15 Σεπτεμβρίου 2021

To φιλί του Klimt | Ο πίνακας- αρχέτυπο της τρυφερότητας και του πάθους

Ένα από τα πιο ερωτικά, διφορούμενα, μυθικά έργα με ένα συναρπαστικό νόημα.-Από τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή
Ένα από τα πιο ερωτικά, διφορούμενα, μυθικά έργα με ένα συναρπαστικό νόημα.-Από τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή

Το φιλί του Klimt δεν θεωρείται μόνο το πιο διάσημο έργο του κορυφαίου ζωγράφου, αλλά και μία από τις διασημότερες δημιουργίες  της Art Nouveau. Ο καλλιτέχνης είχε σημαντική συμβολή στη διεθνή αναγνώριση της αυστριακής τέχνης και υπήρξε από τους πρώτους που κατάφεραν να συνδυάσουν την εικονιστική με την αφηρημένη ζωγραφική.


Ο Gustav Klimt απεικονίζει τα θέματά του ως μυθικές φιγούρες που έγιναν σύγχρονες και διαχρονικές, από πολυτελείς επιφάνειες με επίκαιρα γραφικά μοτίβα. Το εκπληκτικό έργο του , “Το φιλί” αποτελεί κορυφαίο σημείο της Χρυσής Περιόδου του καλλιτέχνη μεταξύ 1899 και 1910, όταν χρησιμοποιούσε συχνά φύλλα χρυσού - μια τεχνική εμπνευσμένη από ένα ταξίδι του 1903 στη Βασιλική του San Vitale στη Ravenna της Ιταλίας, όπου είδε τα περίφημα βυζαντινά ψηφιδωτά της εκκλησίας.

 Αυτή η πρακτική αντικατοπτρίζει την ισχυρή επιρροή της χρυσής θρησκευτικής τέχνης του Μεσαίωνα καθώς και τα ιερά έργα που δημιουργήθηκαν από καλλιτέχνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.


Gustav Klimt, The Kiss (1908-1909)

Πρόκειται για το αρχέτυπο της τρυφερότητας και του πάθους. Αυτή η λαμπερή, πολύχρωμη σκηνή αγάπης δύο προσώπων και σωμάτων που αγκαλιάζονται, βρίσκεται στο Μουσείο Belvedere στη Βιέννη. Αν και φανερά “υπερβολικός”, ο καμβάς με τα φύλλα χρυσού δεν θέτει σε κίνδυνο τη βαθιά σημασία πίσω από το έργο. 

Στο κέντρο του πίνακα, αναπαριστάται ένα ζευγάρι που είναι έτοιμο να φιληθεί.

Κατά κάποιους, τα μοντέλα στον πίνακα είναι ο ίδιος ο Klimt και η αγαπημένη του, Emilie Flοge.

Ο καλλιτέχνης ζωγράφισε τον πίνακα σε μια κρίσιμη στιγμή της καριέρας του. Εν μέσω ενός καλλιτεχνικού πανικού. Μόλις είχε δεχτεί έντονη κριτική για τις οροφές του Πανεπιστημίου της Βιέννης, τη Φιλοσοφία, την Ιατρική και τη Νομική. Οι πίνακες χαρακτηρίστηκαν ως πορνογραφικοί και ο Klimt είχε επιφυλάξεις για τη δουλειά του και τη φθορά της φήμης του. Επιπλέον, μόλις είχε αποχωρήσει από την Απόσχιση της Βιέννης, παρά το γεγονός ότι είχε ιδρύσει και ενεργήσει ως ο πρώτος πρόεδρος του κινήματος. Αυτή η ομάδα είχε ως στόχο να σπάσει τους δεσμούς με την Ακαδημία Καλών Τεχνών και τις συντηρητικές της αξίες. Οι Αποσχιστές της Βιέννης ζωγράφισαν «αυτό που δεν έπρεπε να έχουν ζωγραφίσει», αρνούμενοι να αφαιρέσουν σεξουαλικά στοιχεία από τα έργα τους. Εξερεύνησαν τη δύναμη ενός λεπτού αγγίγματος, μιας αγκαλιάς, ενός φιλιού, μιας στιγμής βίας ή μιας ερωτικής σκηνής. Αν και ο Klimt εγκατέλειψε το κίνημα λόγω διαφωνιών, παρέμεινε ο κύριος εκπρόσωπός του μαζί με τον Egon Schiele. Μετά την αποχώρησή του, ο Klimt οργάνωσε την έκθεση The Kunstschau όπου παρουσίασε το Φιλί για πρώτη φορά στο κοινό. Η εκδήλωση έγινε δεκτή με σφοδρή κριτική και κατέληξε σε οικονομική καταστροφή. Ωστόσο, παρά το γεγονός αυτό, η έκθεση ξεκίνησε στην πραγματικότητα την αστρονομική επιτυχία του πίνακα. Η κυβέρνηση της Βιέννης αγόρασε το έργο πριν ακόμη τελειώσει η έκθεση, καθώς θεωρήθηκε εθνικό συμφέρον.

