26 Ιουλίου 2022

Πως η μόδα της λεμονάδας έσωσε το Παρίσι

Οι κάτοικοι της Γαλλικής πρωτεύουσας βρήκαν έναν απίστευτο σύμμαχο σε ένα λαχταριστό αναψυκτικό.
Οι κάτοικοι της Γαλλικής πρωτεύουσας βρήκαν έναν απίστευτο σύμμαχο σε ένα λαχταριστό αναψυκτικό.

 Ο ‘’Μαύρος Θάνατος’’, η επιδημία πανώλης που έφτασε στην Ευρώπη το 1348 και εξαφάνισε σχεδόν τον μισό Ευρασιατικό πληθυσμό μέσα σε 4 μόλις χρόνια, απασχόλησε την ήπειρό μας με ετήσιες ‘’επισκέψεις’’ μέχρι και αρκετά μέσα στον 18ο αιώνα. Η είσοδος του ιού στην Ευρώπη γίνονταν συνήθως μέσα από τα πολυσύχναστα λιμάνια της Μεσογείου όπου ανάμεσα στα χιλιάδες προϊόντα που περίμεναν με ανυπομονησία οι έμποροι, υφάσματα, μπαχαρικά, πορσελάνες, ταξίδευαν και χιλιάδες ποντίκια, κουβαλώντας μαζί τους ψείρες κάθε τύπου, ‘’ποτισμένες’’ με το βακτήριο Yersinia Pestis. Η απόλυτη συνταγή για επιδημία πανώλης, στην Ευρωπαϊκή πόρτα.

Το λιμάνι της Μασσαλίας, στη Γαλλία, δε θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Εμπορικά σκάφη από τα βάθη της Ασίας, έδεναν σε καθημερινή βάση, ξεφορτώνοντας αγαθά και ανθρώπους. Αυτά τουλάχιστον φαίνονταν. Στην πραγματικότητα, πολλά από αυτά ήταν υγειονομικές βόμβες οι οποίες και έσκασαν πολλές φορές μέσα στα χρόνια, απαιτώντας από τη Γαλλία το δικό της φόρο ‘’ψυχών’’ στο βωμό του παγκόσμιου χωριού στο οποίο ο πλανήτης εξελίσσονταν.

Τα βακτήρια που κουβαλούσαν οι ψείρες, σκότωναν τα ποντίκια που τις μετέφεραν. Αυτές έπρεπε να βρουν νέο ‘’σπίτι’’ και νέα πηγή τροφής, οπότε πηδούσαν στους ναύτες που βρίσκοντας στα πλοία. Σύντομα και αυτοί ήταν άρρωστοι και κατέληγαν, αφήνοντας τις ψείρες να συνεχίζουν το ταξίδι τους είτε σε κάποιο άλλο ποντίκι, είτε σε κάποιον που είχε έρθει σε επαφή με τον άτυχο ναύτη. Μια αλυσίδα θανάτου που διαδίδονταν με αστραπιαίους ρυθμούς και γέμιζε με πτώματα, πόλεις και χωριά.

Από το 1628 μέχρι το 1631, η Γαλλία έχασε περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους από την επιστροφή της πανώλης. Αυτό όμως που έκανε εντύπωση όχι τόσο στην τότε κοινωνία, όσο στους ιστορικούς, ήταν η αντοχή της πρωτεύουσας απέναντι στην επιδημία. Το Παρίσι άντεξε. Όχι ότι δεν υπήρξαν θάνατοι εκεί, αλλά για μια τέτοια πρωτεύουσα θα περίμεναν όλοι η κατάσταση να είναι τραγική. Και όμως.

Τι ήταν όμως αυτό που βοήθησε στον περιορισμό της ασθένειας; Πρόληψη; Κάποια μυστική θεραπεία που δεν έγινε γνωστή στον υπόλοιπο κόσμο; Πιο υγιείς κάτοικοι; Τίποτα από όλα αυτά. Σύμφωνα με τον συγγραφέα και ιστορικό Tom Nealon, έναν άνθρωπο που έχει στρέψει τις έρευνές του στη σχέση των διατροφικών συνηθειών και των ιστορικών γεγονότων, το Παριζιάνικο μυστικό ήταν η λεμονάδα.

Μέχρι το 1600 τα λεμόνια δεν είχαν μεγάλη χρήση στο Γαλλικό κράτος. Θεωρούνταν πανάκριβα για την ξινή τους γεύση και η υψηλή τους τιμή δε  βοήθησε στη μαζική τους χρήση, κάτι που θα έδινε και νέες προτάσεις, συνταγές δηλαδή, ώστε να προσαρμοστεί η ιδιαίτερή τους γεύση στη Γαλλική παλέτα. Στα χρόνια όμως που ακολούθησαν, μια φρενίτιδα στο εμπόριο αύξησε κατακόρυφα τις ποσότητες στα πάντα, η τιμή των λεμονιών έπεσε και η λεμονιά άρχισε να καλλιεργείται συστηματικά. Την ίδια στιγμή, οι πρώτες συνταγές για ένα αναψυκτικό με βάση το χυμό του λεμονιού έφυγαν πό τα στενά όρια των σαλονιών της Παριζιάνικης υψηλής κοινωνίας και παρέσυρε σαν κύμα το σύνολο  του πληθυσμού της πόλης, όπου ήταν πολλοί αυτοί που υιοθετούσαν συχνά τις πιο ‘’οικονομικές’’ από τις συνήθειες των κοσμικών.

Το Παρίσι έπινε χυμό λεμονιού με νερό και ζάχαρη σε καθημερινή βάση και με μανία. Στυμμένα λεμόνια γέμιζαν κάθε γωνιά της πόλης όπου τοποθετούνταν σκουπίδια. Και τι κυκλοφορεί στα σκουπίδια; Ποντίκια. Πολλές φορές ποντίκια που μεταφέρουν ψείρες. Και τότε οι ψείρες μετέφεραν το βακτήριο Yersinia Pestis επάνω τους.

Ο φλοιός των λεμονιών που έβλεπε κανείς πεταμένα παντού στο Παρίσι, είναι πλούσιος σε Λεμονένιο, μια ουσία που βρίσκεται στο αιθέριο έλαιο του φλοιού. Και μια από τις ιδιότητες του Λεμονένιου είναι παρασιτοκτόνο. Να η σύνδεση, να η λύση του μυστηρίου. Τα ποντίκια σκάβοντας ανάμεσα στα σκουπίδια, τρίβονταν με τις λεμονόκουπες, το λεμονένιο σκότωνε τις ψείρες και έβαζε ανάχωμα σε μια διαφορετικά σίγουρα, τρομερά δύσκολη κατάσταση.