25 Ιουνίου 2022

Πώς είναι δυνατόν στη ‘γη της Επαγγελίας’ να αφαιρείται από τις γυναίκες το δικαίωμα στη σωματική αυτονομία;

Roe v. Wade | δικαίωμα της ελευθερίας | άμβλωση | δικαίωμα στη σωματική αυτονομία
 `Salus populi suprema lex` έλεγε ο Κικέρωνας που σημαίνει ότι `η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος`.  Ένας νόμος που στερεί την ελευθερία των ανθρώπων, τι νόμος είναι άραγε; Ναι στο δικαίωμα της  σωματικής αυτονομίας. Φτάνει μόνο οι νεώτερες γενιές να συνειδητοποιήσουν ότι οι αμβλώσεις δεν είναι εναλλακτική επιλογή της αντισύλληψης. 
 `Salus populi suprema lex` έλεγε ο Κικέρωνας που σημαίνει ότι `η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος`.  Ένας νόμος που στερεί την ελευθερία των ανθρώπων, τι νόμος είναι άραγε; Ναι στο δικαίωμα της  σωματικής αυτονομίας. Φτάνει μόνο οι νεώτερες γενιές να συνειδητοποιήσουν ότι οι αμβλώσεις δεν είναι εναλλακτική επιλογή της αντισύλληψης. 

Ήταν 22 Ιανουαρίου του 1973 όταν πάρθηκε μια απόφαση ορόσημο του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, στην οποία έκρινε ότι το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών γενικά προστατεύει την ελευθερία μιας εγκύου γυναίκας να επιλέξει να κάνει έκτρωση. Roe v. Wade (Roe κατά Wade) 

Στις 24 Ιουνίου του 2022, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανέτρεψε το Roe v. Wade, καταργώντας το συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση που καθιερώθηκε στην απόφαση ορόσημο σχεδόν πενήντα χρόνια πριν. 

Αφαιρείται δηλαδή το δικαίωμα της ελευθερίας στις γυναίκες να αποφασίσουν. Τραγική ειρωνεία. Στη χώρα όπου δεσπόζει το άγαλμα με το απόλυτο σύμβολο της Ελευθερία που διαφωτίζει τον κόσμο και απεικονίζεται ως γυναικεία μορφή η οποία κρατά στο υψωμένο δεξί της χέρι έναν πυρσό.  Στη χώρα όπου τον προηγούμενο αιώνα οι φτωχοί του ευρωπαϊκού νότου μετανάστευαν λόγω των ευκαιριών που τους έδινε για να φτιάξουν τη ζωή τους.  
 

 Μόνο που από χθες έχω την αίσθηση πως όχι μόνο oι περισσότερες Αμερικανίδες αλλά και οι γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο, “σηκώνουν τον πυρσό” ενάντια στην φρικτή απόφαση που μας γυρίζει στις μεσαιωνικές εποχές. Τότε που οι γυναίκες δεν όριζαν το σώμα τους. 

Από την άλλη τόσο τα συντηρητικά κινήματα όσο και οι ακτιβιστές, πανηγυρίζουν με αυτή την απόφαση διότι θεωρούν ότι η άμβλωση θεωρείται εγκληματική πράξη, καθώς έτσι τερματίζεται η δημιουργία μιας ζωής πριν καλά-καλά αρχίσει. 

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν γυναίκες που κάνουν τα πάντα για να αποκτήσουν ένα παιδί- είτε με τη διαδικασία της εξωσωματικής, είτε μέσω υιοθεσίας. Άλλες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις εγκυμοσύνες τους και δίνουν τη δική τους μάχη για να φέρουν ένα γερό μωρό στον κόσμο, όπως εγώ. Εκείνη την περίοδο της ζωής μου έβλεπα γύρω μου σκηνές που δύσκολα θα φύγουν από το μυαλό μου. Όπως γυναίκες που η διαδικασία της άμβλωσης ήταν για εκείνες ρουτίνα, “φυσικό επακόλουθο” κι εναλλακτική επιλογή της αντισύλληψης… Με την ψυχρή λογική ωστόσο, προσπαθούσα να καταλάβω πως δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες και πως η άμβλωση είναι για κάποιες γυναίκες μονόδρομος. Και σίγουρα είναι… Άλλες κουβαλούν μέσα τους τον καρπό ενός βιασμού που θέλουν να ξεριζώσουν τόσο από το σώμα τους όσο και από την ψυχή τους. Σε άλλες δεν επιτρέπεται να συνεχιστεί η κύηση για λόγους υγείας, τόσο δική τους όσο και του εμβρύου που κυοφορούν… Άλλες βρίσκονται σε ακατάλληλη ηλικία, σε λάθος στιγμή της ζωής τουςΚανείς δεν είναι ικανός να τις κρίνει αν δεν βρεθεί στη θέση τους. Η απόφαση που τις οδηγεί σε αυτή την πράξη πρέπει να είναι σεβαστή από την κοινωνία και να προασπίζεται το δικαίωμα της επιλογής για τη ζωή τους. 

