13 Ιουνίου 2022

Γυναίκα στο μπαλκόνι | Το αριστούργημα του Carl Gustav Carus

Γυναίκα στο μπαλκόνι | Carl Gustav Carus
Το έργο του Carl Gustav Carus είναι κόντρα στους σύγχρονους ρυθμούς που ζούμε. Δεν υπάρχει δράση αλλά μια  ήσυχη ακινησία που μαγνητίζει.  Ο διαλογισμός και ο προβληματισμός διαποτίζουν την εικόνα.
Το έργο του Carl Gustav Carus είναι κόντρα στους σύγχρονους ρυθμούς που ζούμε. Δεν υπάρχει δράση αλλά μια ήσυχη ακινησία που μαγνητίζει. Ο διαλογισμός και ο προβληματισμός διαποτίζουν την εικόνα.

Ποιος ήταν ο Carl Gustav Carus

Ο Carus ήταν άνθρωπος της Αναγέννησης. Ένας διαπρεπής μαιευτήρας και γυναικολόγος που διηύθυνε μαιευτικές υπηρεσίες στην πόλη της Δρέσδης, ένας βοτανολόγος και ζωολόγος που επηρέασε τον Δαρβίνο, ένας φυσιολόγος και πρωτοπόρος ψυχολόγος που βοήθησε στην ανάπτυξη της έννοιας του ασυνείδητου, φίλος και επιρροή του Johann Wolfgang Von Goethe, και ένας εξαιρετικά επιτυχημένος ζωγράφος ρομαντικών «γοτθικών» τοπίων.

Ο Carus εκπαιδεύτηκε αρχικά ως ιατρός, αλλά κατά τη διάρκεια αυτών των ετών φαίνεται να έχει παρακολουθήσει και μαθήματα σχεδίου. Όταν διορίστηκε καθηγητής μαιευτικής στη Δρέσδη το 1814, άρχισε να επικεντρώνεται στη ζωγραφική με λάδι, την οποία έμαθε κάτω από τον Caspar David Friedrich, ο οποίος είχε μετακομίσει στη Δρέσδη το 1798. Οι δυο τους έγιναν καλοί φίλοι.

 Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, Oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany.

Carl Gustav Carus, Γυναίκα στο μπαλκόνι, 1824, Galerie Neue Meister, Δρέσδη, Γερμανία.

Ιστορικό πλαίσιο 

Η γυναίκα στο μπαλκόνι ζωγραφίστηκε το 1824 κατά τη διάρκεια της ακμής του ρομαντισμού. Ο ρομαντισμός στις εικαστικές τέχνες διήρκησε περίπου σαράντα χρόνια - από το 1800 έως το 1840. Ήταν μια εποχή που κυριαρχούσε μια αλλαγή στην στάση απέναντι στη ζωή και την τέχνη. Η Εποχή του Διαφωτισμού βρισκόταν σε παρακμή καθώς η δυτική κοινωνία περνούσε από τη λογική στο συναίσθημα ως το νέο ορισμό της ελευθερίας. Η δυτική κοινωνία είχε αρχίσει να εκτιμά περισσότερο τη διαίσθηση έναντι του υπολογισμού και την υποκειμενικότητα έναντι της αντικειμενικότητας. Οι ρομαντικοί ζωγράφοι όπως ο Carl Gustav Carus και ο Caspar David Friedrich πίστευαν ότι μεμονωμένες φιγούρες σε τοπία θα μπορούσαν να προκαλέσουν ρομαντικά συναισθήματα και συναισθήματα.

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, Oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.

Carl Gustav Carus, Γυναίκα στο μπαλκόνι, 1824, Galerie Neue Meister, Δρέσδη, Γερμανία

Η σύνθεση του πίνακα 

Η γυναίκα

Ο πίνακας είναι μια μικρή ήσυχη εικόνα. Έχει διαστάσεις μόνο 17 επί 13 ίντσες (42 επί 32 εκατοστά) και αποτελείται από λάδι σε καμβά. Μέσα στη σκηνή, μια μοναδική φιγούρα κάθεται στο μπαλκόνι μιας μεσαιωνικής κατοικίας. Η γυναίκα φορά ένα απλό μαύρο φόρεμα με λίγα στολίδια. Το κεφάλι της είναι στραμμένο μακριά από τον θεατή. Αντικρίζει τους πολλούς λόφους που υποχωρούν στην απόσταση. Δεν υπάρχει κίνηση ή δράση στο τοπίο. Είναι μια στιγμή παύσης, σιωπής και μυστηρίου. Άραγε περιμένει κάποιον ή είναι απλά χαμένη στις σκέψεις της;

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.

