14 Απριλίου 2022

Από που πάνε για το μέτωπο; Οι καλύτερες πολεμικές ταινίες

Το πρώτο θέμα των ημερών είναι (ή θα έπρεπε να είναι πέρα από τη μικρή μας λίμνη) ο πόλεμος στην Ουκρανία. Έτσι εμείς κάνουμε μια αναδρομή στις μεγάλες πολεμικές ταινίες και μερικές άλλες...
Το πρώτο θέμα των ημερών είναι (ή θα έπρεπε να είναι πέρα από τη μικρή μας λίμνη) ο πόλεμος στην Ουκρανία. Έτσι εμείς κάνουμε μια αναδρομή στις μεγάλες πολεμικές ταινίες και μερικές άλλες...

Ο πόλεμος είναι ένα θέμα που έχει γοητεύσει αρκετούς κινηματογραφιστές και αυτός είναι ο λόγος που έχουμε δει να δημιουργούνται τόσες πολλές πολεμικές ταινίες, οι οποίες αποκαλύπτουν τα δεινά, την σκληρότητα και την θλίψη που δημιουργεί ένας πόλεμος

Παρακάτω επιλέξαμε μερικές από τις καλύτερες πολεμικές ταινίες που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς.

Τα βασικά

1. ΚΑΙ ΟΙ 12 ΗΤΑΝ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ (THE DIRTY DOZEN), 1967

Ένα από τα πιο συγκλονιστικά καστ στην ιστορία του είδους, με τον ώριμο από τη γέννα Λι Μάρβιν να ηγείται ομάδας αυτοκτονίας που απαρτίζεται από ένα μάτσο κουμάσια, μεταξύ των οποίων παίζουν μεγάλη μπάλα ο «σας τρώω για πρωινό» Τσαρλς Μπρόνσον, ο «ήμουν ψυχοπαθής πριν γίνω Κότζακ» Τέλης Σαβάλας και ο «λέγε με ήρεμη δύναμη» Ντόναλντ Σάδερλαντ. Η διαδικασία στρατολόγησης και εκπαίδευσης των «κακοποιών στοιχείων» παραμένει άκρως πωρωτική. 

2. ΟΥΔΕΝ ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ (ALL IS QUIET ON THE WESTERN FRONT), 1930

Αντιπολεμικό έπος που εστιάζει στο βίωμα της φρίκης του πολέμου και στέκεται καλά στα πόδια του εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά. Η θρυλική σκηνή με το φαντάρο να εστιάζει στην πεταλούδα λίγο πριν σκοτωθεί από τα πυρά εξακολουθεί να εντυπωσιάζει, πόσο μάλλον αν σκεφτεί κανείς ότι με σύγχρονες πρακτικές μάλλον θα πνιγόταν μέσα σε ένα CGI πνιγμένο πολεμικό τοπίο. Βαριά και ασήκωτη σύμφωνα με τα  σημερινά δεδομένα, αλλά αναγκαία η θέση της εδώ.

3. PATTON, 1970

H βιογραφική ταινία για τη ζωή ενός από τους μεγαλύτερους στρατηγούς στην ιστορία και μιας σημαντικότατης πρωταγωνιστικής φιγούρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρεξηγημένος λόγω χαρακτήρα, αλλά με τρελό σεβασμό από εχθρούς και συμμάχους λόγω της ξερής στρατιωτικής του ικανότητας, ο Πάτον την είχε δει και λίγο «ήμουν πολεμιστής και σε άλλες ζωές εγώ». Ρεσιτάλ και πρώτο βιολί από το «βετεράνο» Τζορτζ Σι Σκοτ.

4. Η ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΡΑΪΑΝ (SAVING PRIVATE RYAN), 1998

O απόλυτος τρόμος και η ατμόσφαιρα της παραλίας Όμαχα κατά τη διάρκεια της επικής απόβασης στη Νορμανδία δεν έχει αποδοθεί ποτέ με τόσο ωμό ρεαλισμό όσο στο «άνοιγμα» αυτής εδώ της ταινίας. Βετεράνοι της απόβασης, βλέποντας την ταινία έβαζαν τα κλάματα, ενώ στα συν συγκαταλέγονται επίσης η εξαιρετική ερμηνεία τού κατά τα άλλα «εγώ από σπόντα είμαι εδώ» Τομ Χάνκς και ο θάνατος του Βιν Ντίζελ. 

5. Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΚΒΑΪ (BRIDGE OVER THE RIVER KWAI), 1957

Λίγο πριν από τη δεκαετία του ’60, ο Άλεκ Γκίνες –πριν πιάσει το φωτόσπαθο του Όμπι Ουάν Κενόμπι– είναι ο φυσικός ηγέτης μιας ομάδας αιχμαλώτων πολέμου που αναγκάζονται να χτίσουν μια γέφυρα πάνω από τον ποταμό Κβάι, χωρίς να ξέρουν ότι οι Σύμμαχοι την έχουν στη λίστα για τρελή βομβοπατινάδα. Σαν να μην έφταναν αυτά, τρώνε και σφαλιάρες από τους Ιάπωνες φύλακές τους. Εδώ είναι στρατόπεδο συγκέντρωσης, όχι παιδική κατασκήνωση…

6. ΤΟ ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ (DAS BOOT), 1981

Άλλο ένα θρυλικό αντιπολεμικό έπος, το οποίο, οφείλουμε να προειδοποιήσουμε, δεν συνιστάται στους πάσχοντες από κλειστοφοβία. Ο καπετάν Χένριχ Λέμαν (καμία συγγένεια με τον νυν τερματοφύλακα της Άρσεναλ;) προσπαθεί να κρύψει την αντιπάθειά του για τον Αδόλφο, ενώ ταυτόχρονα κάνει κουμάντο σε ένα παπουτσοκουτιασμένο υποβρύχιο με μπόλικη μπίχλα και άφθονους χεσμένους ναύτες. Τσίτα άγχος. 

7. PLATOON, 1986

Τομ Μπέρεντζερ, Γουίλιεμ Νταφόε, Φόρεστ Ουίτακερ, Τσάρλι Σιν, Τζόνι Ντεπ… Αν δεν σας λέει κάτι αυτό, σκεφτείτε τη ως το φιλμ που μας χάρισε μια από τις πιο κλασικές σκηνές στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου, με τον επικό θάνατο του «καλού της υπόθεσης» Νταφόε, που κόσμησε και την αφίσα της ταινίας. Αν ΟΥΤΕ αυτό σας λέει πολλά, κρατήστε απλώς ότι θεωρείται μια από τις καλύτερες ταινίες των τελευταίων είκοσι χρόνων.

8. HAMBURGER HILL, 1987

Ένα μόλις χρόνο μετά την κυκλοφορία του Platoon και στο απόγειο της μόδας των ταινιών με θέμα το Βιετνάμ, ο Τζον Ίρβινγκ παραδίδει την καλύτερη ταινία του είδους. Χωρίς το εντυπωσιακό καστ του Platoon, αλλά με φόντο την πιο αιματηρή μάχη του πολέμου, η ταινία ακολουθεί την έφοδο των Αμερικανών στον οχυρωμένο λόφο 937 της πεδιάδας Α Σάου και, χωρίς υπερβολή, δεν χαρίζει κάστανα. Η σκηνή με το στρατιώτη που δεν έχει πάρει πρέφα ότι του λείπει το χέρι είναι παραπάνω από συγκλονιστική. Ψάξτε τη.

9. ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΩΡΑ (APOCALYPSE NOW), 1979

Άλλο ένα καστ μεγατόνων, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον Μάρλον Μπράντο, τον Μάρτιν Σιν και τον Χάρισον Φορντ. Η ταινία του Κόπολα προβλήθηκε στη μεγάλη οθόνη αρκετά χρόνια πριν «σκάσει» η μόδα του Βιετνάμ στον αμερικανικό κινηματογράφο και η πραγματική της αξία εκτιμήθηκε αρκετά χρόνια μετά. Το απόλυτο όραμα του Κόπολα για την ταινία θα αργούσε να υλοποιηθεί, αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να αποτυπωθεί στο μυαλό των απανταχού φίλων του σινεμά. Η ιστορική ατάκα του Ρόμπερτ Ντιβάλ «Γουστάρω τη μυρωδιά της ναπάλμ το πρωί» δεν είναι παρά ένα ελάχιστο δείγμα της αρρώστιας που κουβαλούσε η ταινία.

10. FULL METAL JACKET, 1987

To Full Metal Jacket, αν και περιέχει ιδιαίτερα κοχονάτες σκηνές, που απεικονίζουν τον απόλυτο χαμό του πολέμου του Βιετνάμ, κερδίζει ένα φορτηγό πόντους γυρίζοντας την κασέτα ακόμα πιο πίσω, ακολουθώντας τους νεοσύλλεκτους από τη στιγμή της εκπαίδευσής τους. Καψώνι στην καθημερινή διάταξη και μια απόλυτη αίσθηση του «τι κάνω εγώ σε αυτό το μπουρδέλο;», που πρέπει να έπαιζε στο μυαλό των περισσότερων, αν όχι όλων, των φαντάρων που κλήθηκαν, δίχως να έχουν ξαναδεί σφαίρα στη ζωή τους, να πέσουν με τα μούτρα στον πατσά. Classic stuff!