 

Σε μια προσπάθεια να γνωρίσω καλύτερα το ιστορικό υπόβαθρο της απόφασης που πάρθηκε στις 22 Ιανουαρίου του 1973, Roe v. Wade, ανέτρεξα σε πηγές. Εν συντομία θα περιγράψω τι συνέβη τότε. 

Η υπόθεση ασκήθηκε από τη Norma Mc Corvey  —γνωστή με το νόμιμο ψευδώνυμο «Jane Roe»—η οποία το 1969 έμεινε έγκυος στο τρίτο της παιδί. H McCorvey ήθελε να κάνει άμβλωση, αλλά ζούσε στο Τέξας, όπου η άμβλωση ήταν παράνομη εκτός από τις περιπτώσεις που ήταν απαραίτητη για να σωθεί η ζωή της μητέρας. Οι δικηγόροι της, Sarah Weddington και Linda Coffe, υπέβαλαν αγωγή εκ μέρους της στο ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ κατά του τοπικού εισαγγελέα, Henry Wade, ισχυριζόμενοι ότι οι νόμοι του Τέξας για τις αμβλώσεις ήταν αντισυνταγματικοί. Μια ομάδα τριών δικαστών του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τη Βόρεια Περιφέρεια του Τέξας αποφάσισε υπέρ της και κήρυξε τους σχετικούς νόμους περί αμβλώσεων του Τέξας αντισυνταγματικούς. Τα μέρη άσκησαν έφεση για την απόφαση αυτή στο Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στις 22 Ιανουαρίου 1973, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε μια απόφαση 7–2 που έκρινε ότι η ρήτρα Δέουσας Διαδικασίας της Δέκατης τέταρτης Τροποποίησης του Συντάγματος των ΗΠΑ παρέχει ένα θεμελιώδες  «δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή», το οποίο προστατεύει το δικαίωμα μιας εγκύου για άμβλωση. Αλλά το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι το δικαίωμα στην άμβλωση δεν είναι απόλυτο και πρέπει να εξισορροπηθεί με τα συμφέροντα της κυβέρνησης για την προστασία της υγείας των γυναικών και της προγεννητικής ζωής. Το Δικαστήριο επέλυσε αυτά τα ανταγωνιστικά συμφέροντα ανακοινώνοντας ένα τρίμηνο που θα διέπει όλους τους κανονισμούς για τις αμβλώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου, οι κυβερνήσεις δεν μπορούσαν να ρυθμίσουν καθόλου τις αμβλώσεις, εκτός από το να απαιτήσουν οι αμβλώσεις να γίνονται από εξουσιοδοτημένο γιατρό. Κατά το δεύτερο τρίμηνο, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να ρυθμίσουν τη διαδικασία της άμβλωσης, αλλά μόνο για τον σκοπό της προστασίας της υγείας της μητέρας και όχι για την προστασία της εμβρυϊκής ζωής. Μετά τη βιωσιμότητα (που περιλαμβάνει το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και τις τελευταίες εβδομάδες του δεύτερου τριμήνου), οι αμβλώσεις θα μπορούσαν να ρυθμιστούν ή ακόμη και να απαγορευθούν, αλλά μόνο εάν οι νόμοι προβλέπουν εξαιρέσεις για τις αμβλώσεις που είναι απαραίτητες για να σωθεί η «ζωή» ή η «υγεία» των η μητέρα. Το Δικαστήριο ταξινόμησε επίσης το δικαίωμα στην άμβλωση ως «θεμελιώδες», το οποίο απαιτούσε από τα δικαστήρια να αξιολογούν τους αμφισβητούμενους νόμους περί αμβλώσεων σύμφωνα με το πρότυπο «αυστηρού ελέγχου, το πιο αυστηρό επίπεδο δικαστικού ελέγχου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου υπέρ της Roe ήταν από τις πιο αμφιλεγόμενες στην ιστορία των ΗΠΑ. Οι πολιτικοί και οι ακτιβιστές κατά των αμβλώσεων προσπάθησαν για δεκαετίες να ακυρώσουν την απόφαση. 