 

Τα ρούχα της είναι λιτά λόγω της έλλειψης διακοσμητικών και χρωμάτων. Το φόρεμά της φαίνεται να είναι φτιαγμένο από απλό αλλά ακριβό μαύρο μετάξι. Άλλωστε μόνο ένα premium μεταξωτό ύφασμα θα έδινε αυτό το λαμπερό αποτέλεσμα στους καταρράκτες και τις πτυχές του. Γύρω από το λαιμό της γυναίκας είναι ένα χοντρό μαύρο κολιέ. Φαίνεται να αποτελείται είτε από μετάξι είτε από βελούδο. Το κολιέ είναι αρκετά μακρύ, καθώς φτάνει στους ώμους της μέχρι το στήθος της, όπου κρέμεται ένας μεγάλος ασημένιος σταυρός.

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.

Τα σκουλαρίκια με χρυσό κρίκο κοσμούν τα αυτιά της γυναίκας. Είναι τόσο απλά που παραβλέπονται εύκολα από τον θεατή καθώς σχεδόν αναμειγνύονται με τους χρυσαφί τόνους του δέρματός της. Τα μαλλιά της είναι λιτά κουφωμένα σε κότσο, ενώ μια χτένα κρατά τη διάταξη στη θέση της στην κορυφή του στέμματος της. Η χτένα είναι σκούρα όπως το φόρεμά της και θα μπορούσε να διαμορφωθεί από κομμένο ατσάλι, ξύλο έβενο ή πέτρα. Η εκλεπτυσμένη ενδυμασία της γυναίκας προσθέτει στη θλιβερή, μελαγχολική και μοναχική της απομόνωση.

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.

Γοτθική Αρχιτεκτονική

Στα δεξιά της γυναίκας βρίσκεται ένας μεσαιωνικής κατασκευής πύργος.Έχει δύο ψηλά στενά παράθυρα με οξυκόρυφα τόξα. Το κτίριο έχει έναν χαμηλό προστατευτικό τοίχο κατά μήκος της άκρης της οροφής. Αυτά τα δύο ξεχωριστά αρχιτεκτονικά στοιχεία αποτελούν σημάδια του γοτθικού ρυθμού που εκτείνεται από τα τέλη του 12ου αιώνα έως τις αρχές του 16ου αιώνα. Τα γοτθικά κτίρια εγκωμιάστηκαν ευρέως κατά τη διάρκεια του Ρομαντικού Κινήματος ενώ υπαινίσονται ξεχασμένες εποχές και χαμένες ιστορίες.

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.

Ψυχολογική προοπτική

Ο Carl Gustav Carus ήταν φίλος του συγγραφέα-ποιητή Johann Wolfgang von Goethe και φίλος-μαθητής του ζωγράφου Caspar David Friedrich. Ο Goethe και ο Friedrich ήταν πιθανώς οι σημαντικότεροι ηγέτες της ρομαντικής εποχής στη Γερμανία. Ο Carl Gustav Carus επηρεάστηκε καλλιτεχνικά από εκείνους, αλλά πρόσθεσε τη δική του ψυχολογική οπτική στους πίνακές του μέσω της επαγγελματικής του εμπειρίας ως ψυχολόγος και γιατρός.

Ο Carus δεν βασίστηκε στις βαθιές σκιές που βρίσκονταν στους πίνακες του Friedrich για να πετύχει το ψυχολογικό του στοιχείο αλλά στην έντονη απομόνωση των μορφών και στις επιπτώσεις της σύνθεσής τους. Η γυναίκα με τα μαύρα καλύπτεται από μεταφυσικό μυστήριο. Αρχικά  φαίνεται απατηλά απλό το σκηνικό. Ωστόσο στη συνέχεια υπάρχει μια ιδιαίτερη πολυπλοκότητα.

Carl Gustav Carus, Woman on the Balcony, 1824, oil on canvas, Galerie Neue Meister, Dresden, Germany. Detail.