30 Ιουλίου 2021

«Fake news: Τι κάνει η Ευρώπη»

Η παραπληροφόρηση και τα εργαλεία αντιμετώπισή της στο βιβλίο της Κλημεντίνης Διακομανώλη που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις  Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Από τον Γιώργο Βράτσο
Η παραπληροφόρηση και τα εργαλεία αντιμετώπισή της στο βιβλίο της Κλημεντίνης Διακομανώλη που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Από τον Γιώργο Βράτσο

Στο θολό τοπίο  των fakenews  επιχειρεί να διεισδύσει  το  βιβλίο της Κλημεντίνης Διακομανώλη, στελέχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ειδίκευση σε θέματα Τύπου και Επικοινωνίας,  ένα βιβλίο που  καταγράφει τους κινδύνους, αλλά και τα  όπλα  που ήδη  χρησιμοποιούνται  στη  μάχη κατά της παραπληροφόρησης.

Τι είναι τελικά τα πολυσυζητημένα fake news; Διατρέχουμε κίνδυνο όταν -ίσως αφελώς - «μοιραζόμαστε» δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς δεύτερη σκέψη; Μήπως οι παγκόσμιοι τεχνολογικοί γίγαντες, σε μια επίδειξη ψηφιακής αυθαιρεσίας, κατευθύνουν  τις συμπεριφορές μας σε σημείο που να διαβρώνεται η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία, στην ελευθερία του λόγου ή στην επιστήμη, εμποδίζοντάς μας να παίρνουμε σωστές αποφάσεις; Σε κάθε περίπτωση, το 83% των ευρωπαίων πολιτών θεωρούν ότι η παραπληροφόρηση είναι απειλή για τη δημοκρατία και το 63% των νεότερων ψηφιακών χρηστών πιθανολογεί ότι συναντά fake news συχνότερα από μια φορά την εβδομάδα.

Όπως  επισημαίνει   η συγγραφέας  Κλημεντίνη Διακομανώλη,  «λόγω ιδιότητας, έρχομαι καθημερινά σε επαφή όχι μόνο με τους επαγγελματίες της επικοινωνίας και της πληροφορίας, κυρίως δημοσιογράφους, ανταποκριτές και εταιρικούς συμβούλους επικοινωνίας, αλλά και με την ίδια την διαστροφή και την διαστρέβλωση της πληροφορίας. Αυτό δηλαδή που ονομάζουμε ψευδείς ειδήσεις ή fakenews. Ειδικά ερεύνησα για ένα διάστημα το κατά πόσον τα fakenews και οι κακόβουλες και στοχευμένες επιθέσεις από τρίτους παράγοντες επηρεάζουν την βούληση των ψηφοφόρων κατά τη διάρκεια εκλογικών αναμετρήσεων, όπως για παράδειγμα οι τελευταίες ευρωεκλογές του 2019, οι γαλλικές προεδρικές εκλογές αλλά και πιο πρόσφατες οι αμερικάνικες εκλογές.  Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι ο όρος fakenews εμφανίστηκε -και σχεδόν καθιερώθηκε στο παγκόσμιο οικοσύστημα της ενημέρωσης- κατά την διάρκεια της θητείας του Αμερικανού Προέδρου Trump. Καθόλου τυχαίο, επίσης, ότι μόλις πριν λίγες μέρες ο Λευκός Οίκος απηύθυνε έκκληση στου μεγάλους ψηφιακούς κολοσσούς όπως είναι το Facebook, το Twitter, το google κλπ να ενεργοποιήσουν τα αντανακλαστικά τους όσον αφορά την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης γιατί εν καιρώ πανδημίας τα fakenews «σκοτώνουν ανθρώπους». Πρόκειται λοιπόν για ένα φαινόμενο που μας συναντά καθημερινά, στο διαδίκτυο κυρίως. Αλλά και πέραν του διαδικτύου, έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι η ψευδής είδηση έχει δέκα φορές πιο μεγάλη διάρκεια «ζωής» και κυκλοφορίας, συνεπώς θα καταλήξει κάποια στιγμή να αγγίξει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού με τρόπο ψηφιακό ή όχι.