Kαι φτάνουμε στο σήμερα… 

Στις 24 Ιουνίου του 2022, μετά από σχεδόν μισό αιώνα συνταγματικής προστασίας για τις αμβλώσεις, η απόφαση αναδιαμορφώνει θεμελιωδώς την πρόσβαση στην αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη στις ΗΠΑ. Ο δικαστής Samuel Alito ήταν εκείνος που έγραψε την άποψη της πλειοψηφίας μαζί με τους δικαστές Clarence Thomas, Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh και Amy Coney Barrett. Ο ανώτατος δικαστής John Roberts κατέθεσε τη δική του γνώμη συμφωνώντας στην κρίση ότι οι απαγορεύσεις προ-βιωσιμότητας μπορούν να ισχύουν, αλλά αρνούμενος να ανατρέψει την απόφαση Roe.  Οι τρεις φιλελεύθεροι δικαστές του δικαστηρίου—Stephen Breyer, Sonia Sotomayor και Elena Kagan—διαφώνησαν.

Δεκατρείς πολιτείες έχουν ήδη θεσπίσει “νόμους ενεργοποίησης” που έχουν σχεδιαστεί για να απαγορεύουν όλες ή σχεδόν όλες τις αμβλώσεις. Περισσότερες απαγορεύσεις αναμένεται να έρθουν σύντομα. Η Οκλαχόμα είχε ήδη απαγορεύσει σχεδόν όλες τις αμβλώσεις πριν αποφανθεί το Ανώτατο Δικαστήριο και άλλες πολιτείες υπό την ηγεσία των συντηρητικών κινήθηκαν να προωθήσουν τις δικές τους απαγορεύσεις μετά από μια ιστορική διαρροή ενός σχεδίου γνώμης τον Μάιο.

«Η απόφαση Roe ήταν απόλυτα λανθασμένη και βρισκόταν σε τροχιά σύγκρουσης με το Σύνταγμα από την ημέρα που αποφασίστηκε», έγραψε ο Alito.

«Το δικαίωμα στην άμβλωση δεν είναι βαθιά ριζωμένο στην ιστορία και τις παραδόσεις του Έθνους», έγραψε επίσης ο Alito στην άποψη της πλειοψηφίας. «Αντίθετα, μια αδιάσπαστη παράδοση της απαγόρευσης των αμβλώσεων με ποινή ποινικής τιμωρίας παρέμεινε από τις πρώτες ημέρες του κοινού δικαίου μέχρι το 1973».

Η απόφαση αντανακλά σε μεγάλο βαθμό το σχέδιο γνωμοδότησης που συντάχθηκε από τον Alito και αναφέρθηκε για πρώτη φορά από το Politico στις 3 Μαΐου.

«Με λύπη - για αυτό το Δικαστήριο, αλλά περισσότερο, για τα πολλά εκατομμύρια Αμερικανών γυναικών που έχουν χάσει σήμερα μια θεμελιώδη συνταγματική προστασία - διαφωνούμε», έγραψαν οι τρεις φιλελεύθεροι δικαστές που διαφώνησαν με την απόφαση. Κατηγόρησαν τον αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει η απόφαση στο νομικό δόγμα του stare decisis, το οποίο δηλώνει ότι τα δικαστήρια πρέπει να τηρούν το νομικό προηγούμενο, ακόμη και αν διαφωνούν με αυτό, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι τρεις φιλελεύθεροι δικαστές υποστήριξαν ότι κατά την ανατροπή του Roe, το Ανώτατο Δικαστήριο πρόδωσε «τις κατευθυντήριες αρχές του».

