15 Αυγούστου 2022

Ο τορπιλισμός της Έλλης ανήμερα της γιορτής της Παναγίας

Στις 15 Αυγούστου του 1940, ένα συγκλονιστικό γεγονός σκιάζει τη γιορτή της Μεγαλόχαρης στην Τήνο, όταν το καταδρομικό του ελληνικού πολεμικού ναυτικού «Έλλη» τορπιλίζεται από τους Ιταλούς.
Στις 15 Αυγούστου του 1940, ένα συγκλονιστικό γεγονός σκιάζει τη γιορτή της Μεγαλόχαρης στην Τήνο, όταν το καταδρομικό του ελληνικού πολεμικού ναυτικού «Έλλη» τορπιλίζεται από τους Ιταλούς.


`Ηταν Αύγουστος του 1940 όταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος κόντευε να συμπληρώσει ένα χρόνο. Η διαταγή για τον τορπιλισμό της «Έλλης», ενός ελαφρού καταδρομικού πλοίου δόθηκε από την ιταλό διοικητή των Δωδεκανήσων Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι, ηγετικό στέλεχος του Φασιστικού Κόμματος της Ιταλίας. Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» με διοικητή τον υποπλοίαρχο Τζουζέπε Αϊκάρντι ξεκίνησε από τη ναυτική βάση στο Παρθένι της Λέρου το βράδυ της 14ης Αυγούστου, για να πλήξει εχθρικά πλοία στην Τήνο, τη Σύρο και στη συνέχεια να αποκλείσει τη Διώρυγα της Κορίνθου.
Το πρωί της 15ης Αυγούστου το ιταλικό υποβρύχιο βρέθηκε έξω από το λιμάνι της Τήνου  με σκοπό να τορπιλίσει τα επιβατικά πλοία «Έλση» και «Έσπερος», που μετέφεραν προσκυνητές. Οι Ιταλοί τα θεωρούσαν όμως εχθρικά. Από το περισκόπιο ο Αϊκάρντι είδε να καταφθάνει στο λιμάνι το καταδρομικό «Έλλη», που κατέπλεε στην Τήνο για τις εορταστικές εκδηλώσεις της Παναγίας.

Τήνος, 15 Αυγούστου 1940: Ο τορπιλισμός της

Στις 8.25 π.μ., το «Ντελφίνο» έπληξε με τρεις τορπίλες το ελληνικό πολεμικό πλοίο.  Μία ώρα αργότερα, το «Έλλη» βυθίστηκε στις 09.45. Από την επίθεση του «Ντελφίνο» σκοτώθηκαν ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες του «Έλλη», ενώ οι τραυματίες ήταν συνολικά 24. Το ίδιο υποβρύχιο αποπειράθηκε να τορπιλίσει τα επιβατηγά Έλση και Έσπερος που βρίσκονταν μέσα στο λιμάνι της Τήνου. Η απόπειρα απέτυχε και οι τορπίλες κατέστρεψαν μόνο ένα τμήμα του κρηπιδώματος του λιμένα. Το πλήρωμα αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει πηδώντας στη θάλασσα.[Για καλή τύχη των τραυματισμένων ναυαγών, στην περιοχή βρίσκονταν τα αλιευτικά σκάφη ΠΡΟΠΟΝΤΙΣ και ΕΛΕΝΗ, ιδιοκτησίας Μιχάλη Σπυρ. Πετυχάκη. Ο Καπετάν Μιχάλης Πετυχάκης έδωσε σήμα στα σκάφη του να προσεγγίσουν και να περισυλλέξουν 24 τραυματίες ναυαγούς πριν υπάρξουν περισσότερα θύματα.  Ο Βασιλιάς Γεώργιος και η Ελληνική κυβέρνηση τίμησε εκείνον και το πλήρωμά του με Τιμητική Ευαρέσκεια.
Η κυβέρνηση Μεταξά τήρησε απόλυτα μυστικό το πόρισμα της έρευνας, για να μην προκαλέσει την Ιταλία και διαταράξει την ουδετερότητα της Ελλάδας. Δημοσιοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1940, δύο ημέρες μετά την ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδας.
Το 1950, η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα το ελαφρύ καταδρομικό «Ευγένιος της Σαβοίας» το οποίο, τον Ιούνιο του 1951 μετονομάστηκε σε «Έλλη» και ύψωσε την ελληνική σημαία. Στα μέσα της δεκαετίας του ‘50 το ναυάγιο του «Έλλη» ανελκύστηκε τμηματικά και πουλήθηκε για παλιοσίδερα. Το 1985,  Έλληνες δύτες ανακάλυψαν στο βυθό της Τήνου τα απομεινάρια της ιταλικής τορπίλης που βύθισε το «Έλλη» και αυτό το εύρημα εκτίθεται στο Ναυτικό Μουσείο Πειραιά.