Η  Κλημεντίνη Διακομανώλη  σημειώνει  ακόμη ότι «ο αναγνώστης διαβάζοντας το βιβλίο  θα μπορεί να διακρίνει ευκολότερα τι είναι παραπληροφόρηση και που αυτή κρύβεται και προσθέτει: ο μέσος χρήστης της ψηφιακής τεχνολογίας  σήμερα δεν μπορεί να μην προβληματιστεί για το που φτάνουν τα όρια της ψηφιακής αυθαιρεσίας των τεχνολογικών γιγάντων όπως το Facebook και το  Twitter, αλλά και ποια μπορεί να είναι σε παγκόσμιο επίπεδο η δύναμη που μπορεί να τους τιθασεύσει, εάν κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Επίσης κανείς μας δε θέλει να ξέρει ότι πίσω από την είδηση που διαβάζει βιαστικά στο κινητό του κρύβεται ένας ολόκληρος εταιρικός ή κρατικός μηχανισμός με καθόλου αθώες προθέσεις απέναντι στα σημερινά δημοκρατικά δυτικά καθεστώτα. Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους προβληματισμούς που τίθενται στο βιβλίο και οι απαντήσεις δίνονται με βάση πρόσφατες ακαδημαϊκές μελέτες, συμπεράσματα ερευνών σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης σε ευρωπαϊκό κυρίως βεληνεκές.  

Η συγγραφέας επισημαίνει ότι «αναμφισβήτητα υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας για την αναχαίτιση του φαινομένου»  και προσθέτει: «Οι κυβερνήσεις πλέον έχουν πλήρη συνείδηση ότι οι ψευδείς ειδήσεις, όποιος και αν είναι ο δημιουργός τους, μπορούν να προκαλέσουν κύματα αμφισβήτησης εκ μέρους των πολιτών που μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρούς τριγμούς στο μοντέλο της δυτικής δημοκρατίας. Έτσι ένα ολόκληρο οπλοστάσιο αντίστασης για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης έχει δημιουργηθεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση,  τελευταία έχει αναγκάσει μεγάλες πλατφόρμες όπως το Facebook να καταργήσουν δισεκατομμύρια ψεύτικους λογαριασμούς ως κακόβουλους, και το Twitter  να προβεί ουσιαστικά σε απαγόρευση των πολιτικών διαφημίσεων, σε περίπτωση αμφίβολης προέλευσης. Φυσικά καμία δράση από κοινοτικούς ή κυβερνητικούς φορείς δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική εάν ο ίδιος ο πολίτης δεν μάθει να θωρακίζεται ο ίδιος απέναντι στο φαινόμενο της παραπληροφόρησης.   

To  βιβλίο “Fake News: Τι κάνειηΕυρώπη»  κυκλοφορεί  σταβιβλιοπωλεία  PUBLIC , ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΙΑΝΟΣ, ΕΥΡΥΠΙΔΗΣ  και FREE THINKING ZONE 

 

Βιογραφικά στοιχεία συγγραφέα:

Η Κλημεντίνη Διακομανώλη είναι στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με ειδίκευση σε θέματα Τύπου και Επικοινωνίας και μακρά επαγγελματική εμπειρία στο χώρο της ευρωπαϊκής ειδησεογραφίας και δημοσιογραφίας. Έχει ασχοληθεί με την ενημέρωση των πολιτών σε θέματα έρευνας και τεχνολογίας, περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής, παραπληροφόρησης καθώς και  με τις περισσότερες θεματικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει υπηρετήσει ως Διευθύντρια του Γραφείου Τύπου στις Αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Είναι απόφοιτος της πρώτης σειράς Ακολούθων Τύπου της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και υπηρέτησε σε διπλωματικό πόστο Ακολούθου Τύπου στις Βρυξέλλες. Έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο Ποινικό Δίκαιο και στην Εγκληματολογία στη Γαλλία και DigitalCommunication στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και τέως Δικηγόρος Αθηνών.