28 Νοεμβρίου 2019

AIDS | Ο έρωτας θα νικήσει το θάνατο, αλλά μέχρι τότε πάρτε τις προφυλάξεις σας...

Η ιστορία του τεύχους που απογείωσε το ΚΛΙΚ τον Ιούλιο του 1987 και το άρθρο για το AIDS. Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS, η 1η Δεκεμβρίου.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Η ιστορία του τεύχους που απογείωσε το ΚΛΙΚ τον Ιούλιο του 1987 και το άρθρο για το AIDS. Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS, η 1η Δεκεμβρίου.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Στη φωτογραφία του εξωφύλλου, διάσημες προσωπικότητες που έχασαν τη ζωή τους από τον ιό του AIDS.


Είναι ένα από τα τελευταία απογεύματα του φθινοπώρου στην καρδιά της Αθήνας. Ο καιρός είναι ακόμα ζεστός. Η βεράντα του έβδομου ορόφου ενός εμπορικού κέντρου της Πλατείας Συντάγματος, είναι ιδανική για να καθίσεις, να συζητήσεις αλλά και να χαζέψεις την κίνηση στο δρόμο. Δύο laptops, ένα βιβλίο που ετοιμάζεται να εκδοθεί, ένα χακί αντρικό καπέλο τζόκευ, ένα φλυτζάνι με καφέ εσπρέσσο και μια κούπα με πράσινο τσάι είναι πάνω στο τραπέζι. Ανάμεσα σε αυτά, το τεύχος Ιουλίου 1987 ενός θρυλικού περιοδικού που αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα “επεισόδια” στην ιστορία του ελληνικού περιοδικού Τύπου. Του ΚΛΙΚ.

Από παλιά είχα την περιέργεια να μάθω για την ιστορία του και κυρίως για το πώς ξεκίνησε. Πόσο μάλλον τώρα που αρθρογραφώ γι’αυτό... “Θα ήθελα να μου πεις όσα περισσότερα γίνεται...” λέω στον Άρη Τερζόπουλο κι εκείνος με ιδιαίτερο ενθουσιασμό και αγάπη για το ΚΛΙΚ, αρχίζει να μου διηγείται...

Η ιστορία, λοιπόν, έχει ως εξής...

Είναι τέλος Ιουνίου 1987 και οι συνεργάτες του περιοδικού -ανάμεσά τους : Φώτης Γεωργελές, Μαλβίνα Κάραλη, Γιάννης Νενές, Λάουρα Ντε Νίγκρις, Βαγγέλης Περής- ετοιμάζουν το τεύχος Ιουλίου με αφιέρωμα για το AIDS. Την ασθένεια-τρομοκράτη της εποχής που συγκλόνισε όλο τον κόσμο.

Και...έρχεται το δελτίο της κυκλοφορίας του ΚΛΙΚ. Το πρώτο τεύχος (Απριλίου 1987) είχε πουλήσει 18.000 περίπου, το δεύτερο 14.000 και το τρίτο... μόλις 11.000. Με τη συγκεκριμένη κυκλοφορία είναι αδύνατο να είναι βιώσιμο. Συγκρίνοντας με τεύχη του περιοδικού “ΓΥΝΑΙΚΑ” που πουλούσαν γύρω στα 80.000, μπορεί κάποιος να καταλάβει τη διαφορά...“Μαύρη μαυρίλα είχε πέσει...” λέει ο Άρης. 

Ο διευθυντής του περιοδικού, Πέτρος Κωστόπουλος, ανησυχεί μήπως τον παρέσυρε σε περιπέτεια... Οι δυο άντρες είχαν, τότε, στενή φιλία, εκτός από τη συνεργασία τους. Για μήνες πριν κυκλοφορήσει το περιοδικό, έκαναν τα βράδια μεγάλες βόλτες με τα πόδια στο Ψυχικό και στη Φιλοθέη, συζητώντας για το νέο εκδοτικό εγχείρημα...

