Πριν από 4 ημέρες

Γιατί οι άντρες φοβούνται τις γυναίκες

Ένα ερώτημα που υφίσταται από τότε που ο Αδάμ δάγκωσε το μήλο που του πρόσφερε η Εύα
Ένα ερώτημα που υφίσταται από τότε που ο Αδάμ δάγκωσε το μήλο που του πρόσφερε η Εύα

Αφορμή για την επιλογή του σημερινού θέματος στάθηκε η μελέτη του βιβλίου του Jean Cournut, Pourquoi les hommes ont peur des femmes (Paris, PUF, « Le Fil rouge », 2001). Κι αυτό για τον απλούστατο λόγο ότι η Εύα αντιπροσωπεύει το αρχέτυπο της γυναίκας σ’ όλες σχεδόν τις κουλτούρες, ανεξαρτήτως θρησκειών και κοσμοθεωριών. Έχει αποτυπωθεί στη μνήμη του καθενός ως η πρώτη γυναίκα και μαζί με τον Αδάμ υπήρξαν οι δύο πρώτοι άνθρωποι και μάλιστα διαφορετικού φύλου.

Παραδεχόμαστε λοιπόν τη διαφορετικότητα των φύλων, άσχετα που μερικοί κάνουν ό,τι μπορούν για να το αγνοήσουν. Η πρώτη παρατήρηση, η οποία δεν κρύβει τίποτα το πρωτότυπο ή το πονηρό είναι αυτή. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι υπάρχουν δύο φύλα στα αρχέτυπα μοντέλα μας κι όχι τρία ή τέσσερα. Δύο είναι βολικά, κατά κάποιο τρόπο, ώστε να λειτουργούν ως ένα συλλογικό διοργανωτή της διαφοράς: ή το ένα ή το άλλο.

Σκεφτείτε στην ελληνική γλώσσα πώς λειτουργεί το αρσενικό ή το θηλυκό γένος και πόσο αστείο μάς φαίνεται όταν ένας αγγλόφωνος, που δεν έχει τέτοιο διαχωρισμό στη γλώσσα του, ξεστομίσει «ο οδός» ή «η λόγος». Η ελληνική κι η λατινική ήταν αρκετά έξυπνες γλώσσες, αν μου επιτρέπεται να το πω έτσι, ώστε να έχουν τέτοιο διαχωρισμό μεγάλης εξοικονόμησης του συλλογικού διοργανωτή της διαφοράς.

Η δεύτερη παρατήρηση, που απαντάται σε όλες σχεδόν τις κουλτούρες του κόσμου, αφορά την κυριαρχία των ανδρών. Οι άνδρες κυριαρχούν στις γυναίκες στους περισσότερους τομείς κοινωνικής οργάνωσης, άλλοτε επίσημα, άλλοτε δημόσια, άλλοτε ιδιωτικά και άλλοτε παντού. Είναι μια διαπίστωση κι όχι πεποίθησή μου, το ξεκαθαρίζω για να μη χαρακτηριστώ σεξιστής.

Θα επανέλθω όμως στο αρχικό μου ερώτημα το οποίο ήταν «ποιος φοβάται την Εύα;». Η απάντηση είναι ευνόητη. Ο Αδάμ φυσικά! Δηλαδή οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες; Και γιατί; Τι ακριβώς φοβούνται; Επειδή είμαι ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης, θ’ απαντήσω σ’ αυτό το, φλέγoν για κάποιους, ερώτημα ξεκινώντας από μια ελαφριά, κάπως, αναδρομή σε ψυχαναλυτικές θεωρίες, πριν να δώσω κάποιες απαντήσεις πιο απτές, χειροπιαστές ίσως.

Πρώτη πιθανή ψυχαναλυτική απάντηση στην ερώτηση «γιατί οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες;» είναι γιατί φοβόντουσαν τη μητέρα τους, μια τρομακτική, αρχαϊκή μητέρα κι επειδή παραμένουν ακόμη μέσα τους φαντασιώσεις καταπίεσης μέχρι και καταβροχθισμού. Σας εφιστώ την προσοχή ότι οι όροι είναι ψυχαναλυτικοί κι ότι παραδείγματος χάρη ο καταβροχθισμός δεν έχει να κάνει με ανθρωποφαγία, αλλά με καταβροχθισμό της προσωπικότητας με απλά λόγια.

Άλλη πιθανή ψυχαναλυτική, πάντα, απάντηση είναι επειδή ενσωματώνουν, τουλάχιστον έτσι νομίζουν οι άνδρες ασυνείδητα, ένα ζώο και μια άγρια σεξουαλικότητα. Οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες επειδή, αντιμέτωποι με μια επίφοβη σεξουαλικότητα, αχαλίνωτη, επεμβατική, φοβούνται ότι δε θα είναι ποτέ σε θέση να τις ικανοποιήσουν. Το μόνο που θα μπορούσαν να πετύχουν είναι να εξαντληθούν σε τέτοιο σημείο, ώστε να πεθάνουν. Πρόκειται δηλαδή για το φόβο του θανάτου που ενσαρκώνουν οι γυναίκες και κάθε φορά που ένας άνδρας πλησιάζει μια γυναίκα σκέφτεται, ασυνείδητα πάλι, πόσο επικίνδυνη είναι και ταυτόχρονα την εξιδανικεύει, σαν αντανακλαστική αντίδραση κι αυτομάτως γίνεται απρόσιτη.

