02 Οκτωβρίου 2019

Ad Astra | Μια από τις πιο ουσιαστικές & ολοκληρωμένες ταινίες των τελευταίων ετών

Ad Astra | κριτική
H δραματική ταινία του James Gray πραγματεύεται με μοναδικό τρόπο ερωτήματα για τη ζωή που είναι βαθιά χαραγμένα στη συνείδησή μας.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
H δραματική ταινία του James Gray πραγματεύεται με μοναδικό τρόπο ερωτήματα για τη ζωή που είναι βαθιά χαραγμένα στη συνείδησή μας.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

«Εστιάζω μόνο στα σημαντικά και αποκλείω όλα τα άλλα». Με αυτήν τη φράση ξεκινάει μια από τις πιο ουσιαστικές και ολοκληρωμένες -τόσο σε πλοκή όσο και σε νόημα- ταινίες των τελευταίων ετών. Πρωταγωνιστής της ο Brad Pitt που μεγαλώνοντας γοητεύει ακόμα περισσότερο- όχι μόνο λόγω εξωτερικής εμφάνισης- αλλά κυρίως με τις εξαιρετικές ερμηνείες του.

Υποδυόμενος τον αστροναύτη Ρόι ΜακΜπράιντ, - τον αρχηγό της αποστολής που θα κατασκευάσει τη μεγαλύτερη κεραία που έχει υπάρξει ποτέ- κατά τη γνώμη μου διεκδικεί επάξια το χρυσό αγαλματίδιο για το βραβείο Α’ ανδρικού ρόλου. Σκοπός της αποστολής του είναι η αναζήτηση ανώτερης μορφής ζωής. Ξαφνικά, όμως, ένα  βραχυκύκλωμα παραλίγο να του κοστίσει τη ζωή.

Κι αυτό πρόκειται για  ένα από τα τελευταία περιστατικά που έχουν συμβεί τελευταία στη Γη, καθώς πολύ συχνά ξεσπούν πυρκαγιές και συντρίβονται αεροπλάνα εξαιτίας βραχυκυκλωμάτων στο δίκτυο, τα οποία προκαλούνται από ραδιενεργά ρεύματα. Τόσο στρατιωτικοί όσο και επιστήμονες θεωρούν ότι  αυτές οι εκρήξεις είναι αποτέλεσμα των κοσμικών ακτινών που προκλήθηκαν ύστερα από έκρηξη κατά τη διάρκεια μιας αποστολής, υπό την ονομασία Σχέδιο Λίμα. Πρόκειται για μια αποστολή που έλαβε χώρα κοντά στον Κρόνο πολλά χρόνια πριν. Όσο για τα μέλη του πληρώματός της;  Χάθηκαν στο διάστημα... Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην υπόθεση είναι ότι ο διοικητής της αποστολής ήταν ο πατέρας του Ρόι, ο Κλίφορντ ΜακΜπράιντ. Πρόκειται για ένα θρυλικό αστροναύτη ο οποίος αγνοείται τα τελευταία 29 χρόνια.

Ωστόσο, ο γιος του,  Ρόι- που δεν τον έχει δει από τα 16 του χρόνια- δεν έπαψε ποτέ να τον «αναζητά» στο μυαλό του γιατί εκείνος ήταν το πρότυπό του. Μαζί του έμαθε να ρισκάρει, να προσπαθεί, να έχει τρομερή αυτοπειθαρχία, να ψάχνει απαντήσεις για το άγνωστο, απεραντο διάστημα.  Αυτή η σχέση, ωστόσο, είχε ένα τρομερό κόστος στο συναισθηματικό κόσμο του Ρόι, καθώς ο  Κλίφορντ υπήρξε ένας απόμακρος πατέρας. Έτσι ο γιος ναι μεν εξελίχθηκε σε ένα ψύχραιμο, υποδειγματικό επαγγελματία, αλλά και σε ένα απομονωμένο, μοναχικό άντρα, δε, ο οποίος απέφευγε τη δημιουργία συναισθηματικών δεσμών. 