“Ρε αφεντικό, μήπως θέλεις να το κλείσουμε;” ρωτά προβληματισμένος ο Πέτρος τον Άρη.

“Μμμ, λες; Πάμε σπίτια μας να το σκεφτούμε καλύτερα και μετά τα λέμε.”

Έτσι κι έγινε. Το μεσημέρι πηγαίνουν να ξεκουραστούν κι αργότερα το απόγευμα, συνεννοούνται να βρεθούν σε κάποιο γυμναστήριο εκεί κοντά. Η σκέψη που κυριαρχεί στο μυαλό του Άρη είναι μία: το ΚΛΙΚ είναι ένα μικρό θηρίο. “Μία τίγρης” όπως το παρομοιάζει. Αυτό ακριβώς λέει και στον Πέτρο όταν συναντιούνται και ότι... θα συνεχίσουν! Σε εκείνο το τεύχος κάνουν κάτι τελείως ριζοσπαστικό για την εποχή. Το ΚΛΙΚ Ιουλίου συνοδεύεται με δώρο ένα προφυλακτικό, που για τις τότε συνήθειες... ήταν κάτι το εξωπραγματικό! Σοκάρει πολλούς και προκαλεί τέτοια εντύπωση που σπάει τα τόσα συσσωρευμένα ταμπού. Πρόκειται για την πιο φθηνή διαφημιστική καμπάνια όλων των εποχών. Το δώρο είναι διαφημιστική χορηγία, οπότε το κόστος για τον εκδότη είναι μηδενικό. “Η πιο φθηνή διαφημιστική καμπάνια με τη μεγαλύτερη απόδοση”λέει ο Άρης. Το ίδιο απόγευμα όλοι συζητούν για το ΚΛΙΚ λόγω του προφυλακτικού, αλλά και της έρευνας για το AIDS. Ποτέ μέχρι τότε δεν είχε γραφτεί κάτι τόσο πλήρες γι’αυτό το θέμα.

Το εξώφυλλο του τέταρτου τεύχους Ιουλίου 1987 του ΚΛΙΚ. “Ο έρωτας βρίσκεται σε καραντίνα” γράφει στο editorial ο διευθυντής του περιοδικού, Πέτρος Κωστόπουλος και με αφορμή το AIDS - την ασθένεια-τρομοκράτη- που παραμονεύει, παρουσιάζεται ένα ερωτικό αφιέρωμα που συνοδεύεται με δώρο ένα προφυλακτικό... Η φωτογραφία-επιμέλεια ήταν του “εθνικού” μας φωτογράφου, Τάκη Διαμαντόπουλου. Η φωτογράφιση έγινε στο bar “Στάδιον”.

“Σαν Έλληνες δεν μπορούμε παρά να πιστεύουμε ότι γρήγορα ο έρωτας θα νικήσει το θάνατο. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι όπλο του αυτή τη φορά είναι και ένα μικρό ελαστικό προφυλακτικό.”γράφει στην κατακλείδα του άρθρου του ο Πέτρος Κωστόπουλος.

Εκείνο το τεύχος ξεπουλά κάτι παρά πάνω από 30.000 τεύχη που είχαν τυπώσει. Από εκεί και πέρα κάθε τεύχος κερδίζει σε κυκλοφορία, μέχρι που σε ενάμισι χρόνο φτάνει περίπου τα 150.000.

Ο Άρης πήρε το εκδοτικό ρίσκο που, ίσως, τότε, δεν θα έπαιρνε κανένας άλλος από τους εκδότες. Συμπέρασμα; Mια ευρηματική ιδέα, μια έμπευση της στιγμής από ανθρώπους που αγαπούν το νέο τους εγχείρημα, μπορεί να έχει μεγαλύτερη δύναμη απ’ όλα τα κεφάλαια του κόσμου...

