09 Ιανουαρίου 2022

Simone de Beauvoir | Ποιο είναι το νόημα της ζωής για την ιέρεια του φεμινισμού;

Simone de Beauvoir | νόημα της ζωής | Δεύτερο φύλο
H γυναίκα που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται τη γυναίκα,  γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου του 1908.
H γυναίκα που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται τη γυναίκα, γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου του 1908.

Υπαρξίστρια, συγγραφέας, φιλόσοφος, ακτιβίστρια αλλά πάνω απ’ όλα η γυναίκα που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται το "αδύναμο φύλο".

Σύντροφος του Sartre και συγγραφέας του βιβλίου "Το  Δεύτερο Φύλο". Ένα βιβλίο που  βρισκόταν για χρόνια στη λίστα του Βατικανού με τα απαγορευμένα βιβλία, όπου η Beauvoir αναλύει πώς η γυναίκα παρουσιάζεται ως το τυπικό παράδειγμα Άλλου και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που είναι καταπιεσμένη.

"Οι σημερινές γυναίκες έχουν σχεδόν εκθρονίσει τον μύθο της θηλυκότητας. Αρχίζουν να κάνουν αισθητή την ανεξαρτησία τους με πολύ συγκεκριμένους τρόπους. Δεν καταφέρνουν όμως εύκολα να βιώσουν απόλυτα την κατάστασή τους ως ανθρώπινα όντα. Έχοντας ανατραφεί από γυναίκες, μέσα στους κόλπους ενός γυναικείου κόσμου, ο φυσιολογικός προορισμός τους είναι ο γάμος, ο οποίος στην πραγματικότητα τις υποδουλώνει ακόμα και σήμερα στον άντρα. Το ανδρικό κύρος κάθε άλλο παρά έχει εξαλειφθεί: στηρίζεται ακόμα σε γερές οικονομικές και κοινωνικές βάσεις…"

"Δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι."

Σε αυτή τη φράση δείχνει την άποψή της ότι η θηλυκή ταυτότητα είναι δημιούργημα της κοινωνίας και όχι αναπόδραστη αναγκαιότητα. Η Simone de Beauvoir υποστηρίζει ότι η κοινωνία κρατάει τις γυναίκες σε θέση κατωτερότητας και περιγράφεται με όρους αρνητικούς σε σχέση με των αντρών....

Το 1949 ήταν η χρονιά που εκδόθηκε το βιβλίο το οποίο σημείωσε τεράστια επιτυχία. Η πρώτη έκδοση- 50.000 αντίτυπα- εξαντλήθηκε μέσα σε μια εβδομάδα και η Beauvoir έγινε διάσημη σε όλον τον κόσμο. Ωστόσο, τα σχόλια για τη συγγραφέα και το έργο της δεν ήταν μόνο θετικά. Όπως προαναφέρθηκε, το Βατικανό συμπεριέλαβε το "Δεύτερο Φύλο" στη μαύρη λίστα με τα απαγορευμένα βιβλία για πολλά χρόνια.  Τί κι αν  είχε τόσα εμπόδια; Η απαγόρευση δεν εμπόδισε την εξάπλωση της φήμης της Beauvori. Αντιθέτως, μπορεί και να βοήθησε τελικά.BBC Radio 4 - In Our Time, Simone de Beauvoir

Ποιο θεωρούσε ότι ήταν το νόημα της ζωής;

 

Όταν κάποιος προτίθεται να εξηγήσει το νόημα της ζωής, συνήθως αντλεί, όσο αόριστα κι αν είναι, από τη θρησκεία. Πολλοί φιλόσοφοι έχουν αποτολμήσει μια κοσμική απάντηση, αλλά είναι δύσκολο να ανταγωνιστεί κανείς τις αρχαίες ιστορίες των μεγάλων θρησκειών του κόσμου. Ο πλούτος των μεταφορών τους ξεπερνά την ιστορική αλήθεια. Οι άνθρωποι, φαίνεται, «δεν αντέχουν πολύ την πραγματικότητα», όπως έγραψε ο TS Eliot στα "Τέσσερα Κουαρτέτα". Ίσως χρειαζόμαστε ιστορίες για να συνεχίσουμε, γι` αυτό αγαπάμε τον Πλάτωνα, του οποίου ο μύθος για την προέλευση του έρωτα στο Συμπόσιο, παραμένει ένας από τους πιο συγκινητικούς στον δυτικό φιλοσοφικό κανόνα.

