20 Ιουλίου 2021

Bob Dylan | Οι άνθρωποι σπάνια κάνουν αυτό που πιστεύουν. Κάνουν αυτό που τους βολεύει και μετά αισθάνονται τύψεις.

Ο τραγουδοποιός που κέρδισε το βραβείο λογοτεχνίας,  ο οποίος στις 16 Φεβρουαρίου του 1974, ανέβηκε στο Νο1 του αμερικανικού πίνακα επιτυχιών με το album `Planet Waves`.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Ο τραγουδοποιός που κέρδισε το βραβείο λογοτεχνίας, ο οποίος στις 16 Φεβρουαρίου του 1974, ανέβηκε στο Νο1 του αμερικανικού πίνακα επιτυχιών με το album `Planet Waves`.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Bob Dylan δικαιωματικά θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους τραγουδοποιούς, ενώ στις 13 Οκτωβρίου του  2016, η Σουηδική Ακαδημία του απένειμε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ήταν αρχές του 1962 όταν κυκλοφόρησε ο πρώτος ομώνυμος δίσκος του, με δύο δικά του τραγούδια (Talking New YorkSong for Woody) και τα υπόλοιπα διασκευές. Ανάμεσά τους και το The House of the Rising Sun.

`Ενα χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε ο επόμενος δίσκος του με τίτλο The Freewheelin` Bob Dylan  με τοπολύ δημοφιλές τραγούδι Blowin` in the wind. Με αυτόν το δίσκο ο Μπομπ Ντίλαν πετυχαίνει κάτι σημαντικό: να ξεφύγει από τα στενά όρια της folk κοινότητας της Νέας Υόρκης και να γίνει ευρύτερα γνωστός. `Ολα τα φώτα της δημοσιότητας ήταν στραμένα πάνω του...Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του, ο ξεχωριστός τρόπος ερμηνείας, οι στίχοι, η μουσική του αλλά και οι εκκεντρικές απόψεις του , κέντρισαν το ενδιαφέρον του κόσμου.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι  επηρέασε σε σημαντικό βαθμό, τόσο τη σύγχρονη μουσική όσο και τη σκέψη όσων προβληματίστηκαν με τα τραγούδια του.

Για πολλούς λόγους τα τραγούδια του θεωρούνται λογοτεχνία.  Φτάνει μόνο να εξετάσετε το μεγάλο όγκο του ακαδημαϊκού έργου που έχει γραφτεί για τους στίχους του Dylan. Πάνω από 1.000 βιβλία έχουν αφιερωθεί στον 75χρονο τραγουδιστή-τραγουδοποιό, όπως αναφέρει το Αμερικανικό Χρονικό της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Το τραγούδι του «Desolation Row»  βρίσκεται στο Oxford Book of American Poetry ενώ το «Mr. Tambourine Man» βρίσκεται στη δέκατη έκδοση  του The Norton Introduction to Literature.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η  τέχνη του είναι μέρος μιας παράδοσης που προέρχεται από τους Αρχαίους Έλληνες: τη λυρική ποίηση. «Αυτό που κάνει ο Bob Dylan είναι κάτι που πηγαίνει πίσω περισσότερο από κάθε άλλο είδος λογοτεχνίας», είπε συγκεκριμένα στο Quartz ο David Yaffe, καθηγητής ανθρωπιστικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Syracuse και συγγραφέας ενός από τους πολλούς τίτλους για τον Dylan, του «Bob Dylan: Like a Complete Unknown».

Η λυρική ποίηση είναι στίχοι  που αντιπροσωπεύουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα ενός ποιητή συνήθως με συνοδεία μουσικής. Παραδοσιακά, όπως λέει ο καθηγητής, η λύρα σχετίζεται με αυτό το είδος του συναισθηματικού σιγοτραγουδίσματος , το οποίο έγινε διάσημο πρώτα από τους Έλληνες, αργότερα από τον Οράτιο, στη συνέχεια, από τους τροβαδούρους του Μεσαίωνα, και πολύ αργότερα από ρομαντικούς ποιητές όπως ο John Keats και ο William Blake.

