Love Letters: Το γράμμα του Γιώργου Ιωάννου στον Νίκο Σταθούλη

Πίνακας του Γιάννη Τσαρούχη: “Σκηνικό για τον Ίωνα του Ευρυπίδη

Αθήνα 1983 Σεπτέμβριος

 Aγαπημένε μου Νίκο Σταθούλη.

 Μετά την χθεσινή μας συνάντηση, σου υποσχέθηκα να σου εξηγήσω την στάση μου απέναντί σου. Να θυμάσαι αγαπημένε μου ότι ο δρόμος του πνεύματος, στη χώρα που γέννησε το πνεύμα, είναι σπαρμένος απο τριβόλους. Πρόσεξε αγαπημένε μου. Και να θυμάσαι: -Όλοι όσοι έχουν δημιουργήσει κάτι στη Τέχνη-εννοώ και τη Λογοτεχνία-πολιορκούνται από αρκετούς νέους, οι οποίοι καμιά φορά μετατρέπονται από θαυμαστές σε ακολούθους. -Τη συρροή, εκτός από την ποιότητα που επηρεάζει και η λάμψη του προσώπου του καλλιτέχνη, δηλαδή η ιδιαίτερη αγάπη και εκτίμηση του κοινού. -Βέβαια υπάρχουν καλλιτέχνες που λόγω χαρακτήρος, εργατικότητας και ασχολιών, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στη λαχτάρα των νέων για συνύπαρξη. Οι περισσότεροι όμως ανταποκρίνονται, γιατί είναι και κάποιας ηλικίας, όπου ξυπνά ζωηρό το πατρικό η μητρικό ένστικτο. -Οι νέοι επιλέγουν αλλά τελικά επιλέγονται .Αυτοί που παραμένουν είναι οι επιλεγμένοι, οι αρμόζοντες, στο πρόσωπο του καλλιτέχνη, ίσως και οι πιο αντεχεροί γιατί συνήθως ,οι σοβαροί δημιουργοί δεν είναι εύκολοι σαν άνθρωποι. -Η σχέση που αναπτύσσεται ενέχει τη μαθητική, τη πατρική, τη μητρική, την υική αλλά και την ερωτική-με την ευρεία η και στενή έννοια-ιδιότητα. Είναι πάντως μια πνευματική συνουσία. -Εάν ο δημιουργός είναι ικανός δάσκαλος και ο νέος αντάξιος μαθητής, δημιουργείται με τη βοήθεια των συναισθηματικών δεσμών, του σεβασμού και του έρωτος, η σωστή πνευματική σχέση και χειραγώγηση που αποβλέπει στη λειτουργία της ψυχής και της διάνοιας του νέου προς την ανεύρεση του εαυτού του, της προσωπικής φωνής του, του προσωπικού ύφους του, της προσωπικότητας του. -Εάν ο δάσκαλος είναι κακός εξάπτει τα κατώτερα ένστικτα των νέων, τη φιλοδοξία και την πρόωρη προβολή και τους οδηγεί γρήγορα-γρήγορα σε εξευτελιστικές εκδηλώσεις, υπερβολικές δημοσιότητες ,συνεντεύξεις, τηλεοράσεις και άλλους φριχτούς βεντετισμούς, όπου οι νεαροί, πτωχοί ακόμη σε πνευματική περιουσία, εκτίθενται και στραπατσάρονται άσχημα. Έτσι οι νέοι παίρνουν στραβό δρόμο και τελικά αποτυγχάνουν. Συχνά μεταβάλλονται σε μάστιγες της πνευματικής ζωής. -Είναι βέβαια φυσικό, οι νέοι να έχουν φιλοδοξίες. Αλλά ο πνευματικός δάσκαλος οφείλει να τους δείξει τα στάδια που απαραίτητα πρέπει να περάσουν για να έχουν οι φιλοδοξίες τους και οι προβολές τους σοβαρό αντίκρισμα. Δουλειά. Αυστηρότητα. Αυτογνωσία Πειθαρχία Μερικές από τις βασικές αρχές. -Ο πνευματικός δάσκαλος ο οποίος εξωθεί στη πρόωρη δημοσιότητα και την αλαζονεία της, η και που υπόσχεται, η σκαρώνει ευνοϊκές κριτικές και παρουσιάσεις για τους μαθητές του, η γίνεται φόρτωμα σε άλλους. εγκληματεί στα παιδιά που τον πίστεψαν. – Η επίδοση στη Τέχνη-εννοώ και τη Λογοτεχνία- προϋποθέτει ταλέντο, εργατικότητα, μόρφωση, ανάγκη μεγάλη για έκφραση. Η επίδοση στη λογοτεχνία- για να μείνω στα δικά μου δε διδάσκεται βέβαια αλλά καθοδηγείται. Και η καθοδήγηση αυτή δε γίνεται σε πανεπιστήμια η σχολές, αλλά μπορεί να γίνει από δημιουργούς ικανούς που θαυμάζει ο νέος αλλά που τον αγαπούν και αυτοί. Μόνον αυτοί μπορούν να του διδάξουν ένα σωρό μυστικά της Τέχνης που είναι συνήθως παθήματά τους και να συνδράμουν κάπως στα δύσκολα στάδια, που δεν είναι πάντα ανάγκη να τα περάσει και ο καινούριος, εφ όσον αυτός δεν είναι εντελώς αυτοδίδακτος.