Αποτέλεσμα; Ο περιοδικός Τύπος στην Ελλάδα από τότε δεν είναι ο ίδιος. Το ΚΛΙΚ δεν γνωρίζει μόνο επιτυχία αλλά εγκαθίσταται σ’αυτή. “Απογειώθηκε...” θα πει ο Άρης... Κι αυτό οφείλεται σ’εκείνους που πίστεψαν και συνέβαλαν σ΄αυτήν την πορεία... Δούλεψε πολύ ο Πέτρος για το ΚΛΙΚ...” συμπληρώνει.

Έχουν περάσει σχεδόν 30 χρόνια από εκείνο το ιστορικό τεύχος. Και τί δεν έχει γραφτεί σ’αυτό το περιοδικό, και ποιά σπουδαία προσωπικότητα δεν έχει φιλοξενηθεί στις σελίδες του. Ξεφυλλίζοντας παλιά τεύχη συνειδητοποιώ πως εκεί μέσα κρύβονται “θησαυροί”... Κείμενα που είναι κρίμα να “χαθούν” στο χρόνο και με κάποιο τρόπο είναι ωραίο να αναβιώσουν... Κάπως έτσι ήρθε η ιδέα της νέας ενότητας του ηλεκτρονικού KLIK, K-FILES, που ξεκινά με αυτό το άρθρο. Είναι κάτι που άλλωστε ο Άρης Τερζόπουλος είχε καιρό στο μυαλό του για το site... Εδώ, θα παρουσιάζονται άρθρα από τα αρχεία του περιοδικού ΚΛΙΚ κι έτσι το χθες θα συνδέεται με το σήμερα...

1η Δεκεμβρίου 2016... Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDSπου καθιερώθηκε το 1988, με απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και στη συνέχεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Κάποτε θα κυκλοφορούσε ένα νέο τεύχος για το μήνα... Σήμερα, εγκαινιάζεται μια νέα στήλη... Κοινό σημείο; Oενθουσιασμός μιας νέας αρχής... Καλό μήνα, λοιπόν, με την ελπίδα πως “ο έρωτας” τελικά... “θα νικήσει το θάνατο”...

Στο editorialτου τεύχου Ιουλίου 1987, ο Πέτρος Κωστόπουλος ξεκινά...

Toκαλοκαίρι είναι πολύ ζεστό και ο έρωτας βρίσκεται σε καραντίνα. Όχι σαν υποκατάστατο, αλλά σαν συμπλήρωμα των αναζητήσεών μας κάναμε ένα μικρό ερωτικό αφιέρωμα. Και μη μου πείτε ότι υπάρχουν πουριτανοί που διαβάζουν αυτό το περιοδικό και σοκάρονται. Άλλωστε, όλα τα μεγάλα ιατρικά κέντρα του κόσμου ζητούν τη νόμιμη διαφήμιση του μικρού δώρου που σας προσφέρουμε σ’αυτό το τεύχος. Σας ευχόμαστε, λοιπόν, ευχάριστη και σωστή χρήση...”

Η σελίδα του Κλικ όπου υπήρχε ένα προφυλακτικό σαν δώρο, κάτι τελείως έξω από τα καθιερωμένα του περιοδικού Τύπου εκείνης της εποχής. Ήταν όμως ο πιο άμεσος τρόπος για να "κοινωνικοποιηθεί" η χρήση του προφυλακτικού, κάτι που πολλοί ντρέπονταν να κάνουν, κάτι που καμιά φορά είχε θανατηφόρα αποτελέσματα. Η τολμηρή πρωτοπορία του Κλικ το καθιέρωσε στην συνείδηση των αναγνωστών του σαν ένα κοινωνικά ριζοσπαστικό έντυπο. 

Eίναι σικ, είναι ‘ιν’, είναι χάι-τεκ!”

“Και ανεβάζει τις μετοχές σας στη ζωή!!”

Είναι ο διάλογος ανάμεσα σε έναν άντρα και μία γυναίκα για το μικρό αυτό “αντικείμενο” που σώζει ζωές...

