16 Ιουνίου 2022

Η εξέλιξη της ΕυρωπαΪκής Ένωσης

Θα μπορέσει η ΕΕ να εξελιχθεί σε κάτι που να λέγεται ‘Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης’; -Όταν οι εμπειρίες του παρελθόντος, καθορίζουν τις αποφάσεις- Και πως τα πρόσωπα επηρεάζουν τις εξελίξεις.
Θα μπορέσει η ΕΕ να εξελιχθεί σε κάτι που να λέγεται ‘Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης’; -Όταν οι εμπειρίες του παρελθόντος, καθορίζουν τις αποφάσεις- Και πως τα πρόσωπα επηρεάζουν τις εξελίξεις.

 

Κάποτε ήταν η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ). Μια Κοινότητα που επέτρεπε την διακίνηση εμπορευμάτων ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες με ευνοϊκούς όρους. Το όραμα μεγάλωσε, και τα εμπορεύματα διακινούνταν απολύτως ελεύθερα. Μετά ήρθε και η απόλυτα ελεύθερη διακίνηση των πολιτών των χωρών – μελών. Και στο τέλος και η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, κάτω από ένα κοινό νόμισμα. Ήταν η εξέλιξη της ΕΟΚ σε ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ένωση).

Κάποιοι έβλεπαν τα στοιχεία που ένωναν τις χώρες-μέλη, αλλά πολλά, πάρα πολλά ήταν και στα στοιχεία που διέφεραν οι χώρες μεταξύ τους. Προεξάρχουσας της οικονομικής πολιτικής. Οι φτωχότερες χώρες του Νότου υπέφεραν από έλλειψη παραγωγής αλλά και ‘πιστοποίησης προϊόντων’ – δεν υπάρχει ‘επώνυμη ντομάτα’. Ένα ‘σκληρό ευρώ’ σκότωνε τις εξαγωγές τους. Οι χώρες του Βορρά με την βαριά βιομηχανία και ‘επώνυμα προϊόντα) (σσ. Όλοι Porsche θέλουν εφ’ όσον μπορούν!), ευδαιμονούσε με υψηλές εξαγωγές. Το ‘σκληρό ευρώ’ μεγιστοποιούσε τα κέρδη τους. 

Την εποχή του ‘φθηνού χρήματος’ όλα ήταν εύκολα. Όμως όταν αυτή πέρασε, δημιουργήθηκε η κρίση χρέους που δίχασε την Ευρωπαϊκή Ένωση: ο Νότος χρωστούσε και ο Βορράς ρωτούσε ‘γιατί δανειστήκατε;’. Ο Νότος ανταπαντούσε ‘γιατί παράγετε με τα φθηνά εργατικά χέρια εκτός ΕΕ, ενώ εμείς πρέπει να αντιμετωπίζουμε το κόστος της ΕΕ;’. 

Στα οικονομικά ηνία της ΕΕ ήταν η Γερμανία. Υπό την ηγεσία της κας Μέρκελ. Προτεστάντισα και πρώην Ανατολικογερμανή – δηλαδή ‘νηστεία και στέρηση’, ήθελε να επιβάλλει μια πολιτική ‘παθών και ταλαιπωρίας’ για όσους είχαν δανειστεί πολλά, δηλαδή όλες τις χώρες του Νότου. Πιεζόμενη για πιο δραστικά μέτρα, είχε πει την περίφημη φράση: ‘Δεν έχω ένα μαγικό ραβδί’. Είχε πει ψέματα – γιατί είχε. Λεγόταν Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και μπορούσε είτε να ‘κόψει χρήμα’, είτε να αγοράζει τα ομόλογα που δεν είχαν καλή αξιολόγηση. Πείστηκε να γίνει το δεύτερο. Ο (Ιταλός) Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κος Ντράγκι, έπαιξε σημαντικό ρόλο σε εκείνη την εξέλιξη.

Σήμερα, κάτι η απότομη έξοδος από την πανδημία που εκτόξευσε τη ζήτηση και βρήκε την προσφορά απροετοίμαστη και σε σημαντικό ποσοστό ο πόλεμος που μείωσε σημαντικά απαραίτητα πρωτογενή προϊόντα, έχουν δημιουργήσει τεράστιο θέμα στις οικονομίες της ΕΕ. Και αυτές του Νότου, ως πιο ευάλωτες και εξαρτημένες, υποφέρουν, βλέποντας τα ‘σπρέντ’ στα ομόλογά τους να σκαρφαλώνουν. Στο μυαλό όλων έρχονται μνήμες της ‘κρίσης δανεισμού’.

Όμως η ΕΚΤ – υπό τη κα Λαγκάρντ πλέον -  έχει εμπειρία. Μόλις τα ομόλογα ‘πήραν την ανηφόρα’, διοργάνωσε έκτακτη συνεδρίαση και σε μια μέρα, εξήγγειλε την απόφαση να στηρίξει ομόλογα οποιασδήποτε χώρας αντιμετωπίσουν πίεση. 

Το ευρώ δηλώνεται σταθερό, οι οικονομίες λειτουργούν σε πλαίσιο προστασίας. Δεν είναι τυχαίο πως αυτά έγιναν με την κα Μέρκελ να έχει αποχωρήσει. Και πως η Γερμανία (ίσως) έχει καταλάβει πως αν η ΕΕ είναι ‘Οικονομική Ένωση’΄ πρέπει να παραμείνει Ένωση. Παράλληλα άλλοι (όπως πχ οι Γάλλοι και εμείς οι Έλληνες) φωνάζουν πως απαιτείται και ενιαία εξωτερική πολιτική. Και προσπαθούν να προωθήσουν. 

Και η ΕΕ να εξελιχθεί σε κάτι που να λέγεται ‘Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης’.