 Δικός σου Γιώργος Ιωάννου

Ο Γιώργος Ιωάννου (20 Νοεμβρίου 1927 – 16 Φεβρουαρίου 1985) εκτός από σημαντικός λογοτέχνης της μεταπολεμικής γενιάς, υπήρξε ένας αληθινά διανοούμενος και πνευματικός άνθρωπος. Φιλόλογος στο επάγγελμα ιδιωτικών και δημοσίων σχολείων, διαφόρων περιοχών της Ελλάδας, καθώς και ενός σχολείου της Λιβύης και απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής Θεσσαλονίκης του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας αλλά κυρίως ειδήμων και λάτρης της λογοτεχνίας, της ποίησης και της παράδοσης, μας κληροδότησε πλούσιο και πολυποίκιλο έργο :

Ποιήματα, δημοτικά τραγούδια, παραμύθια και έργα του Θεάτρου Σκιών, εργασίες σχετικά με τη νεοελληνική παράδοση, παιδικό θέατρο, παιδικά αναγνώσματα και τελευταίο και σημαντικότερο πλούσια πεζογραφία που ήταν και η μεγάλη του αγάπη, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο γραφής και πολλά από τα μυθιστορήματα του μεταφράστηκαν και εκδόθηκαν και στα Ισπανικά. Εκτενή αφιερώματα σε αυτόν τον σημαντικό συγγραφέα έχουν γίνει αρκετές φορές στην χώρα μας μέσα στα χρόνια αλλά και το 2000 στην Ιταλία. Η αξία του Γιώργου Ιωάννου είναι αδιαμφισβήτητη και είναι υπέροχη και κερδοφόρα υποχρέωση μας να τον γνωρίσουμε και όσοι δεν τον ξέρουμε ήδη. Εκτός από το έργο του ήταν συγκλονιστικός και στις συνεντεύξεις του, ζηλεύω τους φίλους του που είχαν την τύχη να συνδιαλέγονται μαζί του και να απολαμβάνουν την παρέα του εφόσον, από όσα στοιχεία κατάφερα να συλλέξω για την προσωπικότητα του, καταλαβαίνω πως ήταν ένας άνθρωπος που πραγματικά ευχαριστιόταν την ζωή, ανοιχτόμυαλος και ανήσυχο πνεύμα. Ο κύριος Νίκος Σταθούλης επικυρώνοντας τις υποψίες μου τον περιγράφει ως λάτρη της ζωής και πραγματικό εργάτη του πνεύματος και τι άλλο θα μπορούσε πραγματικά να είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει πει και αυτά; :

“Για μένα ο έρωτας υπήρξε η αιώνια ανοιχτή πόρτα προς τους άλλους ανθρώπους. Και με έχει τοποθετήσει τελεσίδικα σε μια θέση συμπάθειας απέναντί τους.” “Μου είναι ιδιαίτερα συμπαθητικοί οι χώροι που συγκεντρώνουν και διαποτίζονται από τις δύο κορυφαίες στιγμές της ύπαρξης του ανθρώπου, τον έρωτα και το θάνατο…” ( Συνέντευξη του Γιώργου Ιωάννου το 1978 στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ του Βασίλη Αγγελικόπουλου Πηγή: www.lifo.gr)