Ο Roberts επικαλέστηκε επίσης το stare decisis στη σύμφωνη γνώμη του, στην οποία είπε ότι θα ακολουθούσε «μια πιο μετρημένη πορεία» από την πορεία της πλειοψηφίας. Συμφώνησε ότι η «γραμμή βιωσιμότητας» που καθιέρωσε ο Roe - που απαγόρευε στις Πολιτείες των ΗΠΑ να απαγορεύουν τις αμβλώσεις πριν από το σημείο γύρω στις 24 εβδομάδες εγκυμοσύνης όταν ένα έμβρυο μπορεί να επιβιώσει εκτός της μήτρας- θα έπρεπε να «απορρίψει», γράφοντας «αυτή η γραμμή δεν είχε ποτέ νόημα. ” Αλλά είπε ότι δεν θα έφτανε τόσο μακριά ώστε να ανατρέψει  το Roe.

Στη γνώμη της πλειοψηφίας, ο Alito υποστήριξε ότι ο Roe και το 1992`s Planned Parenthood v. Casey —το οποίο επιβεβαίωσε το δικαίωμα στην άμβλωση, ενώ δημιούργησε ένα νέο τεστ που απαιτεί περιορισμούς στην πρόσβαση στην άμβλωση για να μην δημιουργούν «αδικαιολόγητο βάρος» για το άτομο που ζητά άμβλωση— ήταν εξαιρετικές περιπτώσεις που άξιζαν να ανατραπούν. « Ο Roe έκανε τρομερά λάθος από την αρχή», έγραψε ο Alito. «Το σκεπτικό του ήταν εξαιρετικά αδύναμο και η απόφαση είχε καταστροφικές συνέπειες. Και μακριά από το να επιφέρουν μια εθνική διευθέτηση του ζητήματος των αμβλώσεων, ο Roe και ο Casey έχουν πυροδοτήσει τη συζήτηση και έχουν βαθύνει τον διχασμό».

Η υπόθεση Dobbs v. Jackson Women`s Health Organization, επικεντρώθηκε σε έναν νόμο του Μισισιπή του 2018 που απαγόρευε τις περισσότερες αμβλώσεις μετά από 15 εβδομάδες εγκυμοσύνης. Ένα ομοσπονδιακό περιφερειακό δικαστήριο και το συντηρητικό Εφετείο των ΗΠΑ για το Fifth Circuit κατέρριψαν τον νόμο του Μισισιπή για παραβίαση του Roe, αλλά όταν η πολιτεία άσκησε έφεση στην υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο, οι δικαστές αποφάσισαν να επανεξετάσουν την υπόθεση. Η κίνηση προκάλεσε έκπληξη για τους δικηγόρους και των δύο πλευρών. Μόλις η υπόθεση έφτασε στο ανώτατο δικαστήριο, το Μισισιπή υποστήριξε όχι μόνο υπέρ του νόμου του, αλλά και υπέρ του Ανώτατου Δικαστηρίου να ανατρέψει πλήρως τον νόμο  Roe v. Casey.

Η απόφαση είναι μια σαρωτική νίκη για το συντηρητικό νομικό κίνημα, το οποίο αναπτύχθηκε στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, εν μέρει μέσω της αντιπολίτευσης στο Roe. Η εκπληκτική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στο Dobbs σηματοδοτεί την κορύφωση δεκαετιών δουλειάς συντηρητικών νομικών μελετητών και ακτιβιστών κατά των αμβλώσεων, οι οποίοι διέθεσαν χρήματα και ψηφοφόρους σε Ρεπουμπλικάνους πολιτικούς που ήλπιζαν ότι θα διορίσουν συντηρητικούς δικαστές. Ο πρώην Πρόεδρος Donald Trump όρισε ένα κύμα συντηρητικών ομοσπονδιακών δικαστών, συμπεριλαμβανομένων τριών δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου Gorsuch, Kavanaugh και Barrett, δημιουργώντας το πιο συντηρητικό Ανώτατο Δικαστήριο της τελευταίας γενιάς και παρέχοντας τις κρίσιμες ψήφους που απαιτούνται για την ανατροπή του νόμου Roe.

Για τους ακτιβιστές υπέρ των δικαιωμάτων των αμβλώσεων, η απόφαση είναι μια συντριπτική απώλεια που υποστηρίζουν ότι παραβιάζει το θεμελιώδες δικαίωμα ενός ατόμου στη σωματική αυτονομία και θέτει σε κίνδυνο την υγεία και την οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών.