“Είναι αν όχι ο πιο σίγουρος, τουλάχιστον, ο πιο εύκολος και γνωστός τρόπος προφύλαξης από τη μάστιγα της εποχής (...) Με τη σκιά του AIDS πάνω από τα κεφάλια μας, το προφυλακτικό ζει το χρυσό αιώνα του.” γράφει ο Γιώργος Παυριανός στο άρθρο “Τα περιοδικά είναι η νέα μόδα.”

Ακολουθεί το εξαιρετικό άρθρο του Πέτρου Κωστόπουλου σ`εκείνο το τεύχος του Κλικ με τίτλο...

AIDS: O έρωτας θα νικήσει το θάνατο. Αλλά μέχρι τότε πάρτε τις προφυλάξεις σας...

Τον τελευταίο χρόνο η βιομηχανία του Τύπου έχει βρει ένα κερδοφόρο θέμα. Το AIDS. Όλοι(;) φοβούνται και όλοι θέλουν να πληροφορηθούν. Τα περιοδικά, το ένα μετά το άλλο, κάνουν μεγάλα αφιερώματα και πολλές φορές τ’αποτελέσματα είναι αρνητικά. Πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί ένα πρωτοσέλιδο που λέει:”ΑIDS: το γκέτο είναι η μόνη λύση”;

Oι πουριτανοί, οι τρομοκράτες του AIDSξεσπαθώνουν και παίρνουν τη θέση των ρατσιστών και της Κου-Κουξ-Κλαν στο σύγχρονο κοινωνικό τοπίο. Όχι πως ο κίνδυνος δεν είναι υπαρκτός. Είναι και μάλιστα θανατηφόρος. Όμως ο ιός δε διαβάζει εφημερίδες και, ακόμα πιο πολύ, δε διαθέτει ακοή. Ο πανικός, η διασπορά φημών, η ανεξέλεγκτη αρθρογραφία, μόνο κακές υπηρεσίες προσφέρουν. Ή, η σωστή και ελεγμένη πληροφόρηση, η προφύλαξη, η ψυχραιμία, και κύρια, η έρευνα της επιστήμης είναι τα μόνα μέσα αντιμετώπισης. Όλα τ’ άλλα συντείνουν μόνο στον εμβολιασμό και τη μόλυνση του πληθυσμού με ιούς το ίδιο αποδιαρθρωτικούς με το AIDS. Η αποκάλυψη δεν ήρθε ακόμη. Το AIDS δε θα μας βάλει εύκολα στο χέρι. Για πρώτη φορά οι επιστήμονες έχουν ριχτεί με τόση μανία ενάντια στον ιό. Η ανθρωπότητα ξεπέρασε επιδημίες και ασθένειες κατά πολύ βαρύτερες του AIDS. Αυτή θα είναι άλλη μία.

AIDS-φοβία

Η πιο πρόσφατη και μοντέρνα ασθένεια του πλανήτη δεν είναι το AIDS. Eίναι η AIDS-φοβία. Μια ασθένεια που μπορεί να έχει αποδιαρθρωτικά αποτελέσματα όχι πια μόνο σε ασθενείς του ιού αλλά σ’ ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό. Όπως έγραφε πρόσφατα η γαλλική εφημερίδα “Liberation” ο ιός “τρέχει πιο γρήγορα στο μυαλό και στις καρδιές, παρά στο σώμα μας”. Βέβαια υπάρχει μια γενική ανισότητα. Απ’τη μια μεριά, το πιο πληροφορημένο μέρος του πληθυσμού τρομοκρατείται, ενώ στα μεγάλα λαικά στρώματα των χωρών της Ευρώπης κυριαρχεί η αδιαφορία.

Και οι δύο συμπεριφορές βέβαια είναι εγκληματικές για την υγεία (ψυχική και σωματική).

Στο παρελθόν, η επιδημική εμφάνιση μιας θανατηφόρας νόσου είχε προκαλέσει επανειλημμένα εκρήξεις πανικού σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Η πανώλη στα τέλη του μεσαίωνα είχε προκαλέσει τις εξεγέρσεις πανικού. Η χολέρα προκάλεσε μεταναστατευτικά ρεύματα προς την Αμερική. Η ευλογία το 19ο αιώνα επηρέασε τις πολεμικές συρράξεις στην Ευρώπη.

