04 Φεβρουαρίου 2018

Αόρατη κλωστή | Ο μόνος τρόπος να αφεθεί στην αγάπη, είναι να νιώσει αδύναμος & εξαρτημένος

Phantom Thread | Αόρατη Κλωστή | Ντάνιελ Ντέι Λιούις | Βίκι Κριπς
Η τελευταία ταινία της καριέρας του Ντάνιελ Ντει Λιούις, υμνεί τον τοξικό ρόλο του έρωτα, τις ανθρώπινες εξαρτήσεις & εμμονές.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Η τελευταία ταινία της καριέρας του Ντάνιελ Ντει Λιούις, υμνεί τον τοξικό ρόλο του έρωτα, τις ανθρώπινες εξαρτήσεις & εμμονές.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

"Έκανε τα όνειρα μου πραγματικότητα και του έδωσα ότι επιθυμούσε περισσότερο. Τον εαυτό μου." είναι τα λόγια της νεαρής Άλμα. Μιας γυναίκας με ταπεινή καταγωγή αλλά με ισχυρή προσωπικότητα, που καταφέρνει να αγγίξει και να "χειριστεί" την ψυχή και τη ζωή ενός δύστροπου περφεξιονίστα κυριευμένου από εμμονές και αδυναμίες.

Με την παραπάνω φράση ξεκινά η τελευταία ταινία της καριέρας του Ντάνιελ Ντέι Λιούις, "Phantom thread", γνωστή στην Ελλάδα ως "Αόρατη Κλωστή". 

O 60χρονος ηθοποιός συνεργάζεται ξανά με τον σκηνοθέτη Πολ Τόμας Άντερσον, ενσαρκώνοντας το διάσημο σχεδιαστή μόδας Ρείνολντς Γούντκοκ, ο οποίος γνωρίζει τη νεαρή Άλμα (Βίκι Κριπς), που θα γίνει η μούσα του και θα του αλλάξει τη ζωή.  

Κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, μίλησε στους Έλληνες δημοσιογράφους γι`αυτήν την ταινία  που υπεραγαπά:

"Η αγάπη είναι τα πάντα στην ταινία. 

Το έργο μιλάει για τον έρωτα μεταξύ μίας νεαρής γυναίκας και ενός μεγαλύτερου άντρα που αρρωσταίνει. Και τι συμβαίνει με αυτή τη δυναμική στη σχέση τους. Για μένα είναι πάνω από όλα μια ερωτική ιστορία.

Μία γυναίκα που παίρνει στα χέρια της την ψυχή ενός ανθρώπου που έχει εμμονή με τη δημιουργία και τον αναγκάζει να ζήσει τον έρωτα. Δε θα το επέτρεπε εκείνος στον εαυτό του.

Η δική της αγάπη και το πείσμα της δεν του αφήνουν περιθώρια παρά να αγαπήσει κι αυτός." 

Ο Ρέινολντς είναι ένας υπέρκομψος, πάμπλουτος, γοητευτικός, ναρκισσιστικός και τρομερά τελειομανής, δημιουργός γυναικείων   φορεμάτων υψηλής ραπτικής στο Λονδίνο της δεκαετίας του ’50.

Σε ένα εστιατόριο συναντά τυχαία μια  Ευρωπαία μετανάστρια σερβιτόρα , η οποία του ανατρέπει ολόκληρο το συναισθηματικό του σύμπαν. Μια γυναίκα διαφορετική από όλες τις άλλες, καθώς δεν περιμένει στωικά να της δώσει σημασία εκείνος, αλλά διεκδικεί την απόλυτη αγάπη και αποκλειστικότητα. Ο Ρέινολντς  νιώθει ενθουσιασμό για εκείνη και σκοπός του είναι να γίνει μια ακόμη "μαριονέτα" , υποχείριό του. Η Άλμα όμως δεν έχει καμία διάθεση να συμβιβαστεί με μία ζωή που έχει σχεδιάσει για εκείνη, χωρίς εκείνη.

"Οι προσδοκίες και οι εικασίες των άλλων φέρνουν απογοήτευση." τη συμβουλεύει ο Ρέινολντς. Όλα όσα όμως προσδοκά εκείνη από τον άνθρωπο που αγαπά, τα διεκδικεί τόσο φανερά όσο και υπόγεια.

"Θέλω να τον ξαφνιάζω και να τον αγαπω όπως θέλω εγώ." λέει στην αυταρχική αδελφή του Σίριλ, η οποία έχει φανερά υποκαταστήσει τη μητέρα του  που δε ζει πια. 

Μια γυναίκα που κατά κάποιον τρόπο τον έχει "ευνουχίσει", καθώς   τον προσέχει και είναι δίπλα του καθοδηγώντας τον ως έτερον ήμισύ του. 

Η νέα μούσα του Ρέινολντς, Άλμα, τον διεκδικεί από τη Σέριλ θέλοντας να σπάσει αυτόν τον αρρωστημένο δεσμό που τον καθιστά ανήμπορο να αφεθεί στην αγάπη και τον έρωτα. 

