο με λίγους φίλους, επειδή η οικογένειά του δεν τον δεχόταν. Επίσης, είχε μάθει επίσης αγγλικά ακούγοντας κασέτες και CD, που του επέτρεψαν να εργαστεί ως διερμηνέας για Αμερικανούς στρατιώτες. 

Δεν υπήρχαν σχολεία στο Shinegar. Μόνο ένα τζαμί όπου μάθαιναν το Κοράνι και να διαβάζουν και να γράφουν στη γλώσσα Παστού. 

Μετά από παρακολούθηση δύο ετών, τα κορίτσια έμειναν στο σπίτι, περιμένοντας να τις δώσουν νύφες, γιατί οι γυναίκες -όπως λένε σε εκείνα τα μέρη- μπορούν να φύγουν από το σπίτι τους μόνο μία φορά: όταν έρθει η ώρα να τις τυλίξουν με την πετσέτα της ταφής.

Ο πατέρας όμως της χαρισματικής Negin, την πήγε στην Καμπούλ για σπουδές. Η υπόλοιπη οικογένειά της δεν δυσανασχέτησε.  Μπορούσε να γίνει γιατρός και να θεραπεύσει τις γυναίκες στο χωριό.  Πολλοί άλλωστε πέθαναν νέοι και υπήρχε ανάγκη.

Στα δεκατρία της χρόνια γνώρισε έναν Ιταλό δάσκαλο πιάνου που εργαζόταν στο Μουσικό Ινστιτούτο. Για το κορίτσι ήταν ένα σοκ και η αρχή μιας καριέρας. Αλλά για την οικογένειά της ήταν απαράδεκτο: οι θείοι της ορκίστηκαν ότι θα τη σκοτώσουν. Χρειάστηκαν έξι χρόνια -αφού την είδαν στην τηλεόραση – για να καταλάβουν ότι δεν υπάρχει τίποτα κακό στην επιλογή της και να την αποδεχτούν. Ήταν μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος της ζωής της.

 Το 2014 o Sarmast επέζησε ως εκ θαύματος από μια επίθεση. Κατά τη διάρκεια μιας παράστασης της συμφωνικής ορχήστρας στο γαλλικό πολιτιστικό κέντρο της Καμπούλ, ένας 17χρονος ανατινάχθηκε μπροστά στο κοινό. Τόσο εκείνος όσο και η Negin είχαν πιστέψει στη δύναμη της μουσικής. «Τώρα το Ινστιτούτο είναι κλειστό – εξηγεί -. Το ξένο προσωπικό είχε ήδη φύγει μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής αποχώρησης τον περασμένο Απρίλιο ».

Η εικοσιτετράχρονη σήμερα Νegin μπορεί να κατάφερε να  ξεφύγει από την Καμπούλ, ωστόσο η καρδιά της παραμένει εκεί, στο μέρος όπου αγάπησε τη μουσική και τη βοήθησε να απελευθερώσει την καρδιά της. 

Aπό τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή  με στοιχεία από την εφημερίδα Corriere della Serra