07 Οκτωβρίου 2021

Η «νέα» Νέα Υόρκη και η Αθήνα

Νέα Υόρκη | Αθήνα | Ταμείο Ανάκαμψης
Το πρόσωπο της Αθήνας χρειάζεται ριζικό lifting και μάλιστα από «εξειδικευμένους πλαστικούς», την ώρα που το brand της ΝYC ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο επιδραστικό. 
Το πρόσωπο της Αθήνας χρειάζεται ριζικό lifting και μάλιστα από «εξειδικευμένους πλαστικούς», την ώρα που το brand της ΝYC ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο επιδραστικό. 

Τον περασμένο μήνα συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, την ημέρα που άλλαξε εν πολλοίς τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το τρίπτυχο πολιτική-ασφάλεια-ιδιωτικότητα. Και μπορεί σε αυτά τα 20 χρόνια ο κόσμος να είναι πολύ πιο σύνθετος και η διεθνής γεωπολιτική ισορροπία πιο ασταθής, ωστόσο η ζωή στη Νέα Υόρκη έχει βελτιωθεί – είναι μια πιο βιώσιμη πόλη. 

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου τα επίπεδα εμπιστοσύνης σε θεσμούς έφτασαν στο ναδίρ στην εποχή Τραμπ και η πόλωση στο ζενίθ, η ζωή στη Νέα Υόρκη χαρακτηρίζεται από εμπιστοσύνη μεταξύ των κοινοτήτων της και από μια καινούργια ταυτότητα για την ίδια την πόλη και τους κατοίκους της. Ποτέ ξανά το brand της ΝYC δεν ήταν τόσο επιδραστικό. 

Η οικοδομική δραστηριότητα έφτασε σε μεταπολεμικά επίπεδα, οι γραμμές του μετρό επεκτάθηκαν για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες και πρωτοποριακά ακόμη και σήμερα projects αστικής ανάπλασης (π.χ. High Line, Hudson Yards) άλλαξαν την εικόνα της πόλης. Σήμερα, στο νότιο τμήμα του Μανχάταν το 17% των κατοίκων είναι παιδιά, ενώ πριν 20 χρόνια μετά βίας ήταν 4% - όλο και περισσότερα σχολεία ανοίγουν για να καλύψουν τις ανάγκες.

Ο πληθυσμός της πόλης όσων αφορά τους μόνιμους κατοίκους (σε αντίθεση με όσους δουλεύουν εκεί) έχει διπλασιαστεί. Τέλος, ο τουρισμός άνθισε σε αυτά τα 20 χρόνια. Πριν την 11η Σεπτεμβρίου, στο Λόουερ Μανχάταν υπήρχαν μόλις 6 ξενοδοχεία. Μέχρι την έναρξη της πανδημίας υπήρχαν ήδη 37. Το «gentrification» που έγινε δεν αφορούσε μόνο το Μανχάταν, αλλά σχεδόν το σύνολο της Νέας Υόρκης. Η Νέα Υόρκη έγινε πιο ανθρώπινη και βιώσιμη, λιγότερο corporate και σοβαροφανής.

Έχουμε τη Νέα Υόρκη πριν την 11η Σεπτεμβρίου και τη Νέα Υόρκη μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Οι επιθέσεις ήταν το έτος 0 για την πόλη που συμβολίζει ό,τι ήταν η Αθήνα στην Αρχαία Ελλάδα, ό,τι η Ρώμη αργότερα και ό,τι το Λονδίνο μεταγενέστερα.

Όλα τα παραπάνω δεν έγιναν από τη μια μέρα στην άλλη. Επί δύο μήνες, η φωτιά έκαιγε μια έκταση κοντά στα 16 στρέμματα και χρειάστηκε σχεδόν 8 μήνες για να καθαρίσει ολόκληρη η περιοχή στα νότια του Μανχάταν. Το μέλλον έδειχνε αβέβαιο. Χρειάστηκε η παρέμβαση του -τότε υποψηφίου και μετέπειτα Δημάρχου- Μάικ Μπλούμπεργκ, ο οποίος κάλεσε επιχειρήσεις και οργανισμούς να παραμείνουν στην πόλη (this is no time to leave the Big Apple, your future is New York). 

Και σίγουρα δεν ήταν όλα εύκολα. Ασφαλιστικές εταιρείες, πολιτικοί, δικηγόροι, τοπικές ομάδες συμφερόντων καθυστερούσαν την αναγέννηση της πόλης για χρόνια ολόκληρα. Όλοι συμφωνούσαν στο να αναπλαστεί η πόλη, διαφωνούσαν ωστόσο στο πώς και τη διαχείριση των κονδυλίων. 

Μέσα στην ίδια 20ετία, η Αθήνα έχει αλλάξει, επίσης, πρόσωπο. Οι συγκοινωνίες και τα δίκτυά της είναι σαφώς βελτιωμένα σε σχέση με την προ 2001 εποχή, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες να παίζουν ρόλο κύριου καταλύτη. 

Ωστόσο, η πόλη βρίσκεται σε τέλμα. Εδώ και 10 περίπου χρόνια, τα μόνα «επαναστατικά νέα» έρχονται από τα εγκαίνια νέων μαγαζιών στον χώρο της εστίασης που παίρνουν τη θέση πρώην νέων μαγαζιών που κι αυτά με τη σειρά τους αντικατέστησαν άλλα. Φαύλοι κύκλοι 3ετίας που εναλλάσσονται και δημιουργούν ένα σπιράλ μη βιώσιμης και πρόσκαιρης ανανέωσης του χρήματος. Στην ίδια την πόλη, το μόνο που μένει είναι ένας πληθωρισμός που εκτινάσσει τις τιμές των ενοικίων και της εστίασης. Όλο και περισσότεροι θα δυσκολεύονται να μένουν σε περιοχές που γίνονται της μόδας για 5-6 χρόνια και μετά παρακμάζουν. 

Η ανάγκη για αλλαγή μοντέλου είναι επιτακτική. Χρειαζόμαστε τον ίδιο «πατριωτισμό της πόλης» που επέδειξαν οι επιχειρήσεις και οι κάτοικοι της Νέας Υόρκης. Από τους καταστηματάρχες και τους επιχειρηματίες της γειτονιάς, μέχρι τους κατοίκους και τον ίδιο τον Δήμαρχο Αθηναίων. 
Η βιώσιμη ανάπτυξη και η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι μια πρώτη αφορμή. Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι ένα καλό εργαλείο. Πολύ και άμεσα ζεστό χρήμα για την πραγματοποίηση έργων. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναβαθμίσει περίπου 5 εκατομμύρια κτήρια μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Με βάση ευρωπαϊκούς και εθνικούς στόχους, πρέπει κάθε χρόνο να αναβαθμίζουμε, κατά μ.ο, 150.000 κτήρια – κι όχι μόνο μέσα από προγράμματα τύπου Εξοικονομώ. Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, τέτοιου είδους προγράμματα περιορίζονται σε επιφανειακές βελτιώσεις (κουφώματα, σοβατίσματα, φυσικό αέριο) και αφορούν πέντε φορές λιγότερα κτήρια από τον προαναφερθέντα μέσο όρο. 

Το πρόσωπο της Αθήνας χρειάζεται ριζικό lifting και μάλιστα από εξειδικευμένους πλαστικούς.