Από την οπτική σκοπιά των Αμερικάνων 

Όπως είναι φυσικό, οι πολεμικές ταινίες αποτελούν πάντα πρόσφορο έδαφος για μια καλή μεζούρα προπαγάνδας, πόσο μάλλον όταν ως χώρα το εθνικό σου χόμπι είναι το «αν δεν σε λενε Τζέικ, θα εισβάλουμε στο σπίτι σου εις το όνομα της ελευθερίας». Οι αμερικάνοι μας έχουν προσφέρει λαμπρά παραδείγματα τέτοιας γραφικής προπαγάνδας.

1. ΜΑΥΡΟ ΓΕΡΑΚΙ: Η ΚΑΤΑΡΡΙΨΗ (BLACK HAWK DOWN), 2001

Μπουκάρουμε στη Σομαλία για να σας δείξουμε τα καινούρια μας τουτού, θα σας αρχίσουμε στις πολυβολιές και θα σας αλλάξουμε τον αδόξαστο, θα στοιβάξουμε τα πτώματα όπου βρούμε για να μην πιάνουν χώρο, και ζητάτε και τα ρέστα, ρε μαύρα τσουτσέκια; Μας ρίχνετε τα ελικόπτερα; Τώρα θα σας δείξουμε εμείς! Μπλέ μαρέν θα σας κάνουν οι λεβέντες μας.

2. RAMBO 3, 1988

Ο πολύς Τζον Ράμπο δεν μασάει. Με την καμία. Και αυτοί οι διαβολικοί οι Ρώσοι αιχμαλωτίζουν τον κολλητό του, ενώ βαράνε αλύπητα και τους κακόμοιρους τους Αφγανούς. Τι νομίζατε, θα κάτσει ο Τζόναρος με σταυρωμένα χέρια; Παπάρια θα κάτσει! Θα πάρει το τόξο του και θα σας χορέψει στο ταψί. Πολυβόλο εναντίον μεραρχίας; Μέσα. Μολότοφ εναντίον τεθωρακισμένου; Σιγά το πράμα. Όπως λέει και ο ίδιος ο ήρωάς μας, «Fuck’ em!». Και οι Αφγανοί φίλοι μας, ε; 

3. ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΟΚΤΩΒΡΗ (THE HUNT FOR RED OCTOBER), 1990

Ο καπετάνιος Μάρκο Ρέμιους αποφασίζει να μαρσάρει τον Κόκκινο Οκτώβρη, το νέο υπερσύγχρονο υποβρύχιο των Σοβιετικών, προς πιο αμερικανικά νερά, επειδή οι κακοί Σοβιετικοί δεν τον αφήνουν να τα περνάει όμορφα. Τα Αμερικανά τον κοιτάζουν στραβά, ο δε «καλός χριστιανός» Τζακ Ράιαν τον ψυχολογεί για καλό παλικάρι και τον πιάνει φίλο. Όλος ο στόλος των Σοβιετικών τον κυνηγάει, αλλά τελικά πάει Αμέρικα. Και ζήσαμε εμείς καλά και ψυχροπολεμικά…

4. PEARL HARBOR, 2001

Κωλοϊάπωνες, ανάθεμα τη χώρα σας! Μας κάνατε με τα λαχανάκια το λιμάνι μας; Και τι σημαίνει ότι έχουμε πόλεμο; Ένα τηλέφωνο δεν μπορούσατε να πάρετε; Και δώστου κλάμα τα Αμερικανά και δράμα για τους ψόφιους. Το ότι εν συνεχεία αφανίσαμε κάνα δυο πόλεις μετράει; Α, είπα κι εγώ! Ποιος το ήξερε το Ναγκασάκι και τη Χιροσίμα; Εμείς τους βάλαμε στο χάρτη.

Και τρεις ταινίες για δεις αλλιώς τον πόλεμο

 

- Catch22: Λαμόγια, παραλογισμός και παράνοια WW2 style.

- MASH: Γλέντια στο Βιετνάμ, και η πραγματική μαλακία του πολέμου πάει ιατρείο…

- Dr. Strangelove: Ο Πίτερ Σέλερς παίζει μια χούφτα ρόλους και παίρνει τα σώβρακα και από τον πόλεμο.