Το φιλοσοφικό έργο του Πλάτωνα ήταν μια ιστορία από την οποία υπαρξιστές όπως η Simone de Beauvoir ήθελαν να απαλλαγούν, μαζί με τους παλιούς μύθους της θρησκείας. Ο ευσεβής ιδεαλισμός του Πλάτωνα «απέρριψε τον φυσικό κόσμο ως μια εσφαλμένη αντανάκλαση ανώτερης αλήθειας και αμετάβλητων ιδανικών», λέει ο Iseult Gillespie στο παρακάτω βίντεο του TED-Ed. «Αλλά για την Simone, η πρώιμη ζωή ήταν συναρπαστική, αισθησιακή και κάθε άλλο παρά στατική». Η υλική πραγματικότητα δεν είναι ένα ατελές αντίγραφο, αλλά το μέσο στο οποίο ρίχνουμε, για να ασκήσουμε ελευθερία και ευθύνη και να καθορίσουμε τους δικούς μας σκοπούς, όπως υποστήριξε η Simone de Beauvoir στο The Ethics of Ambiguity.


Για την Beauvoir, όπως και για τον σύντροφό της Jean-Paul Sartre, η «ηθική επιταγή να δημιουργήσουμε το νόημα της ζωής μας», προηγείται κάθε προϋπάρχοντος νοήματος στο οποίο θα μπορούσαμε να προσκολληθούμε και που θα μπορούσε να μας οδηγήσει να αρνηθούμε την ελευθερία στους άλλους. «Μια ελευθερία που ενδιαφέρεται μόνο για την άρνηση της ελευθερίας, πρέπει να στερηθεί» έγραψε. Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε μια τέτοια δήλωση ως προς το παράδοξο της μισαλλοδοξίας του Karl Popper, αλλά η ιδέα οδήγησε την de Beauvoir σε μια διαφορετική κατεύθυνση - μακριά από τον φιλελευθερισμό που υπερασπιζόταν ο Popper και σε μια πιο ριζοσπαστική φιλοσοφική κατεύθυνση.

 

Ο υπαρξιστικός φεμινισμός της έθεσε θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τις δεδομένες κατηγορίες κοινωνικής ταυτότητας που μας κλειδώνουν σε προκαθορισμένους ρόλους και διαμορφώνουν τη ζωή μας χωρίς τη συγκατάθεση ή τον έλεγχό μας. Συνειδητοποίησε ότι οι κοινωνικές κατασκευές της γυναικείας ζωής —όχι ένα πλατωνικό ιδανικό αλλά μια ιστορική παραγωγή— την εμπόδισαν να συνειδητοποιήσει πλήρως το νόημα της ζωής της που είχε επιλέξει. «Παρά την πλούσια γραφή, τη διδασκαλία και τον ακτιβισμό της, η Beauvoir αγωνίστηκε να την πάρουν στα σοβαρά οι άντρες συνομήλικοί της». Αυτό δεν ήταν μόνο πολιτικό πρόβλημα, ήταν και υπαρξιακό.

 

Όπως θα υποστήριζε στο Δεύτερο φύλο, οι κατηγορίες φύλου μετέτρεψαν τις γυναίκες σε «άλλα»—ατελή αντίγραφα ανδρών, που ερμηνεύονται ως τα ιδανικά. Αργότερα οι θεωρητικοί ανέλαβαν την κριτική για να δείξουν πώς η φυλή, η σεξουαλικότητα, η τάξη και άλλες ιστορίες για την ανθρώπινη ταυτότητα περιορίζουν την ικανότητα των ατόμων να καθορίζουν το νόημα της ζωής τους. Αντίθετα, μας παρουσιάζονται κοινωνικές αφηγήσεις που μας εξηγούν την ύπαρξή μας και μας λένε τι μπορούμε να ελπίζουμε να πετύχουμε και τι δεν μπορούμε.

 

Οι προσωπικές της εμπειρίες έπαιξαν κεντρικό ρόλο στη φιλοσοφία της. Δημοσίευσε πολλά αναγνωρισμένα μυθιστορήματα και μαζί με τους βραβευμένους με Νόμπελ μυθιστοριογράφους και θεατρικούς συγγραφείς Sartre και Albert Camus, έκαναν τον Υπαρξισμό το πιο λογοτεχνικό από τα φιλοσοφικά κινήματα. Αλλά όταν επρόκειτο για μεγάλα ζητήματα,  όπως το «νόημα της ζωής». Η απάντηση που έδωσαν όλοι στο φιλοσοφικό τους έργο ήταν ότι τέτοια πράγματα δεν αιωρούνται από πάνω μας όπως οι ιδανικές μορφές του Πλάτωνα. Ο καθένας από εμάς πρέπει να το ανακαλύψει μόνος του μέσα στις ελαττωματικές, ατελείς, ατομικές του ζωές.Discovering Simone de Beauvoir | Adventures on the Bookshelf