Καταφέρνει να σπάσει αυτήν την "αόρατη κλωστή" που τον κρατά δέσμιο της πρώτης μούσας του -της μητέρας του- . Με ιδιαίτερη τέχνη και υπόγεια τεχνική, αλλάζει τους όρους της μεταξύ τους σχέσης. Από ορκισμένος εργένης, ο Ρέινολντς γίνεται συνειδητά κι ασυνείδητα παραδομένος στην επόμενη γυναίκα της ζωής του που διαδέχεται τη μάνα και την αδελφή του. Γιατί στην  ανδροκρατούμενη ακόμη τότε κοινωνία του Λονδίνου, η κινητήρια δύναμη της ταινίας είναι οι γυναίκες - κι ας μη θέλει να το παραδεχτεί η "ισχυρός" μόδιστρος. Ακόμα και το επιβλητικό όνομα που έχει χτίσει γύρω από τον Οίκο του, εξαρτάται από τις γυναικείες επιλογές. Όλα μπορούν να ανατραπούν, φτάνει μόνο να προτιμήσει ακόμα και η πιο φανατική του ακόλουθος, κάτι διαφορετικό από αυτά που δημιουργεί. Αυτό συνέβη στην πλοκή του έργου με την έλευση του δυσνόητου για εκείνον "chic".

Μια απλή σερβιτόρα τελικά -η νεαρή Άλμα που υποδύεται με σαρωτική ερμηνεία η Βίκι Κριπς- εξαφανίζει το φάντασμα της μάνας του Ρέινολντς που κυριαρχεί στη ζωή του ( εξού και ο τίτλος Phantom thread- κλωστή φάντασμα) και παίρνει στα χέρια της το τιμόνι της ζωής του. 

Τον παγιδεύει και τον "λυτρώνει" ταυτόχρονα με το επικίνδυνο -συμβολικό παιχνίδι της δηλητηρίασής του όπου ο ίδιος συναινεί. Γιατί ο μόνος τρόπος να αφεθεί στον έρωτα και την αγάπη είναι να νιώσει αδύναμος κι εξαρτημένος.  Ωστόσο, όσο  υπέροχο είναι να νιώθεις ερωτευμένος , τόσο τοξικό είναι. Μπορεί να σου αναστατώσει τη ζωή, να ανατρέψει τα πάντα. Και μια "αόρατη κλωστή" να αποτελεί πυξίδα για την ύπαρξη σου.

Ο σκηνοθέτης Πολ Τόμας Άντερσον διαπραγματεύεται δύο κυρίαρχα "σύνδρομα" που λίγο πολύ παίζουν ρόλο στην εξέλιξη μιας ερωτικής σχέσης. Το πρώτο και βασικό-και που ισχύει για όλους μας- είναι το γονεϊκό. Όπως είπαμε και πάρα πάνω ο τίτλος της ταινίας -Phantom Thread- δείχνει ξεκάθαρα και την πρόθεση του σκηνοθέτη. Είναι η "αόρατη κλωστή" που συνδέει όλους μας με τα πρότυπα που εισπράξαμε από τους γονείς μας. Και εδώ για τον άνδρα που κυριαρχείται από το πρότυπο της μητέρας, την οποία στην συνέχεια υποκαθιστά η αδελφή του. Στηριγμένος σ` αυτό το υποκατάστατο της μητρικής αγάπης, ο άνδρας-δημιουργός, είναι ελεύθερος να αναπτύξει αφ` ενός την δημιουργικότητα του και αφ` ετέρου να αρκείται σε περιστασιακές ερωτικές σχέσεις, που όμως δεν θίγουν και δεν διακινδυνεύουν, την σχέση του με το μητρικό πρότυπο- που επιτρέπει τα πάντα-εκτός από το να πάρει τη θέση της κάποια άλλη γυναίκα, πέρα από το αρχικό οικογενειακό κύκλο. Είναι και ένα αντρικό "όνειρο" αυτό. Μια σχέση που επιτρέπει να διεκπεραιώνει την ερωτική του διάθεση και προς άλλες γυναίκες.

Το δεύτερο σύνδρομο που διαπραγματεύεται ο Άντερσον είναι το "σύνδρομο του Πυγμαλίωνα, που αποτελεί και ένα ανδρικό "φετίχ". Το να μετατρέψουν ένα "ασχημόπαπο" σε κύκνο. Αυτό κάνει άλλωστε ο πρωταγωνιστής με όλες τιςπεριστασιακές ερωμένες του. Χρησιμοποιώντας τες σαν μοντέλα και δημιουργώντας πάνω στο σώμα τους, αλλάζει το "περίβλημα" και τις οδηγεί σε έναν αναβαθμισμένο "εαυτό". Όλα όμως τελειώνουν όταν προσπαθούν να "εισβάλουν" στον κόσμο του, οπότε και η παραμικρή κίνηση τους-μετά το δυναμικό στάδιο του έρωτα- αποτελεί την καθοριστική ενόχληση για να τις "αποβάλλει". Όλα αλλάζουν όταν παρουσιάζεται η γυναίκα, που δεν θα καμφθεί, αλλά θα διεκδικήσει αυτό που επιθυμεί. Τον άνδρα που επέλεξε και την επέλεξε. Ο σκηνοθέτης και ο σεναριογράφος δίνουν την δική τους ερμηνεία, για το πως μια γυναίκα έξω από τον οικογενειακό κύκλο, μπορεί να κυριαρχήσει στην ζωή του. Να τον "δηλητηριάσει" με ένα δηλητήριο που είναι μόνο συμβολικό, με τον έρωτα της δηλαδή και να τον οδηγήσει μέσα από την "αρρώστια", στην στάση του εμβρύου, που παίρνει κουλουριασμένος στο κρεβάτι και έτσι να αφεθεί στην αγάπη και την στοργή της. Και η στγμή που θα αποφασίσει να δράσει, είναι όταν εμφανίζεται μια άλλη γυναίκα, μια πριγκίπισσα στην συγκεκριμένη περίπτωση, που απειλεί να το αποσπάσει από την επηρροή της. Και έτσι ο ήρωας και η σύντροφος του οδηγούνται σε ένα καινούργιο κύκλο ζωής.

Είναι κι αυτό μια κάποια λύση.