Η απόφαση στο Dobbs θα επιδεινώσει τις τεράστιες διαφορές στα δικαιώματα που παραχωρούνται στους Αμερικανούς ανάλογα με τον τόπο διαμονής τους, καθώς ορισμένες πολιτείες είναι έτοιμες να απαγορεύσουν εντελώς την άμβλωση και άλλες πρόκειται να γίνουν καταφύγια για τη διαδικασία. Η απόφαση έρχεται σε αντίθεση με την κοινή γνώμη: μια εθνική δημοσκόπηση διαπίστωσε ότι το 64% των Αμερικανών αντιτάχθηκε στην ανατροπή της Roe v. Wade, ενώ το 33% την υποστήριξε. Τα δικαιώματα των αμβλώσεων θα παίξουν πιθανότατα σημαντικό ρόλο στις ενδιάμεσες εκλογές. 

Οι ακτιβιστές και από τις δύο πλευρές προετοιμάζονται ήδη για τις επόμενες νομικές μάχες Dobbs που μπορεί να πυροδοτήσει η απόφαση Οι προοδευτικοί ανησυχούν ότι τα επιχειρήματα που διατυπώθηκαν στην εν λόγω “μεσαιωνική” απόφαση θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανατροπή άλλων υποθέσεων-ορόσημων που έχουν τις ρίζες τους σε παρόμοια νομική βάση στο «δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή». Οι ιστορικές αποφάσεις στο κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα LGBTQ - συμπεριλαμβανομένου του Lawrence κατά Τέξας του 2003, που νομιμοποίησε τη σεξουαλική δραστηριότητα του ίδιου φύλου και του Obergefell v. Hodges, που νομιμοποίησε τους γάμους ομοφυλόφιλων - βασίζονται επίσης στο δικαίωμα στην ιδιωτικότητα. Αρκετές άλλες υποθέσεις ορόσημο, όπως το Loving v. Virginia του 1967, που νομιμοποίησε τους διαφυλετικούς γάμους, βασίζονται ομοίως στα δικαιώματα που βρίσκονται στην 14η Τροποποίηση χωρίς να αναφέρονται ρητά.

Οι υποστηρικτές κατά των αμβλώσεων επευφημούσαν αμέσως την απόφαση του δικαστηρίου που ανέτρεπε το νόμο Roe. "Σήμερα γιορτάζουμε μια ιστορική νίκη για τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο ανατρέπει την Roe , τερματίζοντας μισό αιώνα αμβλώσεων κατόπιν αιτήματος που άφησαν πίσω τους περισσότερα από 60 εκατομμύρια νεκρά παιδιά", η Susan B. Anthony Pro-Life America. μια από τις μεγαλύτερες ομάδες κατά των αμβλώσεων στη χώρα, έγραψε στο Twitter. Η οργάνωση πρόσθεσε ότι το έργο της μόλις ξεκίνησε. «Η σημερινή απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου εγκαινιάζει μια νέα εποχή στον αγώνα για τα αγέννητα και τις μητέρες τους, με κάθε πολιτεία και Κογκρέσο ένα πεδίο μάχης για τη ζωή».

Από την πλευρά τους, ακτιβιστές για τα δικαιώματα των αμβλώσεων κατήγγειλαν την απόφαση και υποσχέθηκαν να συνεχίσουν το έργο τους για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση στις αμβλώσεις στη νέα πραγματικότητα μετά το Roe. «Το Ανώτατο Δικαστήριο έδωσε πλέον επίσημα την άδεια στους πολιτικούς να ελέγχουν τι κάνουμε με το σώμα μας, αποφασίζοντας ότι δεν μπορούμε πλέον να μας εμπιστευτούμε για να καθορίσουμε την πορεία της ζωής μας. Αλλά μην κάνετε λάθος—είμαστε ένα κίνημα που θα απαιτήσει να μας φέρονται σαν ίσοι πολίτες», έγραψε στο Twitter ο Alexis McGill Johnson, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Planned Parenthood. 

 `Salus populi suprema lex` έλεγε ο Κικέρωνας που σημαίνει ότι `η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος`.  Ένας νόμος που στερεί την ελευθερία των ανθρώπων, τι νόμος είναι άραγε; Ναι στο δικαίωμα της  σωματικής αυτονομίας. Φτάνει μόνο οι νεώτερες γενιές να συνειδητοποιήσουν ότι οι αμβλώσεις δεν είναι εναλλακτική επιλογή της αντισύλληψης.