Η AIDS-φοβία είναι πια μια υπαρκτή ψυχική ασθένεια. Έχει ήδη περιγραφεί το 1983, όταν έγιναν οι πρώτες πλατιές συζητήσεις γύρω απ’τον ιό. Με την πάροδο των ετών ο αριθμός των ατόμων που έχουν πληγεί αυξάνεται.

Η κατάσταση αυτή εκφράζεται με την επίμονη αναζήτηση ιατρικών εξετάσεων από φοβικούς ασθενείς για να εξακριβωθεί εάν πάσχουν από το σύνδρομο, μετά την εμφάνιση κάποιας δερματικής βλάβης, βήχα, διάρροιας κλπ. Πολλές φορές υγιή άτομα όχι μόνον φοβούνται ότι πάσχουν απ’ το σύνδρομο αλλά είναι σίγουροι γι’ αυτό.

Σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις, καταγράφουν οι ψυχίατροι, ασθενείς με γνήσιες μελαγχολίες μπορεί να παρουσιάσουν υποχονδριακά ενοχλήματα στα οποία περιλαμβάνεται και ο φόβος ή η βεβαιότητα ότι πάσχουν απ’ το σύνδρομο, μαζί με κλασικά συμπτώματα μελαγχολίας, όπως το καταθλιπτικό συναίσθημα, απώλεια βάρους, οπότε ο ασθενής “βεβαιώνεται” ακόμη πιο πολύ ότι πάσχει από AIDS!

Βασικό ρόλο στη δημιουργία γενικευμένων ψυχώσεων παίζει ο Τύπος και γενικά η λαθεμένη πληροφόρηση. Οι κραυγαλέες και αντιδεοντολογικές δημοσιογραφικές καμπάνιες γύρω από σοβαρά ζητήματα υγείας, λίγο εξυπηρετούν, με τις πληροφορίες που παρέχουν και πολύ βλάπτουν με τον πανικό και την υστερία που καλλιεργούν.

Όχι βέβαια ότι πρέπει να υποτιμηθεί ο κίνδυνος για το AIDS, ο οποίος και υπαρκτός είναι και θανατηφόρος. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι είναι μία ασθένεια που μπορεί να μας χτυπήσει παντού και πάντα. Βλέπουμε γραμμένο ότι “φταίνε οι ομοφυλόφιλοι” ή “οι μαύροι της Αφρικής”. Αν είναι δυνατόν! Υποψήφιος δήμαρχος στις ΗΠΑ, ζητάει την ψήφο με σλόγκαν “το θάνατο ή τον εξοστρακισμό των ομοφυλοφίλων”.

Και όμως. Ο ιός του AIDS έχει αλλάξει φύλο. Οι ομοφυλόφιλοι υπήρξαν οι ανιχνευτές της ασθένειας. Αυτοί που πλήρωσαν πρώτοι το τίμημα. Όπως και οι μαύροι στην Αφρική. Όλα όμως και τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η φοβερή αυτή ασθένεια είναι ακριβώς δημοκρατική. Χτυπάει παντού, ανεξαιρέτως φύλου, τάξης ή επαγγέλματος. Και απ’ ότι φαίνεται οι ομοφυλόφιλοι είναι οι πρώτοι που διδάχτηκαν απ’ την ασθένεια, διαφοροποιώντας πλήρως τις σεξουαλικές τους συνήθειες. Τη θέση του καθημερινού σαφάρι ερωτικών παρτενέρ παίρνει ο μόνιμος και σταθερός θεσμός.

