24 Μαρτίου 2020

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι | Το αριστούργημα του Διονύσιου Σολωμού εμπνευσμένο από την Επανάσταση του 1821...

To κορυφαίο ποιητικό σύνθεμα του Εθνικού μας ποιητή που τον απασχόλησε στο μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
To κορυφαίο ποιητικό σύνθεμα του Εθνικού μας ποιητή που τον απασχόλησε στο μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι... Είναι, ίσως, το κορυφαίο ποιητικό συνθέματα του Εθνικού μας ποιητή, Διονύσιου Σολωμού, που τον «απασχόλησε στο μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του». Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι είναι  ένα από τα πιο σημαντικά έργα της νεότερης ελληνικής ποίησης. Γραμμένο σε δεκαπεντασύλλαβο, ο ποιητής του έχει εμπνευστεί από τα γεγονότα της πολιορκίας και της Εξόδου του Μεσολογγίου κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821.

Την περίοδο 1834 -1847, ο Σολωμός ασχολήθηκε με τη σύνθεσή του. Σχεδόν ολόκληρη, δηλαδή, την ώριμη ποιητική περιόδου της ζωής του . Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, είναι ένα από τα πιο αποσπασματικά έργα του, καθώς παραδόθηκε με τη μορφή τριών σχεδιασμάτων, μετά από προσεκτική μελέτη των αρχείων του ποιητή από τον Ιάκωβο Πολυλά. Ήταν εκείνος που το εξέδωσε για πρώτη φορά.

Κεντρικό του θέμα  είναι ο ηρωικός αγώνας των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, κατά τη δεύτερη πολιορκία του από τους Οθωμανούς,  που κράτησε ένα χρόνο περίπου μέχρι την απέλπιδα έξοδο της Κυριακής των Βαΐων στις 10 Απριλίου 1826. 

Ο ποιητής ξεκινά από αυτό το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός και ανάγεται στον αγώνα του ανθρώπου για την ηθική, την εσωτερική του ελευθερία. Ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ το έργο του  και έφτασε στα χέρια μας σε χειρόγραφα «αποσπάσματα» συγκροτημένα σε τρία Σχεδιάσματα. Το καθένα από αυτά αντιπροσωπεύει εντελώς  διαφορετική ποιητική αντίληψη. Το αρχικό σχεδίασμα, «συνθεμένο εις είδος προφητικού θρήνου εις το πέσιμο του Μεσολογγίου», μάλλον γράφτηκε γύρω στα 1830 και παρουσιάζει στενή σχέση με το 5ο κεφ. της Γυναίκας της Ζάκυθος. Το Β` Σχεδίασμα, σε στίχους δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους ζευγαρωτούς, «εις το οποίον εικονίζοντο τα παθήματα των γενναίων αγωνιστάδων εις τες υστερινές ημέρες της πολιορκίας έως οπού έκαμαν το γιουρούσι», το δημιούργησε ο Σολωμός από το 1833 ως το 1844, οπότε αρχίζει να το ξαναπλάθει σε νέα μορφή (Γ` Σχεδίασμα), σε στίχους λιτούς και αρμονικούς στίχους, χωρίς ομοιοκαταληξίες.

Με τους Ελεύθερους Πολιορκημένους αναδεικνεύει σε ποιητικό λόγο το ηθικό μεγαλείο των μεγάλων Ελλήνων αγωνιστών που θυσιάστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας...

Ακολουθεί απόσπασμα από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους...

Ο Πειρασμός Πολιορκημένοι

Ἒστησ᾿ ὁ Ἔρωτας χορὸ μὲ τὸν ξανθὸν Ἀπρίλη,
Κι᾿ ἡ φύσις ηὗρε τὴν καλὴ καὶ τὴ γλυκιά της ὥρα,
Καὶ μὲς στὴ σκιὰ ποὺ φούντωσε καὶ κλεῖ δροσιὲς καὶ μόσχους
Ἀνάκουστος κιλαϊδισμὸς καὶ λιποθυμισμένος.
Νερὰ καθάρια καὶ γλυκά, νερὰ χαριτωμένα,
Χύνονται μὲς στὴν ἄβυσσο τὴ μοσχοβολισμένη,
Καὶ παίρνουνε τὸ μόσχο της, κι᾿ ἀφήνουν τὴ δροσιά τους,
Κι᾿ οὖλα στὸν ἥλιο δείχνοντας τὰ πλούτια της πηγῆς τους,
Τρέχουν ἐδῶ, τρέχουν ἐκεῖ, καὶ κάνουν σὰν ἀηδόνια.
Ἔξ᾿ ἀναβρύζει κι᾿ ἡ ζωή, σ᾿ γῆ, σ᾿ οὐρανό, σὲ κύμα.
Ἀλλὰ στῆς λίμνης τὸ νερό, π᾿ ἀκίνητό ῾ναι κι ἄσπρο,
Ἀκίνητ᾿ ὅπου κι᾿ ἂν ἰδῆς, καὶ κάτασπρ᾿ ὡς τὸν πάτο,
Μὲ μικρὸν ἴσκιον ἄγνωρον ἔπαιξ᾿ ἡ πεταλούδα,
Ποῦ ῾χ᾿ εὐωδίσει τς ὕπνους της μέσα στὸν ἄγριο κρίνο.
Ἀλαφροΐσκιωτε καλέ, γιὰ πὲς ἀπόψε τί ῾δες·
Νύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα σπαρμένη μάγια!
Χωρὶς ποσῶς γῆς, οὐρανὸς καὶ θάλασσα νὰ πνένε,
Οὐδ᾿ ὅσο κάν᾿ ἡ μέλισσα κοντὰ στὸ λουλουδάκι,
Γύρου σὲ κάτι ἀτάραχο π᾿ ἀσπρίζει μὲς στὴ λίμνη,
Μονάχο ἀνακατώθηκε τὸ στρογγυλὸ φεγγάρι,
Κι᾿ ὄμορφη βγαίνει κορασιὰ ντυμένη μὲ τὸ φῶς του.