Ο  Νίκος Σταθούλης, μας κάνει την τιμή και μας δίνει ένα αδημοσίευτο γράμμα του Γιώργου Ιωάννου προς εκείνον το οποίο αν και γράφτηκε το 1983 είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ. Έτσι συμβαίνει με τα λόγια όλων των ανθρώπων που έχουν αυτό το κάτι παραπάνω που κάνει τον κόσμο μας καλύτερο, να είναι πάντα επίκαιροι και συγκλονιστικοί καθώς δεν υπάρχει τίποτε πιο μοντέρνο και πρωτοποριακό από το διαχρονικά πρωτοκλασάτο. Το γράμμα αυτό μιλάει για το μαθητή και τον δάσκαλο, τη λογοτεχνία και τον έρωτα. Τι άλλο θα μπορούσε να είναι ένα τέτοιο γράμμα παρά βαθιά ερωτικό; Όλα είναι έρωτας. Και ο Γιώργος Ιωάννου για όποιον τον μάθει θα γίνει σίγουρα και δικός του έρωτας.

*Τα κυριότερα πεζά του που εκδόθηκαν μέχρι τον θάνατό του είναι: Η Σαρκοφάγος, συλλογή πεζών με 29 κείμενα (1971) Η μόνη κληρονομιά, συλλογή πεζών με 17 κείμενα (1974) To δικό μας αίμα, (Πρώτο Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας 1978) (1978) Επιτάφιος Θρήνος (1980) Ομόνοια (1980) Κοιτάσματα (1981) Πολλαπλά κατάγματα (1981) Περί εφήβων και μη (1982) Εύφλεκτη χώρα (1982) Καταπακτή (1982) Η πρωτεύουσα των προσφύγων (1984) Ο της φύσεως έρως (1986)

• Ο άνθρωπος της καλλιέπειας, του κάλλους, της καλλιτεχνίας, του πνεύματος και των τεχνών, δηλαδή της ζωής όπως είναι ωραία να είναι, ο κύριος Νίκος Σταθούλης, γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε δραματική τέχνη στη σχολή του Πέλου Κατσέλη και δημοσιογραφία στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας. Μετέπειτα οργάνωσε εκθέσεις καλλιτεχνών και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία στα πιο έγκυρα και σημαντικά έντυπα της χώρας και συνεργάστηκε με ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς ως σχολιαστής πολιτιστικών γεγονότων καθώς ο ίδιος είναι από τους πιο πολύτιμους γνώστες και εκφραστές του πολιτισμού αλλά και του κοσμοπολιτισμού. Σε αυτό έπαιξε ρόλο και η γνωριμία του με τον uber alles και one of a kind Αλέξανδρο Ιόλα, το 1983, κατ` επιθυμία του οποίου ο κύριος Σταθούλης έγινε ο προσωπικός και μοναδικός εξουσιοδοτημένος του βιογράφος. Από το 1989 και μετά ο κύριος Νίκος Σταθούλης είναι ίσως η μοναδική έγκυρη πηγή κλαπέντων, πλαστών και αμφισβητούμενων αρχείων έργων τέχνης ιδιωτικών συλλογών. Πολλοί ιδιώτες συλλέκτες ή /και απλοί λάτρεις έργων τέχνης συχνά ζητούν τις υπηρεσίες του ως συμβούλου τέχνης για τις ιδιωτικές συλλογές τους. Κυρίως όμως, για εμένα και πάνω από όλα αυτά, ο κύριος Σταθούλης είναι ένας πνευματικός άνθρωπος ο οποίος προσφέρει το σημαντικότερο έργο πολιτισμού, όπως αυτό πηγάζει από την καλλιτεχνική και γενναιόδωρη πάστα από την οποία είναι φτιαγμένος: σου ανοίγει το μαγικό δρόμο της τέχνης και σε κάνει να δημιουργείς τα δικά σου μονοπάτια αναζήτησης του κάλλους, των καλλιτεχνών και των έργων τους τα οποία, όποια κι αν επιλέξεις να είναι, σε οδηγούν στην υψηλή αισθητική και άρα στην ηθική. Σας ευχαριστούμε πολύ κύριε Σταθούλη. Ιδίως τώρα, περισσότερο από ποτέ, ο κόσμος μας χρειάζεται περισσότερους σαν κι εσάς.

• *Βιβλία του Νίκου Σταθούλη (1994) Αλέξανδρος Ιόλας, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (1982) Ανταύγειες στις διαύγειες του νου, Ηριδανός (1982) Κόρες, Ηριδανός

  (2012) Αλεξάνδρου Ιόλα: Η ζωή μου, εκδόσεις Oδός Πανός