Βέβαια, οι ομοφυλόφιλοι έρχονται ακόμη επικεφαλής των ασθενών του AIDS στην Ευρώπη με ποσοστό 68%. Ακολουθούν οι τοξικομανείς και ταυτόχρονα ετεροφυλόφιλοι με 15%, με 3% οι τοξικομανείς ομοφυλόφιλοι και με 3,4% οι αιμοφιλικοί. Το ανερχόμενο ταχύτατα ποσοστό είναι αυτό των τοξικομανών. Στην Αφρική τα πράγματα παρουσιάζονται διαφορετικά. Ένας στους δύο ασθενείς είναι γυναίκα.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Τα χρόνια της 20ετίας 1960-1980 ήταν τα χρόνια της σεξουαλικής απελευθέρωσης. Τα χρόνια του ‘80 είναι αυτά του AIDS. Ακόμη οι επιστήμονες δεν έχουν δώσει την οριστική απάντηση, όμως σε χρόνο-ρεκόρ έχουν αποκωδικοποιήσει τη λειτουργία του ιού, γεγονός που δημιουργεί μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Ήδη όμως έχουν δοθεί οι πρώτες “συνταγές” που δεν έχουν βέβαια να κάνουν με φάρμακα αλλά κύρια με κοινωνικές διαδικασίες.

Η ενημέρωση (όσο δυνατόν πλατιά και εμπεριστατωμένη) με ευθύνη του κράτους, η προφύλαξη και η αλλαγή των σεξουαλικών συνηθειών των περασμένων 10ετιών είναι τα σημερινά όπλα ενάντια στο AIDS.

Και εδώ οι νέοι, κύρια, άνθρωποι που αποτελούν και τον κύριο στόχο της επιδημίας, πρέπει να ξεπεράσουν συμπλέγματα και αστείες προκαταλήψεις του παρελθόντος. Η χρήση π.χ. των προφυλακτικών είναι αναγκαία. Δεν μπορεί κανείς να ντρέπεται ν’ αγοράσει ή να χρησιμοποιήσει προφυλακτικά. Φαντάζεστε να πεθαίνουμε, στην κυριολεξία, από ντροπή;

Η συχνή εναλλαγή, επίσης, ερωτικών παρτενέρ, μπορεί να έχει ολέθρια αποτελέσματα. Οι αξίες αλλάζουν. Η ανεξέλεγκτη ερωτική δραστηριότητα, τα ερωτικά cruisingμέσα στη νύχτα, τα ερωτικά συμπλέγματα ανήκουν πια στο παρελθόν και ίσως να επιστρέψουν δριμύτερα στη μετά AIDSπερίοδο. Μέχρι τότε όμως η έννοια του ζευγαριού ή, τέλος πάντων, η περιορισμένη και ελεγμένη εναλλαγή παρτενέρ είναι αυτά που διαφυλάσσουν όχι μόνο τη σωματική αλλά και την ψυχική μας υγεία.

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ

Παρά τις πληροφορίες και την ενημέρωση γύρω απ’ το AIDS ή ακόμα και την αισιοδοξία ότι σε λίγα χρόνια θα τελειώνουμε μαζί του (όπως π.χ.οι πρόσφατες συνεντεύξεις του Γάλλου επιστήμονα Σερμάν, του Ινστιτούτου Παστέρ) είναι γεγονός ότι βρισκόμαστε σε μία επικίνδυνη περίοδο όπου οι διαφόρων ειδών αντιδραστικοί, οι πνευματικοί τρομοκράτες (βλέπε π.χ.το Γάλλο φασίστα Λεπέν) και οι οπαδοί των “θεϊκών τιμωριών” παίρνουν τη ρεβάνς.

Όμως ταυτόχρονα ο ερωτισμός, ο ρομαντισμός, οι ανθρώπινες σχέσεις επανααπροσδιορίζονται και κερδίζουν σιγά σιγά το χαμένο έδαφος. Σαν Έλληνες δεν μπορούμε παρά να πιστεύουμε ότι γρήγορα ο έρωτας θα νικήσει το θάνατο. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι όπλο του αυτή τη φορά είναι και ένα μικρό ελαστικό προφυλακτικό. Π.Κ.