Αρχικά η ποίηση τραγουδιόταν. «Από την εποχή του Γουτεμβέργιου, οι ποιητές άρχισαν να γράφουν για τη σελίδα και όχι για το αυτί», τόνισε ο Yaffe.

«Από το φύλλο της μουσικής της εποχής του 19ου αιώνα και στην ηχογράφηση από τις αρχές του 20ου, είχαμε αυτή την ιδέα, δηλαδή ότι αυτά τα τραγούδια που προορίζονταν για λαϊκή κατανάλωση, δεν είναι λογοτεχνία», επισήμανε. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μπορούμε να θεωρήσουμε τη μουσική του Dylan, όχι μόνο ως πολύ καλή διασκέδαση, αλλά ως «ερμηνευμένη λογοτεχνία».

Τραγούδια με  πολυεπίπεδη έννοια όπως το «Desolation Row» και το «Mr. Tambourine Man» αποτελούν τροφή για τους κριτικούς, όπως τον ανεπανάληπτο Christopher Ricks, ο οποίος υποστήριξε τον χαρακτηρισμό του Dylan ως ποιητή στο βιβλίο «Lyrics: 1962-2001». «Δεν μπορεί να περάσει η μέρα αν δεν ακούσω Dylan ή τουλάχιστον αν δεν σκεφτώ τον ίδιο και την τέχνη του», δήλωσε ο Ricks στους The New York Times, όταν κυκλοφόρησε το 2003 το  βιβλίο του 2003 του «Dylan’s Visions of Sin»,

Μπορεί να μην  είναι όλα τα τραγούδια του Dylan που απαιτούν βαθιά κριτική επεξεργασία, ωστόσο όπως ο Yaffe επισημαίνει, ακόμη και ο Σαίξπηρ ήταν ένας θεατρικός συγγραφέας για το λαό: «Αυτός δεν έγραψε μόνο για τα δικαιώματα αλλά έγραψε και για το σκυλολόι στο λάκκο». Ο Dylan κατάφερε κάτι μοναδικό : να προσελκύσει με τον ίδιο τρόπο τη γενιά της εποχής του, τους μποέμ αλλά καιι τους κριτικούς λογοτεχνίας.

Eκτός από τα τραγούδια του, έχει πει κατά καιρούς κάποια λόγια που έχουν ιδιαίτερο νόημα... Συγκέντρωσα κάποια από αυτά και σας τα παραθέτω...

Μόνο και μόνο επειδή σας αρέσει αυτό που κάνω, δεν σημαίνει ότι σας οφείλω κάτι.

Θα σ’ αφήσω να είσαι στα όνειρά μου, αν μ’ αφήσεις να είμαι στα δικά σου.

Το χρήμα δεν μιλάει, βρίζει.

Για να ζεις εκτός νόμου, πρέπει να είσαι τίμιος.

Οι άνθρωποι σπάνια κάνουν αυτό που πιστεύουν. Κάνουν αυτό που τους βολεύει και μετά αισθάνονται τύψεις.

Δέχομαι το χάος. Δεν είμαι αρκετά σίγουρος αν με δέχεται αυτό.

Όλη αυτή η συζήτηση για την ισότητα… Το μόνο κοινό πράγμα που έχουν οι άνθρωποι είναι ότι όλοι πρόκειται να πεθάνουν.

Ήρωας είναι κάποιος που αντιλαμβάνεται την ευθύνη που συνοδεύει την ελευθερία.

Για μένα το μέλλον είναι ήδη κάτι από το παρελθόν.

Της έδωσα την καρδιά μου αλλά εκείνη ήθελε την ψυχή μου.

Το να είσαι σε τουρνέ είναι σαν να είσαι στο καθαρτήριο. Πας από το πουθενά στο πουθενά.

Αν θέλεις να θυμάσαι τις αναμνήσεις σου, θα πρέπει πρώτα να τις ζήσεις.

Έχω ξεχάσει περισσότερα απ’ όσα εσύ θα μάθεις ποτέ.