20 Σεπτεμβρίου 2021

Δημιουργία του Αδάμ | Ο συμβολισμός πίσω από το κορυφαίο έργο του Μικελάντζελο

Δημιουργία του Αδάμ | Μικελάντζελο | Michelangelo | Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή | Klik
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά έργα που δημιουργήθηκαν ποτέ και αποτελεί θησαυρό για τον κόσμο της τέχνης.- Από τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά έργα που δημιουργήθηκαν ποτέ και αποτελεί θησαυρό για τον κόσμο της τέχνης.- Από τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή

Ο Μικελάντζελο Μπουοναρότι θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους Ιταλούς καλλιτέχνες της Αναγέννησης. 

Είναι εντυπωσιακό ότι υπήρξε ο μοναδικός καλλιτέχνης της εποχής, του οποίου η βιογραφία εκδόθηκε πριν τον θάνατό του, στους Βίους του Τζόρτζιο Βαζάρι, ο οποίος επέλεξε να τον τοποθετήσει στην κορυφή των καλλιτεχνών, χρησιμοποιώντας για εκείνον το προσωνύμιο ο θεϊκός (Il Divino).

Αν και ο ίδιος θεωρούσε πάντα τον εαυτό του περισσότερο γλύπτη παρά ζωγράφο, ζωγράφισε ένα από τα πιο εντυπωσιακά έργα σε ολόκληρο τον κόσμο της τέχνης: το ταβάνι της Καπέλα Σιστίνα στο Βατικανό. Η περίφημη τοιχογραφία βασίζεται σε μια βιβλική ιστορία από το βιβλίο της Γένεσης, και δημιουργήθηκε με εντολή του Πάπα Ιουλίου Β’. Από το 1508-1512, ο Μικελάντζελο ζωγράφισε το ταβάνι με μια σειρά τοιχογραφιών που απεικόνιζαν αρκετές βιβλικές ιστορίες.Η αρχική ιδέα του κτιρίου περιλάμβανε μόνο την εικόνα των δώδεκα Αποστόλων. Ο Μικελάντζελο ωστόσο, όταν ολοκλήρωσε την αρχική ιδέα αποφάσισε να την επεκτείνει και να απεικονίσει  περισσότερες από 300 μορφές από την κλασική μυθολογία, την Παλαιά Διαθήκη και τη Γένεση, στις οποίες η Δημιουργία του Αδάμ είναι η κεντρική τοιχογραφία αυτού του έργου. 

 Ίσως η πιο διάσημη εικόνα από το ταβάνι είναι η Δημιουργία του Αδάμ, η οποία απεικονίζει τον Θεό να δίνει ζωή στον πρώτο άνθρωπο στην γη, τον Αδάμ. 

 Ας δούμε αναλυτικά τις τις συναρπαστικές πτυχές και ερμηνείες αυτής της εικόνας.

Στην αριστερή πλευρά της συγκεκριμένης τοιχογραφίας, βλέπουμε τον Αδάμ να κλίνει ανάσκελα με το ένα χέρι στο έδαφος και το άλλο χέρι τεντωμένο. Στη δεξιά πλευρά της τοιχογραφίας, ο Θεός περιβάλλεται από πολλές φιγούρες και αιωρείται πάνω από το έδαφος με φόντο έναν κόκκινο μανδύα. Αξίζει να σημειωθεί ότι σπάνια απεικονίζεται ο Θεός. Συνήθως απεικονίζεται με τη μορφή ματιού. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της τέχνης που τοποθετήθηκε οριζόντια σε μια εικόνα. Απλώνει το χέρι του προς το τεντωμένο χέρι του Αδάμ και τα δάχτυλά τους σχεδόν αγγίζονται. Υποκλίνεται κανείς στις ισχυρές εικόνες οι οποίες φανερώνουν την σπίθα της ζωής που μεταδίδεται από δάχτυλο σε δάχτυλο.

Ο Μικελάντζελο ζωγράφισε αυτή τη σκηνή με ζωντανά χρώματα και απίστευτες λεπτομέρειες. Το υπόβαθρο του Μικελάντζελο στη γλυπτική είναι εμφανές με τον τρόπο που οι φιγούρες του  παρουσιάζονται με εξιδανικευμένες μυϊκές μορφές του ανθρώπινου σώματος.

To απίστευτο αυτό έργο που μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. 

Προφανώς έχει ένα πνευματικό μήνυμα κι αντιπροσωπεύει τη στιγμή που ο Θεός δίνει ζωή στον Αδάμ στο Βιβλίο της Γένεσης. Το Δέντρο της Γνώσης συμβολίζει τον «υλικό κόσμο» , ενώ το φίδι συμβολίζει την «προσκόλληση στον υλικό κόσμο». Η πτώση του Αδάμ αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα συνειδητοποίησε το καλό και το κακό.

Ωστόσο, το 1990, στην πόλη Άντερσον της Ιντιάνα των ΗΠΑ, ο ιατρός Frank Meshberger, σημείωσε στο περιοδικό Journal of the American Medical Association ότι οι φιγούρες και τα σχήματα που φαίνονται πίσω από τη φιγούρα του Θεού μοιάζουν να απεικονίζουν μια ανατομικά ακριβή εικόνα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Αν εξετάσει κανείς με προσοχή, τα όρια στη νωπογραφία μπορούν να συσχετιστούν με “κύριες αύλακες του τελεγκέφαλου στην εσωτερική και εξωτερική επιφάνεια του εγκεφάλου, του εγκεφαλικού στελέχους, του μετωπιαίου λοβού, της βασικής αρτηρίας, της υπόφυσης και του οπτικού χιάσματος”.

Σύμφωνα με μια τρίτη προσέγγιση πρόκειται για τη διαδικασία της γέννησης. Το κόκκινο ύφασμα που περιβάλλει τον Κύριο συμβολίζει την ανθρώπινη μήτρα, ενώ το πράσινο κασκόλ παρακάτω είναι ένας πρόσφατα ​​κομμένος ομφάλιος λώρος.

Μια ομάδα Ιταλών ερευνητών δημοσίευσε στο ιατρικό περιοδικό Mayo Clinic Proceedings ένα άρθρο στο οποίο οι εικόνες του μανδύα και της επιλόχειας μήτρας αλληλεπικαλύπτονταν. Σύμφωνα δε με τον Enrico Bruschini (2004), "αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα υπόθεση που παρουσιάζει τη σκηνή της Δημιουργίας ως μια εξιδανικευμένη αναπαράσταση της φυσικής γέννησης του ανθρώπου. Εξηγεί το όμφαλό που εμφανίζεται στον Αδάμ ο οποίος αρχικά προκαλεί σύγχυση επειδή ο Αδάμ δημιουργήθηκε και δεν γεννήθηκε από γυναίκα.”

“Η δημιουργία του Αδάμ” έχει επηρεάσει πολλά σύγχρονα έργα και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι είναι ένας από τους διασημότερους θησαυρούς τέχνης στον κόσμο.