 Είχε εκπαιδευτεί να καταπιέζει τα συναισθήματά του - είτε αρνητικά , είτε θετικά. Ό,τι κι αν συνέβαινε, ακόμα και σε σκηνές όπου ο θάνατος για εκείνον ήταν κοντά, παρέμενε ατάραχος. Το ίδιο όμως ίσχυε και όταν η σύντροφός του προσπαθούσε να τον κάνει να νιώσει την αγάπη...

Με αφορμή την άμεση απειλή για την ανθρωπότητα που πρόερχεται από το σημείο που χάθηκε ο πατέρας του, ο Ρόι αναλαμβάνει να να φτάσει στον Άρη και να του στείλει ένα ηχογραφημένο μήνυμα. Το πιθανότερο είναι ότι ζει και πως εκείνος έχει άμεση σχέση με τα ανησυχητικά γεγονότα που συμβαίνουν. 

Και κάπως έτσι, μαζί με το ταξίδι στο διάστημα, ξεκινά και το ταξίδι του Ρόι στο χρόνο, από τότε που ακόμα ήταν παιδί, αναγνωρίζοντας της ελλείψεις του χαρακτήρα του αλλά και τους παράγοντες που τον διαμόρφωσαν.

«Δε θα είμαι επιρρεπής σε λάθη»...

«Χαμογελώ δείχνω μια πλευρά με το μάτι μου στην ‘έξοδο’, μόνο μην με αγγίζετε» λέει στον εαυτό του. 

Γνωρίζει ότι μέσα του κυριαρχεί μια  αυτοκαταστροφική πλευρά του. 

«Θα έπρεπε να νιώθω κάτι» αναγνωρίζει, συμπληρώνοντας «αλλά επιβίωσα». Και ήταν λογικό να νιώθει έτσι αφού χάνοντας τον πατέρα του σε τόσο νέα ηλικία, το μόνο που ενστικτωδώς προσπαθούσε να κάνει ήταν να βγει νικητής στις αντιξοότητες της ζωής. Να τα καταφέρει. 

«Πολλές φορές στη ζωή μου έκανα λάθη. Ήμουν σκληρός ενώ έπρεπε να είμαι τρυφερός. 

Εκπαιδεύτικα να βάζω στεγανά. Οι περισσότεροι ζούμε τη ζωή μας κρυμμένοι.» λέει ανάμεσα σε άλλα, ένας άνθρωπος που μεγάλωσε παγιδευμένος στη σχέση πατέρα- γιου και που με κάθε τρόπο επιθυμεί να βρει απαντήσεις στο βασικό ερώτημα της ουσίας της ζωής. 

«Όταν απώθησω την οργή βλέπω πληγή. Ο πόνος με κρατάει σε αποσταση από τις  σχέσεις. Δεν ξέρω πως να το αντιμετωπίσω αυτό. Θέλω να μοιάσω στον πατέρα μου.

Πρέπει να αποδεχτώ ότι ποτέ δεν σε ήξερα. Ή μήπως  είμαι σαν κι εσένα;» μονολογεί. 

Παραδέχεται ότι όλη  του  τη ζωή φοβόταν να τον αντιμετωπίσει και με το φευγιό του άρχισε όχι μόνο να αναζητά εκείνον, αλλά και το νόημα της ύπαρξής μας.

Για όλους μας η έννοια του πατέρα όπως και της μητέρας είναι από τα κυρίαρχα σύμβολα στη ζωή μας. Είναι καθαρά συμβολικό το ότι ο Ροι φτάνει μέχρι τα άκρα του ηλιακού συστήματος,  διακινδυνεύοντας τη ζωή του για να βρει τον χαμένο του πατέρα.

Τα μηνύματα της ταινίας λειτουργούν  και με θρησκευτική έννοια καθώς τονίζεται η σημασία των γονεϊκών συμβόλων. Ο πατέρας του είναι η πλησιέστερη ενσάρκωση του θείου όπως και η μητέρα. Κι αυτοί είναι οι εκπρόσωποι του θείου στη γη. Ο πατέρας του Ρόι συμβολίζει για εκείνον τον Θεό σε άλλο επίπεδο. Άλλωστε όπως ο ίδιος του αποκαλύπτει στην κορυφαία σκηνή της επανένωσής τους,  η ύπαρξή του στη γη δεν είχε κανένα σκοπό. Το βλέμμα του, η ψυχή του έψαχνε κάτι άλλο, μεγαλύτερο, πιο ουσιαστικό... Ο Ρόι είναι ένας συνειδητοποιημένος άνθρωπος, αλλά ένα επίπεδο παραπάνω από τον υπόλοιπο κόσμο.