Μέσα στο συλλογικό μας συνειδητό έρχεται να προστεθεί κι η άποψη της Εκκλησίας, η οποία αντιμετώπισε τη γυναίκα ως όργανο του διαβόλου, πάντα κατηγορούμενη ότι ασκεί την επιρροή της σε βίαιες σεξουαλικές πρακτικές έτσι ώστε να χάσει ο άνθρωπος τον ενάρετο βίο. Μ’ οποιονδήποτε θρησκευτικό εξτρεμιστή κι αν μιλήσετε, θα σας πει ότι η γυναίκα είναι ο διάβολος!

Πράγματι, είναι δεδομένο ότι οι άνδρες και οι γυναίκες δεν είναι ποτέ στο ίδιο μήκος κύματος. Οι περισσότεροι με συμβουλεύονται για σχετικά θέματα, ειδικότερα προσέγγισης ερωτικού συντρόφου, ακριβώς γιατί αντιλαμβάνονται αυτή τη διαφορά του μήκους κύματος. Αυτό βέβαια ισχύει για όλες τις ερωτικές σχέσεις και για όλους τους δυνατούς συνδυασμούς φύλων και σεξουαλικών προσανατολισμών. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα προηγούμενα, θα απαντήσω στο αρχικό ερώτημα σε τρία σκέλη.

Πρώτα απ’ όλα, οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες από φόβο μην αποτύχουν ή μήπως δε φανούν αντάξιοι των γυναικείων προσδοκιών. Αρχικά λόγω της, υποκειμενικής πάντοτε, μειονεκτικής εξωτερικής τους εμφάνισης, μετά λόγω της ταπείνωσης που μπορεί να αισθανθούν σε περίπτωση που κάποια γυναίκα τους απορρίψει δημόσια, μπροστά στους φίλους ή συναδέλφους και τέλος από φόβο μιας χαμηλής, φαντασιακής, σεξουαλικής επίδοσης. Επιμένω σ’ αυτό το σημείο για να τονίσω ότι όλα αυτά βρίσκονται στο χώρο της φαντασίωσης και όχι της πραγματικής επαφής ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, που έλκονται φυσικά, και που θα λειτουργήσουν σεξουαλικά χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και φραγμούς.

Φαίνεται, επίσης, ότι οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες λόγω του ερωτικού τους παρελθόντος. Όλοι οι άνθρωποι έχουν ένα ερωτικό παρελθόν κι ακόμη κι αν δεν έχουν, αυτό δεν εμποδίζει τους άλλους να φαντασιώνονται ότι έχουν, απ’ τη στιγμή που δε γνωρίζονται μεταξύ τους καθόλου ή αρκετά καλά.

Αν και το ερωτικό παρελθόν μπορεί να διαδραματίσει πολύ θετικό ρόλο στις ανθρώπινες σχέσεις, ακριβώς επειδή λόγω της εμπειρίας του ενός μπορούν ν’ αποφευχθούν λάθη, κακοτοπιές και μπλοκαρίσματα, οι περισσότεροι άνδρες φοβούνται το ερωτικό παρελθόν των γυναικών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δε συμβαίνει και το αντίστροφο. Απλώς το κοινωνικό στάτους ενός άνδρα χαρακτηρίζεται από μια γενικά αποδεκτή συσσώρευση ερωτικών συντρόφων, χωρίς να είναι κατακριτέα και χωρίς να σημαίνει ότι αυτή η διαπίστωση με βρίσκει σύμφωνο.

Εν τέλει, οι πολύ δυναμικές γυναίκες κάνουν τους άνδρες να τρέχουν μακριά! Αυτό δεν είναι προτροπή, ούτε απειλή, είναι μια λυπηρή διαπίστωση της εμπειρίας μου ως σύμβουλος ψυχικής υγείας. Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότερες γυναίκες δε θα το εκτιμήσετε καθόλου αυτό, αλλά θεωρώ ότι είμαι υποχρεωμένος να πω την αλήθεια. Μερικές από εσάς νομίζετε ότι οι άνδρες φοβούνται τις γυναίκες που είναι απόμακρες ή που δεν παίρνουν πρωτοβουλίες, με αποτέλεσμα να φτάνετε στο άλλο άκρο του υπέρμετρου ζήλου, σε τέτοιο βαθμό ώστε να ευνουχίζετε έναν άνδρα, μόνο και μόνο με τη συμπεριφορά σας.

Ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Sigmund Freud, δεν ασχολήθηκε εντελώς τυχαία με το θέμα. Αυτό που ανέφερα αρχικά με τον καταβροχθισμό, νομίζω, γίνεται πιο κατανοητό εδώ. Πέραν του γεγονότος ότι το κοινωνικό στάτους του άνδρα, τον θέλει, δυστυχώς ή ευτυχώς, ακόμη κυνηγό και κατακτητή απ’ τις πρωτόγονές μας κοινωνίες, και χωρίς να θέλω να φανώ αναχρονιστικός, θα πρέπει οι γυναίκες να έχουν ακόμα στο μυαλό τους αυτήν την ιδέα.

Όχι, γιατί θα πρέπει να εφαρμόσουν κάποια μέθοδο με γνώμονα ότι ο άνδρας είναι έτσι, αλλά απλώς να γνωρίζουν ότι υπάρχει αυτή η πεποίθηση βαθιά ριζωμένη στο συλλογικό συνειδητό. Εξάλλου, κανείς απ’ τους δύο δεν πρέπει να είναι πολύ απαιτητικός κι επειδή στον έρωτα οδηγίες δεν υπάρχουν παρά μόνο ο έρωτας και μόνο αυτός!


Συντάκτης: Michel Bizet
Επιμέλεια κειμένου: Κατερίνα Κεχαγιά