Klimt The Kiss

Το έργο παρουσιάζει ένα αγκαλιασμένο ζευγάρι, κρυμμένο πίσω από έναν μεγάλο χρυσό μανδύα. Αυτή η βαριά διακόσμηση προστατεύει και περικυκλώνει το ζευγάρι, επαναλαμβάνοντας την αθανασία του έρωτά του. Δύο διακριτικά μέρη αποτελούν την εικόνα: το πρώτο μέρος που απεικονίζει τον άντρα δείχνει ένα επαναλαμβανόμενο γεωμετρικό ασπρόμαυρο μοτίβο, που συμβολίζει τη δύναμη, τη θηλυκότητα και την αρρενωπότητά του. Εν τω μεταξύ, το δεύτερο μέρος απεικονίζει αυτό της γυναίκας, όπου ο Klimt χρησιμοποιεί λουλούδια και κύκλους για να αντικατοπτρίζει εικόνες θηλυκότητας και μητρότητας.

Ο άντρας και η γυναίκα είναι οι μόνες φιγούρες σε αυτό το έργο τέχνης όπου εμφανίζονται να δίνουν τις επιθυμίες τους, εντελώς ανέγγιχτες από το χρόνο ή την πραγματικότητα. Αρχικά, ο άνδρας φαίνεται να κυριαρχεί στη γυναίκα λόγω του μεγέθους του, αλλά το πόδι της γυναίκας είναι εκτεθειμένο υποδηλώνοντας ότι γονατίζει. Επομένως, αν ήταν όρθια, θα ήταν στην πραγματικότητα μεγαλύτερη από τον άντρα σύντροφό της και με τη σειρά του θα τον κυριαρχούσε. Αυτή η αγκαλιά θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αυτοπροσωπογραφία, όπου οι εραστές συμβολίζουν τον καλλιτέχνη και τη μακροχρόνια σύντροφό του, Emilie Floge. Ωστόσο, η γυναικεία φιγούρα θα μπορούσε επίσης να είναι μια άλλη από τις πολλές μούσες ή τις ρομαντικές κατακτήσεις του Klimt. Καθώς ο δημιουργός ζωγράφιζε ανελέητα, ανελέητα αγαπούσε και τις γυναίκες, ενώ σε όλη του τη ζωή είχε πολλούς εραστές.


Όπως και πολλά άλλα έργα του Klimt που απεικονίζουν αγκαλιές, "Το Φιλί" κρύβει το πρόσωπο του άντρα και επικεντρώνεται αντί για αυτό της γυναίκας. 

Σε αυτό το έργο, η έκφραση του προσώπου και τα κλειστά μάτια της νεαρής γυναίκας προκαλούν ταυτόχρονα συναισθήματα εγκατάλειψης, έκστασης και απόλαυσης. Αν και η θέση του άντρα που την αγκαλιάζει μπορεί να φαίνεται ενοχλητική, ο τρόπος που τα χέρια του κρατούν απαλά το πρόσωπό της προκαλεί συναισθήματα τρυφερότητας και ζεστασιάς. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι “Το φιλί”¨είναι ένα συναρπαστικό έργο που συγκλονίζει όσους έχουν το προνόμιο να το δουν δια ζώσης.