Κάνει τα πάντα, φτάνει μέχρι το διάστημα κυνηγώντας το δικό του πεπρωμένο. Εκείνο που δεν μπορεί να βρει στη γη. Επαναλαμβάνει την πορεία του γονιού που αποχωρίστηκε...

Στη συνάντησή τους ενσαρκώνεται κάτι μεταξύ του Αδάμ και του Χριστού. Αναζητάει να βρει την αλήθεια στον πατέρα του που συμβολίζει για εκείνον τον  Θεό.

«Ποτέ δεν νοιάστηκα  για σένα,  τη μάνα σου και τις μικρές ιδέες σου. 

Ήξερα ότι η μάνα σου θα χήρευε κι εσύ θα ορφάνευες. Εγώ βρήκα το πεπρωμένο μου κι έτσι εγκατέλειψα το γιο μου. Έπρεπε να βρω νόημα στη ζωή.» του αποκαλύπτει και συνεχίζει ανάμεσα σε άλλα να του λέει στην πορεία. 

«Θαυμαζω το κουράγιο σου που ήρθες μόνος σου. Αναρωτιέμαι τι θα καταφέρναμε μαζί

Καμιά φορά η ανθρώπινη θέληση πρέπει να ξεπερνά τα αδύνατα.»

Η ενσαρκωμένη συνείδηση του Ρόι είναι μέσα μας. Η ισορροπία, η ασφάλεια, η αλήθεια είναι μέσα μας. Εκεί βρίσκεται και η θεμελιώδης απάντηση που αναζητάμε όλοι. Ο Θεός αποφασίζει να μείνει μόνος του μακριά στο σύμπαν.  Όπως επιλέγει και ο πατέρας του. Αποστασιοποιημένος. Όσο και να θέλει ο Ρόι να τον πάρει κοντά του στη γη, εκείνος δεν βρίσκει κανένα νόημα εκεί. Μέσα από εσωτερική πάλη  στο ταξίδι της επιστροφής καταλήγει ότι η συνείδηση είναι μέσα μας. 

«Είμαστε ολομόναχοι στο άγνωστο σύμπαν. Δεν απέτυχες. Τώρα ξέρουμε ότι το μόνο που έχουμε είναι ο εαυτός μας.  Εστιάζω στο σημαντικό και αποκλείω όλα τα άλλα...» λέει όπως και στο ξεκίνημα της ταινίας. Τώρα όμως, έχει κλείσει ένας σημαντικός κύκλος μέσα του γιατί έχει τη βεβαιότητα για το ποιος είναι ο μελλοντικός του προορισμός. Αυτός που αναζητούσε τόσα χρόνια και που τον απέκλειε να αισθανθεί , να μοιραστεί... Η σύντροφός του (Liv Tyler) είναι εκεί και τον περιμένει. Κι ο ίδιος έχει ξεκλειδώσει πια την καρδιά του για να νιώσει όλα εκείνα που δεν ήθελε να γνωρίζει ότι υπήρχαν. Ίσως γιατί τα θεωρούσε ανούσια και έψαχνε κάτι μεγάλο... Όταν όμως είδε την πορεία του πατέρα του και αυτά που ο ίδιος είχε ανακαλύψει- υπέροχες φωτογραφίες στο διάστημα, δίχως ψυχή, δίχως ζωή- κατάλαβε ότι ήρθε η ώρα να δώσει ευκαιρία σε εκείνα που έδιωχνε από κοντά του. 

«Θα βασιστώ σε αυτούς που είναι κοντά μου και θα μοιραστώ το φορτίο τους. Όπως κι εκείνοι μοιράζονται το δικό μου. Θα ζήσω και θα αγαπήσω.»