25 Ιουνίου 2022

Πόλεμος στην Ουκρανία: Μαραθώνιος – όχι σπριντ

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ξεπέρασε τις 120 ημέρες. Και – αντίθετα με τις πρώτες εκτιμήσεις – οι συνέπειές του δεν ήταν τόσο ρηξικέλευθες για την Ρωσία. Κάποιος μπορεί να πει το εντελώς αντίθετο, μάλιστα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ξεπέρασε τις 120 ημέρες. Και – αντίθετα με τις πρώτες εκτιμήσεις – οι συνέπειές του δεν ήταν τόσο ρηξικέλευθες για την Ρωσία. Κάποιος μπορεί να πει το εντελώς αντίθετο, μάλιστα

Στις πρώτες μέρες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την επιβολή των πρώτων μέτρων η ισοτιμία ήταν 130 ρούβλια / ευρώ. Σήμερα είναι 58.
Στην αρχή του πολέμου, με πρωτοβουλία της ΕΕ υπήρξε μια ομοψυχία για περιορισμό στους ενεργειακούς πόρους που εισάγονται από τη Ρωσία. Έγιναν ανακοινώσεις για εναλλακτικούς πόρους και ανεξαρτητοποίηση από την Ρωσία. Επιβλήθηκαν μέτρα οικονομικού χαρακτήρα, αποκλείστηκε ο εναέριος χώρος για τα αεροπλάνα της, δεσμεύτηκαν οι περιουσίες των ολιγαρχών της χώρας.

Στην αρχή οι μάχες αφορούσαν στρατιώτες σε πεδία μάχης. Εδώ και καιρό η Ρωσία έχει επικεντρωθεί σε εκ μακρόθεν βομβαρδισμούς, με συνέπεια την καταστροφή πόλεων και υποδομών και αυξημένους αριθμούς νεκρών. Η Ουκρανία παρακαλεί για βαρέα όπλα (κανόνια 155 χιλ Howitzwer και πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών), αλλά η ανταπόκριση δεν είναι η απαιτούμενη για να επιτευχθεί κάποια ισορροπία στη δύναμη πυρός.

Οι συνέπειες του πολέμου έχουν γίνει εμφανείς στη Δύση: απότομη εκτίναξη του πληθωρισμού, τρομερή έλλειψη λιπασμάτων που σημαίνει απειλή για τις σπορές, ξαφνική μείωση ζωοτροφών που σημαίνει αδυναμία τροφής ζωικού κεφαλαίου, άρα έλλειψη γάλακτος κ έλλειψη κρέατος. Και όλες οι χώρες στραμμένες στο ενεργειακό κόστος που κάθε μέρα ‘τραβάει την ανηφόρα’, αναζητούν εναλλακτικούς πόρους και τρόπους να μειώσουν το αντίστοιχο κόστος. Οι ΑΠΕ είναι ακόμα μακριά από το να αποτελέσουν βάσιμη πηγή ενέργειας και το φ. αέριο σπανίζει όλο και περισσότερο.

Η Ρωσία φαίνεται να τα έχει υπολογίσει καλύτερα. Εντός της χώρας, δεν ακούγονται τρομερά προβλήματα στην καθημερινότητα. Τα έσοδά της – που προβλέπονταν να μειώνονται δραστικά -  δεν φαίνεται να έχουν επηρεαστεί σε δραματικό βαθμό. Με τον Πούτιν να είναι αδιαμφισβήτητος στη θέση του, χρησιμοποιεί τους ενεργειακούς πόρους με σκακιστικές κινήσεις. Έκλεισε την παροχή σε Πολωνία, Βουλγαρία, Φινλανδία και μειώνει κατά το δοκούν, παραδόσεις σε άλλες χώρες (πχ. -15% στην Ιταλία). Προφανής στόχος, η Ευρώπη να ξεκινήσει τον χειμώνα χωρίς πλήρη αποθέματα, ώστε να είναι ‘επί ξύλου κρεμάμενη’ από τις αποφάσεις της Ρωσίας. 

Ας μπούμε στη θέση των ηγετών της Δύσης: μια περίπτωση είναι να πιέσουν τον Ζελένσκι για μια ‘τίμια υποχώρηση’ με απώλεια εδαφών, ώστε να τελειώσει γρήγορα ο πόλεμος. Και μετά τι; Όλα ‘business as usual’ με τη Ρωσία; Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ρωσία θα είναι η αδιαμφισβήτητη νικήτρια. Και ο Πούτιν ένα βήμα κοντύτερα στο να ταυτιστεί με τον Μεγάλο Πέτρο. Με ότι αυτό συνεπάγεται στο μέλλον.

Η άλλη εκδοχή είναι να ενισχύσουν τον Ζελένσκι και να τον υποστηρίξουν ώστε να καταγάγει νίκες. Θα πάρει χρόνο. Και οι εναλλακτικές στα προβλήματα που ήδη υπάρχουν δεν είναι εύκολες, ούτε άμεσες. Η Γερμανία επανακινεί τους λιγνιτικούς σταθμούς, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών παίρνει κάποιο χρόνο, το LNG είναι πιο ακριβό και ακόμα δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες υποδομές, η πυρηνική ενέργεια έχει εξοβελιστεί ‘εις το πυρ το εξώτερον’ από τους Οικολόγους. Οι λαοί και οι κοινωνίες της Δύσης, πόσο καιρό είναι διατεθειμένοι να υποστούν τις συνέπειες μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης;

Είναι ένα κοινωνικό και ηθικό δίλημμα: από τη μία η ανάγκη ‘να βρούμε την ησυχία μας’ και να απολαύσουμε την ευημερία που προμήνυε η έξοδος από την πανδημία Covid-19. Από την άλλη η ηθική απαίτηση ‘να αποδοθεί το δίκαιο’, να τιμωρηθούν οι ηγέτες με υπερφίαλα οράματα.
Το σίγουρο είναι πως ο πόλεμος που ξεκίνησε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανία, είναι ένα σημείο καμπής για το ποιες αρχές θέλουμε να επικρατήσουν στον Κόσμο μας.